Đặc sản nào thường có trong mâm cỗ ở Quảng Ninh, nhìn giống giun, ăn giòn sần sật?

Ngoài những món quen thuộc như gà luộc, xôi, chả mực, tôm luộc…, mâm cỗ của nhiều gia đình ở miền Đông Quảng Ninh còn có các món lạ miệng như sá sùng, ngán, giun xào.

Trong đó, giun xào gây ấn tượng bởi nguyên liệu đặc trưng của vùng biển này, có độ giòn sần sật. Loài giun biển này được người dân gọi là bông thùa, còn có tên là sâu đất, giun biển hoặc giun biển đen.

Thoạt nhìn, bông thùa và sá sùng khá giống nhau nhưng thực chất là hai loài khác biệt. Sá sùng có thân dài, màu trắng hoặc hơi hồng, kích thước khoảng bằng đầu ngón tay người lớn. Trong khi đó, bông thùa có màu sẫm, thân ngắn và nhỏ hơn, hai đầu thuôn nhọn.

Về cách chế biến, sá sùng có thể dùng tươi hoặc phơi khô để bảo quản và sử dụng dần, còn bông thùa thường được chế biến khi còn tươi.

Bông thùa ngon nhất là xào với su hào.

Su hào vốn đã có vị ngọt nhưng khi xào cùng bông thùa, món này càng ngọt đậm hơn. Tuy nhiên, chỉ nên dùng lượng bông thùa vừa phải để món xào có độ hài hòa giữa thịt và rau, ăn ngon, không có cảm giác ngọt quá hay lờ lợ.

Khi thưởng thức, thực khách sẽ cảm nhận được bông thùa có vị ngọt dịu tự nhiên, ăn giòn sần sật.

Ảnh: Lê Triều Dương

Ngán cũng là sản vật “trời ban” thường xuất hiện trong mâm cỗ ở Quảng Ninh. Con ngán trông giống ngao nhưng kích thước lớn hơn, to cỡ 3 đầu ngón tay chụm lại, vỏ cứng, màu nâu hoặc màu xám với các đường vân xếp đều.

Bên trong lớp vỏ ngán là phần thịt căng mọng, có chứa bầu tiết đỏ sậm khá giống sò huyết nhưng trọng lượng lớn hơn.

Với người dân địa phương, vào những dịp quan trọng như lễ, Tết, giỗ chạp, cưới hỏi, hầu như nhà nào cũng mua ngán về làm cỗ.

Bà con tâm niệm, cỗ là phải có ngán thì mới to, mới thể hiện được nét đặc trưng của văn hóa ẩm thực bản địa.

Tuy nhiên, vì ngán có giá thành đắt đỏ, lại giàu dinh dưỡng nên người ta không phục vụ quá nhiều, thường bày biện theo số lượng khách mỗi mâm, mỗi người khoảng 1-2 con, đủ để khách cảm nhận hương vị và trải nghiệm các món khác.

Ngán được xem là sản vật nổi tiếng của vùng cửa sông Bạch Đằng, Quảng Ninh (khu vực thị xã Quảng Yên cũ).

Ở Việt Nam, chỉ một số vùng có ngán nhưng ngán ở đây được xem là ngon và phổ biến nhất.

Bởi khu vực này có những bãi triều giáp biển và rừng ngập mặn – nơi sinh sống thuận lợi của ngán.

Ảnh: Tin tức Quảng Ninh

Ngán có thể chế biến thành nhiều món nhưng trong mâm cỗ cưới hỏi, giỗ chạp ở Quảng Ninh, món quen thuộc nhất là ngán hấp giấy bạc.

Món này vừa thẩm mỹ, vừa ngon, lại nhanh chín.

Ngán chỉ hấp (hoặc luộc) chín tới trong khoảng 3-4 phút, không cần nêm nếm gia vị để giữ được độ mềm mọng, không bị mất nước.

Khi thưởng thức, người ta phải ăn thịt và uống cả nước tiết ra từ ngán thì mới bổ dưỡng và cảm nhận được hương vị tươi ngon.

Để giữ được phần nước bổ dưỡng này, người ta phải kỳ cọ và rửa sạch vỏ ngán, sau đó buộc lại bằng dây, lạt hoặc gói giấy bạc để vỏ ngán không bật ra khi hấp (luộc).

Lúc ăn, thực khách chỉ cần tháo dây hoặc gỡ lớp giấy bạc là vỏ ngán tự bật ra. Nhẹ nhàng lấy đũa gạt phần ruột căng mọng đưa vào miệng, đồng thời húp cả nước bên trong.

Món ngán hấp đơn giản nhưng giữ trọn vẹn được hương vị tự nhiên. Vị mặn xen chút ngọt hậu của nước ngán hòa quyện phần thịt mềm mọng, hơi dai cùng chút bùi bùi từ tiết ngán.