Sáng 10/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. 

W-Nguyễn Khánh Vũ   Quảng Trị.jpg
Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ phát biểu tại hội trường sáng 10/8. Ảnh: Phạm Hải

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) đã có bài phát biểu đáng chú ý. VietNamNet đăng tải toàn văn nội dung bài phát biểu của đại biểu.

Qua nghiên cứu Báo cáo số 8618/BC-BNV ngày 9/8/2026 của Bộ Nội vụ về việc tiếp thu, giải trình bước đầu ý kiến đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ đối với dự án luật, tôi trân trọng cảm ơn ban soạn thảo đã tiếp thu nhiều vấn đề mà tôi đã phát biểu tại phiên thảo luận, tuy nhiên vẫn có một số nội dung chưa được tiếp thu đầy đủ, tôi xin có ý kiến như sau:

1. Về đối tượng bị hạn chế cấp Giấy phép hoạt động dịch vụ (khoản 6 Điều 1 dự thảo Luật, bổ sung khoản 1a Điều 10)

Báo cáo tiếp thu, giải trình cho biết chỉ hạn chế cấp giấy phép trong thời hạn 5 năm đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép, không mở rộng sang chủ sở hữu, thành viên góp vốn, cổ đông chi phối, với lý do bảo đảm quyền tự do kinh doanh.

Tôi cho rằng lý do này chưa thuyết phục. Điểm a khoản 1 Điều 10 Luật hiện hành đã quy định chủ sở hữu, tất cả thành viên, cổ đông là nhà đầu tư trong nước là điều kiện cấp phép độc lập, song song với điều kiện về người đại diện theo pháp luật tại điểm c - cho thấy trách nhiệm pháp lý của nhóm chủ thể này không chỉ dừng ở người đại diện theo pháp luật. Nếu khoản 1a dự thảo chỉ hạn chế người đại diện theo pháp luật, doanh nghiệp hoàn toàn có thể thay người đại diện để né tránh chế tài, trong khi chủ thể thực chất kiểm soát doanh nghiệp không thay đổi.

Tôi đề nghị bổ sung vào khoản 1a Điều 10 dự thảo Luật đối tượng bị hạn chế cấp giấy phép trong thời hạn 5 năm gồm cả chủ sở hữu, thành viên góp vốn, cổ đông chi phối, để bảo đảm nhất quán với điều kiện cấp phép đã quy định tại điểm a khoản 1 Điều 10, ngăn chặn hiệu quả tình trạng lách luật.

 2. Về khoảng trống bảo vệ người lao động khi tham gia chuẩn bị nguồn mà không được tuyển chọn (điểm c khoản 2 Điều 18, khoản 10 Điều 1 dự thảo Luật)

Báo cáo tiếp thu, giải trình ghi nhận dự thảo luật quy định doanh nghiệp và người lao động phải thỏa thuận, ký kết bằng văn bản về trách nhiệm của các bên khi người lao động không được tuyển chọn, và cho biết sẽ "nghiên cứu quy định" cụ thể về chứng từ, mức thu, mẫu văn bản tại văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật.

Tôi cho rằng đây vẫn chỉ là để hai bên tự thỏa thuận, chưa đặt ra nguyên tắc luật định tối thiểu bảo vệ người lao động. Người lao động ở vị thế yếu hơn nhiều so với doanh nghiệp - đã bỏ chi phí, thời gian, nhiều trường hợp phải vay vốn để tham gia - trong khi doanh nghiệp nắm giữ toàn bộ thông tin về khả năng được tuyển chọn.

Tôi đề nghị bổ sung ngay tại điểm c khoản 2 Điều 18 nguyên tắc: doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo, bồi dưỡng và các chi phí hợp lý khác đã thu nếu người lao động không được tuyển chọn vì lý do không thuộc về người lao động; trình tự, thủ tục hoàn trả giao Chính phủ quy định chi tiết.

3. Về nhóm người lao động đi theo hợp đồng lao động trực tiếp giao kết (khoản 22, khoản 23 Điều 1 dự thảo Luật, sửa Điều 50, Điều 53)

Theo tôi, đây là nhóm có rủi ro bị lừa đảo cao nhất, do không thông qua doanh nghiệp dịch vụ có ràng buộc trách nhiệm bồi thường, hỗ trợ pháp lý như quy định tại Điều 26 của Luật. Báo cáo tiếp thu, giải trình không phản bác đánh giá này, nhưng chỉ dẫn chiếu quy định hiện hành tại Điều 51, và cho biết sẽ "tiếp tục rà soát... trong quá trình sửa đổi toàn diện Luật".

Tôi cho rằng cách giải trình này chưa tương xứng với mức độ rủi ro đã nêu. Dự thảo Luật lần này đã xác định rõ cơ quan tiếp nhận hồ sơ đăng ký là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh - đây là thời điểm phù hợp để gắn trách nhiệm ngay, không cần chờ sửa đổi toàn diện.

Tôi đề nghị bổ sung ngay tại khoản 23 Điều 1, sửa đổi Điều 53, trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký phải tư vấn, cảnh báo rủi ro cụ thể cho người lao động thuộc diện tự giao kết hợp đồng.

Trên đây là những ý kiến tôi xin tiếp tục trao đổi, kính đề nghị ban soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra nghiên cứu, xem xét trước khi hoàn thiện dự thảo luật. Xin trân trọng cảm ơn Quốc hội.