
Chiều 9/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) nêu thực tế một loạt các vi phạm trên mạng xã hội, trong đó một số đối tượng được cho là "giang hồ mạng", người có ảnh hưởng sử dụng nền tảng số, mạng xã hội để đe dọa, khủng bố tinh thần, sử dụng những lời nói tục tĩu, vi phạm thuần phong mỹ tục, đưa thông tin sai lệch, chưa kiểm chứng.
Mặc dù cơ quan chức năng đã nhanh chóng xử lý, bắt giữ một số đối tượng cũng như phối hợp với các nền tảng số, mạng xã hội gỡ bỏ những thông tin vi phạm nhưng câu hỏi đặt ra là trách nhiệm của nền tảng số, mạng xã hội như thế nào trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân, người sử dụng.

Từ đây, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần quy định rõ về trách nhiệm của các nền tảng số, mạng xã hội, mạng viễn thông hay các ứng dụng AI trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người sử dụng trên lãnh thổ Việt Nam.
Theo ông, những nền tảng số, mạng xã hội này hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam phải tuân thủ quy định pháp luật và có trách nhiệm xã hội. Bởi các nền tảng này hưởng lợi từ người Việt Nam thì phải có trách nhiệm xã hội, đặc biệt là trong tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
Đề nghị Chính phủ quy định chi tiết nội dung này, đại biểu gợi ý nên quy định theo hướng khi người dùng trên lãnh thổ Việt Nam mở ứng dụng ra, sẽ có cảnh báo vi phạm pháp luật xuất hiện ngay đầu, nếu sử dụng không đúng mục đích, có những hành vi vi phạm pháp luật trên mạng xã hội.
Với nền tảng AI, theo ông Kiên, phải quy định AI khi hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam, cung cấp thông tin pháp luật, phải có dẫn nguồn và nếu thông tin chưa kiểm chứng, phải có cảnh báo là thông tin chưa kiểm chứng.
Đề xuất bổ sung hành vi cố ý cắt xén, trích dẫn không đầy đủ

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) phản ánh một thực tế khác trong tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, đó là không bịa đặt hoàn toàn nội dung mà cắt xén, trích dẫn một phần quy định của pháp luật hoặc chính sách rồi gắn với một bình luận mang tính dẫn dắt, suy diễn hoặc xuyên tạc, sau đó lan truyền trên mạng xã hội.
Ông đề nghị bổ sung quy định bao quát hành vi cố ý cắt xén, trích dẫn không đầy đủ hoặc tách rời bối cảnh các quy định của pháp luật, chính sách nhằm làm sai lệch nội dung, ý nghĩa hoặc mục đích của quy định được truyền thông.
“Hình thức này có mức độ lan truyền rất nhanh, gây ảnh hưởng không kém việc bịa đặt thông tin nhưng lại chưa được phản ánh rõ trong các hành vi bị nghiêm cấm của dự thảo luật.
Vì vậy, quy định nên mở rộng từ hành vi truyền đạt sai lệch sang hành vi cung cấp, trích dẫn, cắt xén hoặc sử dụng thông tin pháp luật không đầy đủ, không đúng bối cảnh nhằm làm sai lệch nội dung, ý nghĩa của pháp luật, của chính sách”, ông Huy góp ý.
Ông lưu ý cần thiết kế rất chặt chẽ để tránh ảnh hưởng đến quyền bình luận, phản biện chính sách. Đặc biệt, theo ông, không nên cấm mọi trường hợp trích dẫn không đầy đủ, vì trong thực tế báo chí, nghiên cứu khoa học hay trao đổi học thuật thường chỉ trích dẫn một phần điều luật, do đó dấu hiệu vi phạm nên gắn với mục đích hoặc hậu quả làm sai lệch nội dung, ý nghĩa của quy định.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Hưng Yên) nhìn nhận một doanh nghiệp, cá nhân hoặc người có ảnh hưởng có thể đầu tư dựng video, tài liệu phổ biến pháp luật rất hấp dẫn và có sức lan tỏa lớn. Nhưng nếu người biên soạn không hiểu đầy đủ, không cập nhật kịp thời các văn bản mới thì thông tin được truyền tải có thể không chính xác.
Người dân khi đó rất khó phân biệt đâu là thông tin chính thức của cơ quan Nhà nước, đâu là tài liệu được Nhà nước giao nhiệm vụ hoặc phối hợp thực hiện và đâu là cách hiểu của một tổ chức, cá nhân hoặc doanh nghiệp.
Dự thảo quy định các lớp kiểm soát như yêu cầu thông tin phải chính xác, minh bạch; cấm truyền đạt sai lệch; yêu cầu định danh tài khoản trên không gian mạng. Ghi nhận những quy định này là cần thiết, tuy nhiên, đại biểu băn khoăn việc có thể phát sinh tình trạng tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tự biên soạn, diễn giải chưa đầy đủ hoặc không chính xác khiến nội dung sai lệch, lan truyền nhanh trước khi được phát hiện, xử lý.
Định danh chỉ giúp xác định ai đăng tải, không bảo đảm được người đó có đủ chuyên môn và cũng không giúp người dân nhận biết được giá trị pháp lý của thông tin. Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ các hình thức tham gia, phân biệt hoạt động do cơ quan Nhà nước thực hiện, hoạt động được Nhà nước giao nhiệm vụ hoặc phối hợp thực hiện và hoạt động do tổ chức, cá nhân tự nguyện thực hiện.
Tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân khi tự biên soạn và phổ biến thông tin pháp luật rộng rãi phải công khai tư cách, dẫn chiếu nguồn chính thức, phân biệt rõ nội dung tham khảo với hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền và chịu trách nhiệm cập nhật, đính chính hoặc gỡ bỏ thông tin không chính xác...


