Chia sẻ với PV VietNamNet, TS.BS Tạ Quang Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Hà Nội cho biết, tiêu cơ vân cấp là hội chứng lâm sàng nghiêm trọng đặc trưng bởi sự phá hủy nhanh chóng của các tế bào cơ vân.

Khi màng tế bào cơ bị tổn thương và vỡ ra, các chất nội bào vốn nằm an toàn bên trong sẽ giải phóng ồ ạt vào hệ tuần hoàn. Theo đó, hàng loạt hoạt chất như men cơ creatine kinase, myoglobin, kali, phốt phát, acid uric, AST và LDH tràn vào máu, tạo nên phản ứng dây chuyền nguy hiểm cho cơ thể.

Theo bác sĩ Thành, nguyên nhân kích hoạt hội chứng này khá đa dạng, trong đó, lạm dụng rượu và ma túy là thủ phạm hàng đầu dẫn đến tình trạng tiêu cơ vân không do chấn thương trực tiếp.

Bệnh nhân T.T.V (43 tuổi, Hà Nội) là ví dụ điển hình. Biến cố đổ vỡ trong đời sống hôn nhân đã đẩy người đàn ông này vào những chuỗi ngày rượu bia.

Sau một đêm say xỉn, ông V. nằm lịm đi hơn 10 giờ đồng hồ trong tư thế nằm nghiêng duy nhất. Khi tỉnh dậy, ông đối mặt với những cơn đau dữ dội ở vùng đùi bên trái. Vùng cơ này nhanh chóng sưng nề, căng cứng như đá khiến ông dù cố gắng hết sức cũng không thể tự đứng dậy.

Gia đình vội vã đưa ông V. đi cấp cứu. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy, chỉ số men cơ CK của bệnh nhân đã tăng vọt lên trên 25.000 U/L (gấp 100 lần so với ngưỡng bình thường).

W-TS Ta Quang Thanh.png
TS Tạ Quang Thành thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: Tiến Anh 

Hệ quả, các bó cơ đùi của ông V. bị hoại tử nghiêm trọng. Quá trình tự hủy của cơ bắp đã giải phóng một lượng lớn kali vào máu, đe dọa đến tính mạng bệnh nhân bằng các cơn loạn nhịp tim cấp tính. Cùng lúc đó, lượng sắc tố cơ myoglobin tràn ngập trong máu đã làm tắc nghẽn các ống thận đẩy ông V. vào suy thận cấp. 

“Người bị tiêu cơ vân cấp do rượu thường không nhớ thời điểm khởi phát, không mô tả được đau cơ, giảm ý thức hoặc hôn mê do đó rất dễ nhầm với ngộ độc rượu đơn thuần. Tình trạng này khiến cho bệnh nhân đối diện với biến chứng nguy hiểm: Tổn thương thận cấp khoảng 10-40%, tăng kali máu, rối loạn toan chuyển hóa, đông máu rải rác lòng mạch, hội chứng chèn ép khoang và suy đa cơ quan", Tiến sĩ Thành lo ngại.

Triệu chứng xuất hiện rất nhanh 

Theo các báo cáo từ Hiệp hội Phẫu thuật Chấn thương Mỹ, lạm dụng rượu là một trong những yếu tố nguy cơ thường gặp nhất gây ra tiêu cơ vân không do chấn thương ngoại lực.

“Các triệu chứng của tiêu cơ vân thường xuất hiện rất nhanh, chỉ trong vòng vài giờ đến vài ngày sau một trận say xỉn kéo dài. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu đau cơ, sưng nề và nước tiểu sẫm màu như nước vối để đưa người bệnh đi cấp cứu kịp thời là yếu tố sống còn ngăn chặn biến chứng suy thận vĩnh viễn hoặc tử vong do ngưng tim”, Tiến sĩ Thành nhìn nhận. 

Điều dưỡng Phạm Thị Oanh, Khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) cho rằng, việc điều trị tiêu cơ vân cần giải quyết nguyên nhân gây ra bệnh. Đối với trường hợp tiêu cơ vân nhẹ không có biến chứng, bệnh nhân cần uống nhiều nước và theo dõi sát các biến chứng. Với bệnh nhân nặng có biến chứng suy thận cấp, mất nước, toan chuyển hóa thì bắt buộc phải nhập viện để điều trị càng sớm càng tốt.

Nhằm phòng tránh tiêu cơ vân khi sử dụng rượu bia, Tiến sĩ Thành khuyến cáo người dân tuyệt đối không uống rượu với lượng lớn trong thời gian ngắn; uống đủ nước trước, trong và sau khi uống rượu nếu không có chống chỉ định.

Người dân cũng không uống rượu sau khi vận động gắng sức hoặc làm việc dưới trời nóng; không nằm bất động kéo dài khi say; cần có người theo dõi và thay đổi tư thế nếu bệnh nhân ngủ sâu. 

Ngoài ra, người dân cũng không phối hợp rượu với các thuốc hoặc chất làm tăng nguy cơ tiêu cơ vân (như một số thuốc hạ lipid nhóm statin trong các trường hợp có yếu tố nguy cơ, cocaine, amphetamine…). 

"Nếu sau uống rượu xuất hiện đau cơ dữ dội, yếu cơ, nước tiểu sẫm màu hoặc tiểu ít, người dân cần đến cơ sở y tế ngay để được định lượng CK, đánh giá chức năng thận và điện giải", Tiến sĩ Thành lưu ý.