Theo Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, chuyển đổi số phải làm ngay 100%, không làm dần dần bởi đã có nền tảng số.
Có hai câu của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà tôi vô cùng thấm thía, đó là câu viết trong bức thư năm 1947 Bác gửi gia đình bác sĩ Vũ Đình Tụng có con là liệt sĩ: “Nước Việt Nam là gia đình của tôi. Tất cả thanh niên Việt Nam là con cháu của tôi. Mất một thanh niên thì hình như tôi đứt một đoạn ruột"; và giao thừa năm 1962, sau khi thăm gia đình một người lao động nghèo nhất Hà Nội trở về, Bác đã nói với các ủy viên Bộ Chính trị tới chúc Tết Người: “Một đảng cầm quyền mà để người dân mình nghèo hết còn chỗ để nghèo thì đó là lỗi của Đảng với nhân dân...”.
Hơn 60 năm sau đêm giao thừa lịch sử ấy, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng, hai từ "nhân dân" và "hạnh phúc" một lần nữa vang lên trang trọng nhất. Nghị quyết Đại hội 14 và quá trình ứng dụng những thành tựu tiên tiến nhất về khoa học công nghệ và chuyển đổi số không chỉ nằm trên văn bản mà xa hơn nữa, đã trở thành những hành động thiết thực mà toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta thực hiện lời hứa thiêng liêng với Bác: Không để bất kỳ thân phận nhỏ bé nào bị gạt ra bên lề sự phát triển.
"Tìm lại tên" cho những phận người vô hình
Giữa những đô thị phồn hoa như TPHCM hay Hà Nội, trước đây vẫn còn đó những mảnh đời "vô hình". Đó là những người già neo đơn, trẻ em cơ nhỡ, người vô gia cư sống hàng chục năm không giấy tờ tùy thân. Không có căn cước đồng nghĩa với việc họ "không tồn tại" trong hệ thống an sinh: không thẻ bảo hiểm y tế, không nhận được trợ cấp, ốm đau không dám đến bệnh viện vì sợ tốn kém.
Thực hiện Đề án 06 của Chính phủ, lực lượng công an tại nhiều địa phương đã tiến hành một cuộc rà soát chưa từng có tiền lệ mang tên "tìm lại tên cho người nghèo". Các chiến sĩ đã "đi từng ngõ, gõ từng nhà", đến tận gầm cầu, bến xe, hay các trung tâm bảo trợ xã hội để thu thập dữ liệu sinh trắc học, xác minh lai lịch cho những con người ấy.
Hình ảnh những cụ già ở Trung tâm bảo trợ xã hội Hiệp Bình Chánh (TPHCM) run run cầm trên tay tấm thẻ căn cước công dân gắn chip là minh chứng sống động nhất cho tính nhân văn của công nghệ. Tấm thẻ nhựa nhỏ bé ấy đã trả lại cho họ quyền làm người, quyền công dân. Nhờ nó, họ được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, được nhận tiền trợ cấp hàng tháng một cách danh chính ngôn thuận. Công nghệ, ở đây, không còn là những thuật toán lạnh lùng nữa, mà là sự hồi sinh, là vòng tay ấm áp của chế độ chúng ta đang dang rộng để ôm lấy những người con yếu thế nhất.
Khi công nghệ mang "trái tim" nóng
Hãy nhìn vào ngành Y tế - nơi lằn ranh sinh tử mỏng manh như sợi tóc. Trước đây, một cơn đột quỵ ở huyện miền núi xa xôi đồng nghĩa với án tử hoặc tàn phế, bởi "thời gian vàng" trôi qua trên những cung đường đèo trắc trở. Nhưng nay, nhờ hệ thống Telehealth (khám chữa bệnh từ xa) và AI hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, một bác sĩ trẻ ở trạm y tế xã chỉ cần một nút ấn đã có thể kết nối với các giáo sư đầu ngành tại Bệnh viện Bạch Mai hay Chợ Rẫy. AI giúp đọc phim CT, phát hiện điểm tắc mạch máu chỉ trong vài giây, giúp bác sĩ tuyến dưới xử lý cấp cứu kịp thời.
Câu chuyện về kết nối đất liền với Trường Sa hay Bạch Long Vĩ là một ví dụ đầy xúc động. Giữa trùng khơi sóng dữ, khi những cơn bão ngăn cản mọi phương tiện cứu hộ, những người lính đảo hay ngư dân gặp nạn từng phải phó mặc cho may rủi. Nhưng nay, qua màn hình Telehealth, các giáo sư, bác sĩ đầu ngành từ Bệnh viện Quân y 175 có thể "có mặt" ngay tại phòng mổ dã chiến trên đảo. Từng nhịp tim, từng chỉ số sinh tồn của bệnh nhân được truyền tải thời gian thực về đất liền. Những ca mổ ruột thừa, chấn thương sọ não được thực hiện chính xác nhờ sự chỉ đạo từ xa ấy đã giật lại sự sống từ tay tử thần.
“Mắt thần" che chở những chuyến ra khơi
Cũng trên những vùng biển của Tổ quốc, công nghệ đang trở thành "bùa hộ mệnh" cho hàng triệu ngư dân. Trước đây, mỗi khi bão ập đến, sự liên lạc đứt đoạn khiến bao gia đình ở đất liền phải thắt ruột chờ tin. Nhưng với việc triển khai lắp đặt thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá, câu chuyện đã khác.
Hệ thống VMS không chỉ để quản lý chống khai thác trái phép mà quan trọng hơn, nó là "mắt thần" bảo vệ ngư dân. Tại các trạm gần bờ, Bộ đội Biên phòng có thể nhìn thấy vị trí chính xác của hàng nghìn con tàu trên bản đồ số. Khi áp thấp nhiệt đới hình thành, các anh có thể nhắn tin, gọi điện cảnh báo, hướng dẫn từng tàu di chuyển vào khu neo đậu an toàn gần nhất. Nút bấm SOS trên thiết bị đã giúp lực lượng cứu nạn tiếp cận tàu gặp nạn nhanh nhất. Mỗi con tàu trở về bình an sau bão tố là niềm hạnh phúc vỡ òa của một gia đình và cũng là thành tựu của một nền quản trị quốc gia lấy an toàn của người dân làm trọng tâm.
Những "con đường số" lên non cao
Tôi nhớ mãi hình ảnh những trẻ em vùng cao co ro trong manh áo mỏng, đôi mắt trong veo nhưng thiếu thốn đủ bề. Trước đây, muốn giúp đồng bào, ta mang gạo, mang áo lên. Đó là điều cần thiết, nhưng chưa đủ để thoát nghèo bền vững.
Ánh sáng nghị quyết của Đảng về chuyển đổi số đã mở ra một hướng đi khác, căn cơ hơn. Những trạm phát sóng 5G vươn lên đỉnh núi không chỉ để "lướt web" giải trí, nó là con đường cao tốc vô hình đưa tri thức và sinh kế về bản làng.
Câu chuyện về những người nông dân người Mông, người Dao ở Tây Bắc bán mận, bán chè Shan Tuyết qua sàn thương mại điện tử, livestream bằng tiếng dân tộc mình không còn là chuyện lạ. Chuyển đổi số giúp đồng bào tiếp cận kỹ thuật canh tác mới, giống cây trồng mới.
Ở những điểm trường cheo leo nhất, nhờ đường truyền Internet và kho học liệu số quốc gia, học sinh vùng cao được nghe những bài giảng tiếng Anh chuẩn như học sinh thủ đô. Khoảng cách tri thức - nguồn gốc của sự bất bình đẳng - đang dần được thu hẹp. Công nghệ, lúc này, chính là hiện thân của sự nhân văn, là cánh tay nối dài của Đảng để kéo những vùng khó khăn nhất tiến kịp với miền xuôi.
Dấu ấn văn hóa trong dòng chảy số
Chuyển đổi số trong văn hóa đã làm nên những cuộc "hồi sinh" kỳ diệu. Những ca khúc cách mạng hào hùng, những thước phim tư liệu về hai cuộc kháng chiến vĩ đại không còn nằm im trong kho lưu trữ. Nhờ công nghệ phục chế màu, âm thanh vòm, những tác phẩm ấy sống lại rực rỡ trên các nền tảng số, chạm đến trái tim của thế hệ Gen Z.
Chúng ta đã thấy những chương trình nghệ thuật thực cảnh kết hợp công nghệ 3D Mapping, tái hiện hào khí Bạch Đằng, Điện Biên Phủ sống động đến gai người, được hàng triệu người dân khắp cả nước theo dõi qua màn hình trực tuyến. Công nghệ giúp một người con xa xứ ở nửa kia bán cầu vẫn có thể "về thăm" quê hương, nghe một câu hò ví dặm, xem một vở chèo cổ. Nó giữ gìn "hồn cốt" dân tộc và lan tỏa giá trị Việt Nam ra thế giới. Đó chính là cách chúng ta làm giàu đời sống tinh thần cho nhân dân, để "văn hóa soi đường cho quốc dân đi" như lời Bác dạy.
Sự bình yên trên mỗi hành trình
Trong bức tranh rộng lớn ấy, người dân Việt Nam có thể tự hào rằng mình luôn được bay trên những chuyến bay trên bầu trời Tổ quốc có chất lượng và an toàn theo tiêu chuẩn số 1 thế giới vì Hàng không Việt Nam chúng ta đã đạt năng lực giám sát an toàn mức 1, mức cao nhất (CAT 1) theo tiêu chuẩn của Mỹ. Bởi vì mỗi chuyến bay luôn chở theo hàng trăm đồng bào, hàng trăm trái tim đầy yêu thương của hy vọng và đoàn viên.
Trong tương lai không xa, các sân bay Long Thành, Phú Quốc, Gia Bình… sẽ trở thành những sân bay an toàn và xanh của cả khu vực và thế giới, nơi ứng dụng các thành tựu công nghệ tiên tiến, hiện đại, an toàn và xanh nhất như ACDM, PBN, SAF, EMAS, XSIGHT… Mục tiêu cuối cùng vẫn là xây dựng và bảo vệ "vườn ươm" Việt Nam cho các thế hệ con cháu Bác Hồ tới năm 2050 được hít thở bầu không khí trong lành, sống trong một quốc gia phát triển xanh và nhân văn.
Đêm giao thừa năm nào, Bác đã khóc vì thương dân. Hôm nay, hẳn Người sẽ mỉm cười khi thấy công nghệ hiện đại đang được Đảng và Nhà nước sử dụng như một công cụ hữu hiệu nhất để lau khô những giọt nước mắt khổ đau, mang lại nụ cười và cuộc sống ấm no cho đồng bào. Bởi lẽ, dù công nghệ có tiến xa đến đâu, giá trị cao quý nhất mà Đảng hướng tới luôn là hạnh phúc của nhân dân.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu, bước đầu ứng dụng AI trong dạy và học thể hiện vai trò tiên phong của ngành giáo dục trong quá trình hiện đại hóa và nâng cao chất lượng GD-ĐT.
.svg){kind=icon}
