Đến Sóc Trăng, mê mẩn xem Rô Băm nghe nhạc ngũ âm của người Khmer

Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo, lễ Sene Đôn Ta, nghệ thuật Rô Băm, nhạc ngũ âm (Phleang-pinh-peat)… là những lễ hội và các loại hình nghệ thuật đặc sắc của người Khmer khiến du khách và ngay cả dân địa phương ở Sóc Trăng say mê. 

Sóc Trăng là tỉnh có đông đồng bào dân tộc Khmer nhất khu vực Nam bộ, chiếm hơn 30% dân số. Toàn tỉnh hiện có 50 di sản văn hóa được xếp hạng và công nhận; trong đó, có 45 di sản vật thể (di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh) và 5 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Trong đó, nhạc ngũ âm và biểu diễn Rô Băm là 2 trong các di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận.

Nhạc ngũ âm (Phleang-pinh-peat)

Phleang-pinh-peat (nhạc ngũ âm) là một trong những loại hình âm nhạc hòa tấu không thể thiếu trong lễ hội và nghi lễ tôn giáo của đồng bào Khmer như: Oóc om bóc - Đua ghe ngo truyền thống, Tết Chôl Chnăm Thmây, Sene Đôn Ta, Kathina (Dâng y), lễ cầu an…

{keywords}
(Ảnh: Báo Sóc Trăng)

Dàn nhạc ngũ âm của người Khmer có từ rất lâu đời. Theo quy định cổ truyền, dàn nhạc chỉ được sử dụng trong các ngày đại lễ tại chùa. Tuy vậy, do nhu cầu của cuộc sống xã hội, ngày nay, nhạc ngũ âm đã được mở rộng phạm vi hoạt động, xuất hiện biểu diễn trong các cuộc liên hoan mừng công và trình diễn trong các ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch vùng đồng bào Khmer.

Ở Sóc Trăng, nhạc ngũ âm thường được tấu diễn trong các lễ hội truyền thống của người Khmer, là “món ăn tinh thần” của người dân địa phương và khách du lịch. Hiện nay, nhiều ngôi chùa Khmer ở Sóc Trăng vẫn lưu giữ và sinh hoạt thường xuyên với hàng chục đội nhạc ngũ âm.

Nhạc ngũ âm truyền thống của người Khmer được hợp thành bởi 5 bộ nhạc cụ, được làm từ 5 loại chất liệu khác nhau để tạo nên 5 âm sắc riêng biệt như: bộ đồng, bộ sắt, bộ mộc, bộ hơi và bộ da. Mỗi bộ sẽ có 1, 2 hoặc 3 loại nhạc cụ tham gia tạo nên biên chế hoàn chỉnh của dàn nhạc ngũ âm truyền thống, gồm 9 loại: Kèn Sro-lay (bộ hơi), Rô-neat-ek, Rô-neat-thung (bộ mộc), Rô-neat-đek (bộ sắt), Kuông-vông-tuôch, Kuông-vông -thum, Chhưng (bộ đồng), trống Sam-phô, trống Skô-thum (bộ da). Trong dàn ngũ âm, nhạc cụ chính là chiếc Rô-neat-ek với tiếng âm thanh giòn và luôn đóng vai trò giữ, bắt giai điệu chính.

Cuối năm 2019, nghệ thuật trình diễn dân gian “Nhạc ngũ âm của người Khmer tỉnh Sóc Trăng” đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận và đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Ông Sơn Thanh Liêm - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sóc Trăng cho biết, để bảo tồn nét văn hóa độc đáo, Sở tổ chức định kỳ Liên hoan nhạc ngũ âm và múa dân gian Khmer, với sự tham gia của nhạc công đến từ 11 đơn vị huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh; tích cực giới thiệu thông qua chương trình biểu diễn của các đoàn nghệ thuật, các phương tiện truyền thông, các cuộc liên hoan văn hóa nghệ thuật dân tộc…

Nghệ thuật Rô Băm

Sân khấu Rô Băm có từ lâu đời. Rô Băm còn có tên là Rom Rô Băm, “hát rằm” hay hát “riêm kê”. Rô Băm còn là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đầu tiên của người Khmer vùng ĐBSL, là nền tảng cho các loại hình nghệ thuật khác của người Khmer ra đời và phát triển, điển hình là nghệ thuật sân khấu Dù Kê.

Loại hình nghệ thuật này thu hút khán giả với những chiếc mặt nạ của các diễn viên. Một số mặt nạ được sử dụng trong các vở diễn như: mặt nạ chằn, mặt nạ khỉ Hanuman; mặt nạ hoàng tử, mặt nạ công chúa… Nghệ thuật sân khấu Rô Băm gắn bó với đời sống cộng đồng, phản ánh hiện thực cuộc sống xã hội của người Khmer đương thời. Nội dung của vở diễn thường đặc tả lại các tích xưa về tiên, Phật, vua, chúa, hoàng tử, công chúa; chằn, khỉ, chim đại bàng… Ở đó, có 2 thế lực thiện - ác đối đầu nhau, đến cuối sự thiện lương chiến thắng cái ác. Sân khấu Rô Băm được nhiều người yêu thích bởi nét đặc sắc ẩn chứa qua các điệu múa và những chiếc mặt nạ.

Năm 2019, nghệ thuật Rô Băm của người Khmer ở Sóc Trăng được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia” (theo Quyết định số 446/QĐ-BVHTTDL ngày 29/01/2019). Đến Sóc Trăng, du khách có thể thưởng thức nghệ thuật Rô Băm ở các sự kiện văn hóa, lễ hội, gian hàng văn hóa được tổ chức hàng năm.

{keywords}
 

Tại Sóc Trăng, hiện nay chỉ còn duy nhất đoàn Rô Băm Bưng Chông, ấp Bưng Chông, xã Tài Văn, huyện Trần Đề còn hoạt động. Đoàn nghệ thuật Robam Khmer Resmay Bưng Chông do bà Lâm Thị Hương là trưởng đoàn, kiêm diễn viên chính. Đoàn được thành lập từ năm 1933 và đã truyền thừa đến đời thứ 6.

Năm 2020, UBND Sóc Trăng đã công nhận nghệ thuật Rô Băm của doanh nghiệp tư nhân Đoàn nghệ thuật Robam Khmer Resmay Bưng Chông (ở ấp Bưng Chông, xã Tài Văn, huyện Trần Đề) là sản phẩm thuộc bộ sản phẩm dịch vụ du lịch cộng đồng và điểm du lịch đầu tiên của tỉnh được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.

Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, năm 2021, tỉnh Sóc Trăng đã tạm dừng nhiều hoạt động thể thao, lễ hội truyền thống, du lịch nhằm đảm bảo an toàn phòng chống dịch. Những loại hình nghệ thuật đặc sắc của đồng bào Khmer như: nhạc ngũ âm, trình diễn Rô Băm, nghệ thuật múa rom vong, dù kê… chưa có nhiều cơ hội biểu diễn trực tiếp để người dân, khách du lịch thưởng thức.

Trước tình hình này, tỉnh Sóc Trăng thường xuyên đăng tải các clip biểu diễn nghệ thuật truyền thống lên kênh YouTube của Đoàn Nghệ thuật Khmer tỉnh, là “món ăn tinh thần” cho người dân trong đại dịch.

T.H

tin nổi bật

Con gái Hiệp Gà 18 tuổi được khen xinh, điểm thi ở trường toàn trên 8, 9

Hiệp Gà nhận được nhiều lời khen ngợi của mọi người vì con gái vừa xinh, ngoan, lại học giỏi.

Hai tác phẩm lớn kỷ niệm 132 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Vở kịch hát 'Nợ nước non' và cuốn sách cùng tên được ra mắt khán giả thủ đô nhân dịp kỷ niệm 132 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và 111 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước.

Hàng nghìn người ngồi dưới trời mưa mừng Phật Đản 2022

Tối 15/5, hàng nghìn người đã ngồi dưới trời mưa tại chùa Tam Chúc để mừng Phật Đản 2022, Phật lịch 2566.

NSƯT Thanh Hiền kể hậu trường lễ khai mạc SEA Games 31

"Chúng tôi đã cố gắng vượt 200% khả năng bản thân nhưng lại không thấy mệt mỏi bởi hơn cả một công việc được giao, chúng tôi thấy được niềm tự hào dân tộc trong đó", NSƯT Thanh Hiền nói về đêm khai mạc SEA Games 31 thành công.

NSND Kim Cương: Tôi già yếu rồi, sức khỏe không còn...

"Nhiều ngôi sao trẻ đi muộn 1-2 tiếng, mặc kệ nhiều nghệ sĩ lớn tuổi chờ đợi. Một số bạn tập tuồng hời hợt vài buổi, đến ngày lên sân khấu chỉ múa may vô hồn", NSND Kim Cương nói.

Hội thảo ‘Vai trò lịch sử của Thái sư Lưu Cơ’

Ngày 15/5 tại Hoàng thành Thăng Long, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội và Hội đồng Lưu tộc Việt Nam đồng tổ chức Hội thảo khoa học “Vai trò lịch sử của Thái sư Lưu Cơ”.

Nhiếp ảnh gia Nick Út tặng ''Em bé Napalm' cho Giáo Hoàng

Cuộc gặp diễn ra tại Vatican lúc 11h ngày 11/5 (giờ Ý), tại Vatican, Đức giáo hoàng Francis đã gặp gỡ và trò chuyện với phóng viên huyền thoại Nick Út, tác giả bức ảnh 'Em bé Napalm' và nhân vật trong ảnh - bà Kim Phúc.

Triển lãm thực hiện giấc mơ xây nhà mới cho những gia đình nghèo khó

Ban tổ chức triển lãm "Gieo tổ ấm 2022" đặt mục tiêu đóng góp thành công 1 tỷ đồng xây 20 căn nhà cho người nghèo tại Quảng Nam và Huế trong năm 2022.

Chân dung Marilyn Monroe được đấu giá 195 triệu USD

Một trong những bức chân dung về huyền thoại màn bạc một thời Marilyn Monroe của danh họa Andy Warhol vừa trở thành tác phẩm nghệ thuật đắt giá nhất thế kỷ 20 từng được đấu giá.

Hình ảnh chiến sĩ Điện Biên trên bức tranh tường panorama Điện Biên Phủ

Bức tranh toàn cảnh “Điện Biên Phủ” được đánh giá là công trình đột phá, là kỳ tích của mỹ thuật Việt Nam.

NSND Đặng Hùng qua đời

NSND Đặng Hùng mất sáng 8/5, hưởng thọ 87 tuổi.

NSND Hồng Vân: NSND Việt Anh là một người thầy tận tâm

NSND Việt Anh vừa hạnh phúc, vừa xúc động khi chứng kiến sự trưởng thành của các học trò trong đêm diễn tốt nghiệp qua vở kịch kinh điển 'Tấm lòng của biển'.

‘GS Xoay’ viết nhạc kịch cho trẻ em

"Ông lão đánh cá và con cá mập" là vở nhạc kịch mà theo ekip sản xuất nó mang đậm màu sắc 'giáo trí' và 'phản cổ tích'.

Hoa sĩ Trần Thảo Hiền và giấc mơ 15 năm với hội họa

Họa sĩ Trần Thảo Hiền đánh dấu cột mốc 15 năm hoạt động nghệ thuật hội họa với triển lãm đầu tiên tại Việt Nam. Những sáng tác của chị là sự giao thoa giữa văn hóa Á - Âu.

Lâm Ngọc Hà: 'Nhiều nghệ sĩ múa cống hiến cả đời mà không được biết tên'

Dù mới chỉ là cô bé 15 tuổi nhưng Lâm Ngọc Hà đã một mình từ Yên Bái xuống Hà Nội học múa với bao khó khăn trước mắt.