PGS.TS Đỗ Gia Tuyển, Đại học Y Hà Nội cảnh báo, phần lớn bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính không sống đến ngày phải lọc máu, họ tử vong vì biến cố tim mạch trước đó.
Tại Hội thảo Khoa học quốc tế: Kết nối đa tuyến - điều trị đa mô thức - kiến tạo tương lai do Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội) tổ chức ngày 23/10, PGS.TS Đỗ Gia Tuyển, Đại học Y Hà Nội cảnh báo: "Điều trị bệnh thận mà quên tim mạch là chữa cho một nửa con người".
Ông cho biết, bệnh thận mạn tính đang trở thành một thách thức sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng trên quy mô toàn cầu. Thống kê cho thấy có khoảng 10% dân số trưởng thành trên thế giới, tương đương với 850 triệu người, đang phải sống chung với căn bệnh này.
Tại Việt Nam, theo thống kê ước tính của Bộ Y tế có 10 triệu người trưởng thành mắc bệnh thận mạn tính, trong đó 90% được chẩn đoán bệnh khi đã ở giai đoạn nặng.
Số ca tử vong do bệnh thận mạn đang đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong. Mỗi năm, khoảng 8.000 ca được tầm soát. Nhiều bệnh nhân được chẩn đoán khi đã ở giai đoạn 3-5 và mắc hàng loạt biến chứng nguy hiểm như tim mạch, thiếu máu, rối loạn điện giải.
PGS.TS Đỗ Gia Tuyển, Đại học Y Hà Nội tham gia hội thảo. Ảnh: N. Huyền
Giai đoạn đầu, bệnh thận mạn tính diễn tiến âm thầm, triệu chứng không điển hình, kéo dài trong nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ cho đến khi chức năng thận suy giảm nặng. Phần lớn bệnh nhân khi phát hiện bệnh thận mạn đã ở giai đoạn muộn, phải lọc máu điều trị, thậm chí ghép thận.
PGS.TS Đỗ Gia Tuyển nhấn mạnh, gánh nặng từ bệnh thận giai đoạn cuối, chi phí dành cho lọc máu đang gia tăng nhanh chóng. Chi phí điều trị trực tiếp cho người bệnh chạy thận nhân tạo ước khoảng 130 triệu đồng/năm.
“Điều đáng nói là nhiều trường hợp có thể làm chậm tiến trình suy thận thêm nhiều năm nếu người bệnh được chẩn đoán và điều trị đúng cách ngay từ giai đoạn sớm”, Phó Giáo sư Tuyển nhìn nhận.
Ông cho biết, trên thực tế thăm khám, các bác sĩ thường đối mặt với những hoàn cảnh vô cùng phức tạp.
Điển hình là cụ bà 82 tuổi cơ thể suy yếu, đang phải dùng mười loại thuốc khác nhau. Bệnh nhân vừa trải qua đợt tiêu chảy, huyết áp ở mức thấp nên luôn trong trạng thái lo âu vì nghe “thuốc này hại thận” nên muốn… bỏ bớt thuốc.
Những tình huống thực tế này khác xa so với hình mẫu "bệnh nhân trung bình" trong các sách vở hướng dẫn y khoa.
Sai lầm nảy sinh không phải vì bác sĩ thiếu kiến thức, mà vì áp dụng kiến thức máy móc, tách khỏi bối cảnh. Trong đó, có việc các bác sĩ chỉ tập trung giảm creatinin (chỉ số đánh giá chức năng hoạt động và khả năng lọc của thận) mà quên nguy cơ tim mạch.
“Khi người thầy thuốc chỉ quan tâm vào nồng độ creatinin mỗi lần tái khám, mừng khi xuống, lo khi lên - họ đang nhìn bệnh thận mạn qua một lỗ khóa. Sự thật dịch tễ nghiêm khắc hơn: phần lớn các trường hợp mắc bệnh thận mạn tính không sống đến ngày phải lọc máu, họ tử vong vì biến cố tim mạch trước đó. Điều trị bệnh thận mà quên tim mạch là chữa một nửa con người”, PGS. TS Tuyển nhấn mạnh.
Đồng tình với quan điểm này, các chuyên gia tham dự hội nghị cũng nhấn mạnh, các bác sĩ không nên coi các phác đồ hướng dẫn là bộ khung cơ bản và cần kết hợp linh hoạt với kinh nghiệm lâm sàng cho từng cá thể.
Quan trọng nhất, trong quá trình chẩn đoán và điều trị bệnh thận, thầy thuốc bắt buộc phải đánh giá song hành các nguy cơ tim mạch.
Hội nghị khoa học “Kết nối đa tuyến - Điều trị đa mô thức - Kiến tạo tương lai” thu hút hàng trăm chuyên gia quốc tế đến từ Bệnh viện Trung ương Saiseikai Tokyo (Nhật), các giáo sư, chuyên gia đầu ngành đến từ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Trường Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Học viện Quân y và nhiều đơn vị khác.
PGS. TS Đỗ Đình Tùng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cho biết: “Điều trị đa mô thức phản ánh một thực tế của nền y học hiện đại: người bệnh ngày càng phức tạp, không một chuyên khoa đơn lẻ nào có thể mang lại kết quả tối ưu. Những chủ đề được trình bày hôm nay - từ cứu vãn bàn chân đái tháo đường, điều trị ung thư gan - mật - tụy, đến can thiệp động mạch - đều cùng chung một triết lý: Đặt người bệnh vào vị trí trung tâm, phối hợp nhiều chuyên khoa và nhiều phương thức điều trị để giành lấy kết quả tốt nhất cho người bệnh. Đây là hướng đi mà Bệnh viện Đa khoa Đức Giang kiên định theo đuổi".
Thận rất dễ bị tổn thương từ các yếu tố môi trường, chế độ ăn uống và lối sống không lành mạnh. Khi cơ quan này yếu có một số biểu hiện ra bên ngoài cơ thể.
Chế độ ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng của thận, người bệnh lựa chọn sai thực phẩm có thể bị tăng kali máu, nguy cơ tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.