Dời ga Hà Nội: Băn khoăn chuyện quản lý “đất vàng”

Nguyễn Khắc Giang Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách - VEPR

Vấn đề đáng quan tâm đằng sau câu chuyện di dời ga Hà Nội là cách chúng ta quản trị tài sản và đất công ra sao ở những chỗ “tranh tối tranh sáng”.

Vấn đề đáng quan tâm đằng sau câu chuyện di dời ga Hà Nội là cách chúng ta quản trị tài sản và đất công ra sao ở những chỗ “tranh tối tranh sáng”.

Xung quanh đề xuất di dời  Ga Hà Nội đang được dư luận đặc biệt quan tâm, Tuần Việt Nam xin giới thiệu ý kiến của thạc sĩ Nguyễn Khắc Giang, nghiên cứu viên của Viện nghiên cứu kinh tế và chính sách VEPR. Mời quí vị độc giả tham khảo và tranh luận thêm.

Mới đây, Thiếu tướng Phạm Xuân Bình, Phó giám đốc Công an thành phố Hà Nội đã đề nghị di dời Ga Hà Nội ra khỏi nội đô. Ông nhấn mạnh, đây là giải pháp để giảm thiểu ách tắc giao thông và đảm bảo an toàn cho đường phố. Đây là lần thứ hai công an Hà Nội có đề nghị như vậy trong vòng hai năm. Hiển nhiên, với một địa điểm lịch sử trên 100 năm tuổi và hình ảnh gắn liền với thủ đô, đề xuất trên đang được du luận đón nhận được nhiều ý kiến trái chiều.

Những người phản đối, bao gồm cả Tổng công ty Đường sắt và Bộ giao thông, cho rằng Ga Hà Nội là điểm kết nối giao thông nội đô quan trọng, là đầu mối trung chuyển cho quy hoạch giao thông Hà Nội đến năm 2030 đã được thủ tướng phê duyệt, nên không thể muốn chuyển là chuyển ngay được. Thêm vào đó, chi phí di dời, bao gồm cả việc thay đổi, sửa chữa cơ sở hạ tầng, sẽ rất lớn.

 Vấn đề đáng quan tâm đằng sau câu chuyện di dời ga Hà Nội là cách chúng ta quản trị tài sản và đất công ra sao ở những chỗ “tranh tối tranh sáng”. Ảnh minh họa: Infonet.

Những ai đã từng sử dụng dịch vụ ga trung tâm ở Châu Âu như Berlin Hauptbahnhof (Berlin), St Pancras (London), hay Gare Du Nord (Paris) có lẽ sẽ không đồng ý với nhận định của phía Công an Hà Nội, cho rằng trên thế giới ít có thành phố nào có đường sắt liên tỉnh trong nội thành. Những nhà ga nói trên thậm chí còn có nhiều tuyến đường quốc tế hết sức nhộn nhịp.   

Tất nhiên, việc “ở Tây nó thế” không phải là luận cứ thuyết phục cho một vấn đề chính sách. Câu chuyện di dời hay không Ga Hà Nội sẽ phải tính đến chi phí – lợi ích cho toàn xã hội, và nếu thực sự cân nhắc, sẽ phải có nghiên cứu dựa trên bằng chứng để đưa ra quyết định.

Mặc dù quan điểm cá nhân của tôi là ủng hộ việc giữ lại Ga Hà Nội, ở đây tôi sẽ thử giả định là sau khi cân nhắc, Ga được quyết định phải dời ra khỏi nội đô thật. Câu chuyện tiếp theo sẽ là gì?

Khi đó, mấu chốt sẽ là việc sử dụng khoảng đất vàng bỏ lại như thế nào. Toàn bộ diện tích của Ga Hà Nội rơi vào khoảng 21 ha (210 nghìn m2), và nếu tính theo giá trị dựa trên giá đất xung quanh đó, khu đất này sẽ có giá không ít hơn 3 tỷ đô la Mỹ. Đây rõ ràng là miếng mồi béo bở cho bất kì ông chủ bất động sản nào.

Mặc dù chính quyền thành phố luôn khẳng định sẽ phát triển khu vực ga trở thành “khu trung tâm công cộng dịch vụ - văn hóa”, nhưng mối lo ngại về một khu thương mại – văn phòng mọc lên sau khi Ga Hà Nội di dời, không phải là không thể xảy ra vì đã có những mảnh đất, thay vì biến thành “khu vực công cộng” như dân mong đợi, lại trở thành những cao ốc nghìn tỷ, mang lại lợi nhuận khổng lồ cho nhà đầu tư.

Chính vì thế, vấn đề đáng quan tâm đằng sau câu chuyện di dời ga Hà Nội là cách chúng ta quản trị tài sản và đất công ra sao ở những chỗ “tranh tối tranh sáng” như vậy.

Đây là vấn đề hệ trọng, vì cùng với quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước, tất yếu sẽ có xu hướng các cá nhân lợi dụng chủ trương này để trục lợi, gây thất thoát tài sản của nhân dân do nhà nước làm đại diện quản lý. Năm ngoái, đã có không ít tai tiếng xung quanh việc đại gia thâu tóm Hãng phim truyện Việt Nam (VFS) để nhăm nhe đất vàng.

Nhìn rộng ra, đó không chỉ là chuyện của ga Hà Nội. Bốn bến xe trong nội đô, Gia Lâm, Giáp Bát, Nước Ngầm và Mỹ Đình, cũng đang được quy hoạch để di dời từ sau năm 2020. Diện tích khổng lồ của những khu vực này, cộng với giá trị thị trường mà nó mang lại, sẽ khiến đây trở thành “quả táo bất hoà” cho cuộc tranh đấu giữa lợi ích xã hội và chủ nghĩa thân hữu.

Làn sóng tẩu tán tài sản nhà nước, một tác dụng phụ của quá trình cổ phần hoá, đã diễn ra rải rác trong giai đoạn vừa qua. Nhưng khi chính phủ đẩy mạnh cải cách vì một nhà nước kiến tạo phát triển, số lượng cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước chắc chắn sẽ tăng lên, đi kèm với đó là nguy cơ thất thoát tài sản công ngày càng lớn. Hiện tượng này đã từng diễn ra ở những nước chuyển đổi như Nga và Đông Âu cũ, và cũng đã xảy ra ở nước láng giềng Trung Quốc. Cơ quan chức năng sẽ cần phải có những quy định pháp quy cụ thể để hạn chế hiện tượng đó.

Luật Quản lý, sử dụng tài sản công vừa được Quốc hội vào tháng 7 vừa qua là bước đi cần thiết, thế nhưng nó mới chỉ tạo ra bộ khung pháp lý cơ bản. Chúng ta sẽ còn cần phải có những nghị định, thông tư hướng dẫn cụ thể đi kèm nhằm đảm bảo Luật được thực hiện nghiêm chỉnh. Trước khi điều đó xảy ra, tôi cho rằng cần gác lại những đề xuất như di dời Ga Hà Nội, để tránh nguy cơ xâu xé tài sản công và làm mất đi niềm tin của người dân về năng lực quản lý của chính quyền.

Khắc Giang

tin nổi bật

ChatGPT là công cụ AI hữu hiệu phục vụ con người

ChatGPT không hoàn hảo. Có một số trường hợp, nó đưa ra câu trả lời không liên quan hoặc sai lệch. Như CEO của OpenAI đã nêu: “ChatGPT đôi khi viết những câu trả lời nghe có vẻ hợp lý nhưng không chính xác hoặc vô nghĩa”.

Vươn tầm Nhân dân

Tròn 92 mùa Xuân trước, Đảng của Dân tộc Việt Nam ra đời. Gần 78 năm lãnh đạo, cầm quyền, Đảng Cộng sản Việt Nam là đứa “con nòi, xuất thân từ giai cấp lao động, vừa là người lãnh đạo, vừa là người đày tớ thật trung thành của Nhân dân".

ChatGPT hay là công nghệ AI nổi bật trong năm

ChatGPT có nhiều điểm hấp dẫn. Đây là một ứng dụng trí tuệ nhân tạo, được công ty OpenAI Inc (San Francisco) phát triển.

Tầm nhìn 2045 và vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng

Gắn kết chặt chẽ với lợi ích của nhân dân, của dân tộc chính là điều kiện then chốt để Đảng giữ vững bản chất đã được xác quyết từ ngày thành lập.

Chính sách sand-box để tạo động lực cho cán bộ

Để đưa con thuyền kinh tế vượt qua những khó khăn và thách thức gay gắt đang chờ ở phía trước, cần có cơ chế sand-box để tạo động lực và bảo vệ khu vực công.

"Việc cần làm ngay" trong lựa chọn cán bộ cấp cơ sở

Xem xét, đánh giá cán bộ ngay từ cơ sở thông qua việc lấy phiếu tín nhiệm theo định kỳ cần phải được xem là việc “cần làm ngay”.

Vài điều suy nghĩ về Tết cổ truyền dân tộc

Chúng ta đã ăn xong cái Tết kéo dài nhiều ngày, nhưng tôi vẫn muốn nói lại một số điều đang níu kéo, cản trở các bà, các mẹ của chúng ta trong dịp Tết.

Nhà trí thức có nên giàu không?

Đầu Xuân mới, xin bàn về một chủ đề tương đối nhạy cảm nhưng lại hết sức thực tế: Nhà trí thức có nên giàu không?

"Từ chức 20" nhìn từ "Khoán 10"

Xin gọi năm 2022 vừa kết thúc là năm ‘Từ chức 20’ từ Kết luận số 20-TB/TW ngày 8.9.2022 của Bộ Chính trị.

Quốc phục nam của người Việt

Thời gian trước đây, cộng đồng mạng nói nhiều đến bộ quần áo của một vị đại sứ nọ mặc trong buổi lễ trình Quốc thư. Người bảo chẳng giống ai, người thì bảo như vậy cho khỏi “đụng hàng”.

Vượt nguy, tận cơ

Đáng nói hơn con số là thông điệp: Trong một thế giới nhiều bất trắc, đổi thay, đầy gam màu sáng tối rất cần “vượt nguy, tận cơ”, “tư duy lại, thiết kế lại, xây dựng lại”, và càng cần “hành động quyết liệt, khôn khéo, linh hoạt”.

“Giá như chúng ta quyết liệt hơn”

Một năm đã qua với những niềm vui, nỗi buồn pha lẫn sự trăn trở. Giá như chúng ta có cách điều hành quyết liệt, khôn khéo hơn nữa thì kết quả sẽ còn tích cực hơn.

Thách thức và triển vọng kinh tế năm 2023

Thế giới đang thay đổi rất nhanh cả về địa chính trị và cách mạng công nghệ, mở ra thời cơ mới rất lớn cho Việt Nam nếu biết tận dụng.

‘Chính phủ Việt Nam đã có những kết quả kinh tế xuất sắc’

Việt Nam duy trì vị trí dẫn đầu là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất trong số các nước ASEAN vào thị trường EU.

Chào năm mới 2023: Từ khát vọng đến hành động

Bước vào năm 2023, Việt Nam ghi nhận một kỷ lục mới trong suốt hàng ngàn năm xây dựng và bảo vệ đất nước: dân số chính thức đạt 100 triệu người, trở thành quốc gia đông dân số thứ 15 trên thế giới.