Động cơ tăng áp ngày càng phổ biến trên ô tô hiện đại. Theo thống kê tại Mỹ, trong số 16,3 triệu ô tô mới bán ra năm 2025, khoảng 45% được trang bị động cơ tăng áp.

Các nhà sản xuất sử dụng công nghệ này nhằm tăng công suất cho những động cơ có dung tích nhỏ hơn, đồng thời kiểm soát mức tiêu thụ nhiên liệu. Tuy nhiên, bên cạnh ưu điểm về hiệu suất, động cơ tăng áp cũng đòi hỏi chế độ bảo dưỡng phù hợp, đặc biệt là việc thay dầu động cơ.

So với động cơ hút khí tự nhiên, động cơ tăng áp phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt hơn tại khu vực bộ tăng áp. Do đó, dầu bôi trơn không chỉ đảm nhiệm chức năng giảm ma sát giữa các chi tiết mà còn tham gia tản nhiệt cho hệ thống.

Động cơ tăng áp phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt hơn tại khu vực bộ tăng áp
Động cơ tăng áp phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt hơn tại khu vực bộ tăng áp

Bộ tăng áp hoạt động như thế nào?

Dù chỉ phổ biến rộng rãi trên ô tô trong những thập niên gần đây, công nghệ tăng áp đã xuất hiện từ đầu thế kỷ XX. Năm 1905, kỹ sư người Thụy Sĩ Alfred Buchi được cấp bằng sáng chế cho ý tưởng sử dụng khí thải để dẫn động bộ tăng áp. Khoảng 20 năm sau, công nghệ này được ứng dụng trên động cơ tàu thủy và máy bay.

Năm 1954, Volvo và MAN bắt đầu ứng dụng động cơ tăng áp trên xe tải. Đến năm 1962, Oldsmobile Cutlass Jetfire trở thành một trong những mẫu ô tô thương mại đầu tiên sử dụng động cơ xăng tăng áp.

Volvo và MAN bắt đầu ứng dụng động cơ tăng áp trên xe tải.
Volvo và MAN bắt đầu ứng dụng động cơ tăng áp trên xe tải.

Về nguyên lý, bộ tăng áp tận dụng năng lượng từ khí thải để nén thêm không khí đưa vào buồng đốt. Khí thải thoát ra từ động cơ làm quay bánh tuabin. Bộ phận này được nối với bánh nén thông qua một trục quay, giúp hút và nén không khí trước khi đưa vào các xi-lanh.

Nhờ lượng không khí được nạp vào nhiều hơn, động cơ có thể đốt cháy nhiều nhiên liệu hơn trong mỗi chu kỳ, từ đó tạo ra công suất lớn hơn so với động cơ hút khí tự nhiên có cùng dung tích.

Hệ thống tăng áp thường đi kèm bộ làm mát khí nạp nhằm hạ nhiệt độ không khí sau khi nén, giúp không khí đặc hơn và cải thiện hiệu suất hoạt động.

Vì sao động cơ tăng áp đòi hỏi dầu bôi trơn tốt?

Một trong những điểm khác biệt của động cơ tăng áp là bộ phận này phải làm việc trong môi trường có nhiệt độ rất cao và tốc độ quay lớn.

Theo Carscoops, khí thải trong động cơ có thể đạt nhiệt độ hơn 2.000 độ F (khoảng 1.093 độ C), trong khi bánh tuabin của bộ tăng áp có thể quay tới 350.000 vòng/phút.

Trong điều kiện đó, dầu động cơ đóng vai trò quan trọng trong việc bôi trơn các chi tiết chuyển động của bộ tăng áp, đồng thời hỗ trợ đưa nhiệt lượng ra khỏi khu vực này.

Một trong những điểm khác biệt của động cơ tăng áp là bộ phận này phải làm việc trong môi trường có nhiệt độ rất cao và tốc độ quay lớn.
Một trong những điểm khác biệt của động cơ tăng áp là bộ phận này phải làm việc trong môi trường có nhiệt độ rất cao và tốc độ quay lớn.

Tuy nhiên, nhiệt độ cao kéo dài có thể khiến dầu nhanh xuống cấp. Khi nhiệt độ tăng, độ nhớt của dầu thay đổi, ảnh hưởng đến khả năng hình thành màng bôi trơn. Dầu cũng có thể bị oxy hóa, phân hủy và hình thành cặn bám.

Những cặn bẩn này có nguy cơ tích tụ trong các đường dẫn dầu nhỏ của bộ tăng áp, cản trở quá trình bôi trơn và tản nhiệt. Nếu không được xử lý kịp thời, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ hư hỏng bộ tăng áp.

Để đáp ứng điều kiện vận hành khắc nghiệt, động cơ tăng áp thường sử dụng dầu tổng hợp có khả năng chịu nhiệt và duy trì độ ổn định tốt hơn. Tuy nhiên, loại dầu này cũng không thể tránh khỏi quá trình xuống cấp khi phải làm việc trong môi trường nhiệt độ cao.

Vì vậy, chủ xe cần tuân thủ chu kỳ thay dầu do nhà sản xuất quy định. Trong một số điều kiện vận hành khắc nghiệt, xe có thể cần bảo dưỡng sớm hơn so với chu kỳ thông thường.

Các chuyên gia khuyến nghị người sử dụng nên tham khảo sách hướng dẫn của nhà sản xuất để lựa chọn đúng loại dầu, cấp độ nhớt và thời điểm thay dầu phù hợp. Không nên chỉ dựa vào cảnh báo của hệ thống theo dõi tuổi thọ dầu trên xe, bởi điều kiện vận hành thực tế cũng ảnh hưởng đáng kể đến thời gian sử dụng dầu.

Theo Carscoops

Hãy chia sẻ ý kiến của bạn tới Báo VietNamNet theo email: otoxemay@vietnamnet.vn. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!