Đường sắt Bắc-Nam nhanh như máy bay: Lấy đâu ra gần 60 tỷ USD?

Nguồn vốn hạn hẹp cho phát triển hạ tầng giao thông, cơ chế nào để huy động được đủ vốn để xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam?

- Để xây dựng 1.545 km đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam cần 58,7 tỷ USD, nhưng trong điều kiện nguồn vốn hạn hẹp, cơ chế nào để huy động được đủ nguồn vốn?

Theo báo cáo nghiên cứu giữa kỳ tiền khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc  - Nam do Liên danh tư vấn Tedi-Tricc-Tedishouth vừa công bố, toàn tuyến đường sắt tốc độ cao đi qua 20 tỉnh thành với 23 nhà ga.

Nếu được QH thông qua, 2 đoạn tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Vinh, TP.HCM - Nha Trang sẽ thực hiện từ năm 2026, đưa vào khai thác năm 2032. Các đoạn còn lại sẽ được tiếp tục xây dựng từ năm 2035, khai thác toàn tuyến từ 2040 - 2045.

Với 2 đoạn tuyến được làm trước sẽ được khai thác với tốc độ 200km/h, khi thông toàn tuyến, tốc độ sẽ là 350km/h.

Thời gian chạy tàu (bao gồm cả thời gian dừng tại ga) đoạn Hà Nội - Vinh giai đoạn 1 là 1h48, khi thông toàn tuyến là 1h20. Với đoạn TP.HCM - Nha Trang ban đầu là 2h25, giai đoạn sau 1h35. Thời gian chạy toàn tuyến Bắc - Nam là 5h17 (tàu đỗ ít ga) và 6h50 (tàu đỗ nhiều ga).  

{keywords}
Dự kiến giá vé đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam sẽ bằng khoảng 75% vé máy bay cùng chặng

Không trông chờ quá nhiều vào vốn tư nhân

Đơn vị tư vấn khái toán sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 58,7 tỷ USD, và nghiêng về khả năng lựa chọn thiết kế của Nhật Bản.

Phương án vốn, đơn vị tư vấn đề xuất thực hiện theo hình thức công - tư (PPP). Trong đó, ngân sách nhà nước sẽ thực hiện giải phóng mặt bằng, công trình tuyến (đường ray), thông tin tín hiệu…; kêu gọi vốn tư nhân vào các hạng mục như nhà ga, depot (khu sửa chữa, bảo dưỡng), đoàn tàu… trong đó có sử dụng các quỹ đất tiềm năng để tạo vốn.

Về phương án huy động vốn cho giai đoạn I, tư vấn đề xuất 3 phương án. Theo đó, dùng nguồn tiết kiệm ngân sách cho đầu tư tương đương 0,7% GDP/năm (từ 2020-2030) bằng 24,7 tỷ USD; Phương án 2, nguồn tiết kiệm ngân sách tương đương 0,3% GDP/năm (từ 2020-2030) bằng 10,7 tỷ USD và vay ODA 14 tỷ USD (từ 2025-2030).

Phương án 3, dùng nguồn tiết kiệm ngân sách 0,3% GDP/năm (từ 2020-2030) bằng 10,7 tỷ USD, vay ODA 13 tỷ USD (từ 2025-2030) và kêu gọi vốn tư nhân 1 tỷ USD (mua sắm tàu, khai thác).

Về nhân lực vận hành dự án, trong 3 năm khai thác đoạn ban đầu (dự kiến có thể thí điểm đoạn TPHCM - sân bay Long Thành) cần đào tạo khoảng 600 người.

Liên quan đến vấn đề nguồn vốn và đào tạo nhân lực, Thứ trưởng GTVT Nguyễn Ngọc Đông cho biết, đang tiếp tục được nghiên cứu.

Về nguồn vốn đầu tư, việc kêu gọi tư nhân vào dự án đường sắt tốc độ xao sẽ được xem xét, đánh giá rất cụ thể trước khi trình QH, bởi rất nhiều hạng mục nhà nước phải đầu tư chứ không thể trông chờ vào tư nhân.

Theo Thứ trưởng, Đài Loan đã làm tuyến đường sắt tốc độ cao dài 30 km theo hình thức BOT và đưa vào sử dụng từ năm 2007. Dự án này sau khi đưa vào khai thác hoạt động rất tốt, nhưng việc nhà nước chỉ tham gia 20% vốn ban đầu khiến nhà đầu tư BOT gặp khó khăn.

Doanh thu thực tế khiến nhà đầu tư tư nhân không chịu nổi nên năm 2010 Chính phủ Đài Loan đã phải “can thiệp” bằng việc tăng phần vốn nhà nước lên 64%...

Với dự án đường sắt tốc độ cao, tư nhân có thể tham gia đầu tư ngay từ đầu vào đầu máy toa xe và một số ga trung tâm thông qua đấu thầu… 

Chưa khả thi

TS.Nguyễn Ngọc Long, Phó chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật cầu đường VN cho rằng, kết quả nghiên cứu của các tổ chức tư vấn từ trước đến nay đều đánh giá hiệu quả tài chính của dự án chưa khả thi.

“Nếu tính đầy đủ các khoản bù lỗ khi khai thác, duy tu, bảo dưỡng thì tiền đầu tư và chi phí bù lỗ rất lớn, tạo thêm gánh nặng cho ngân sách nhà nước. Vì vậy cần tính chi phí bảo dưỡng, khai thác vào phương án tài chính của dự án” - ông Long lưu ý.

Đường sắt cao tốc gặp núi đào hầm, gặp sông suối, khu dân cư... làm cầu, đơn vị tư vấn xác định khoảng 70% chiều dài dự án là cầu, cầu cạn và hầm (khoảng 1.100km), nhưng số này có thể tăng, cả về khối lượng công trình lẫn vốn đầu tư nên cần phải tính toàn nguồn vốn đầu tư rất cụ thể.

Ông Vũ Hoài Nam, Trưởng bộ môn Đường sắt đô thị giao thông (Trường ĐH Xây dựng) băn khoăn, dự án cần lượng vốn rất lớn nên cần phân tích rủi ro, trong khi đây là vấn đề mà tư vấn chưa đề cập.

Theo ông, nếu không phân tích kỹ khả năng hoàn vốn, giải phóng mặt bằng, tỷ giá thì rủi ro rất lớn. Đó là chưa kể, phát triển đường sắt cao tốc thị phần hàng không sẽ bị ảnh hưởng, dẫn đến áp lực chung với nền kinh tế.  

Gần 60 tỷ USD đường sắt Bắc-Nam, nhanh như máy bay

Gần 60 tỷ USD đường sắt Bắc-Nam, nhanh như máy bay

Đường sắt tốc độ cao được thiết kế với tốc độ tàu chạy 350 km/h - có thể cạnh tranh được với máy bay.

Vì sao Bộ GTVT tái khởi động dự án đường sắt cao tốc?

Vì sao Bộ GTVT tái khởi động dự án đường sắt cao tốc?

“Lý do Bộ GTVT tái khởi động lại dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam thời điểm này vì đây là dự án rất lớn nên cần phải nghiên cứu thật thấu đáo ngay từ giai đoạn này trước khi trình Quốc hội”.

Xây dựng thêm tuyến đường sắt cao tốc từ 200 – 350 km/h

Xây dựng thêm tuyến đường sắt cao tốc từ 200 – 350 km/h

Ngoài việc nâng cấp tuyến đường sắt hiện có từ nay đến năm 2020, thì cần thiết phải  xây dựng thêm một tuyến đường sắt cao tốc (200 – 350 km/h) để đáp ứng nhu cầu vận chuyển trong tương lai.

Vũ Điệp

tin nổi bật

Khi nào chọn được nhà thầu thi công gói 35.000 tỷ sân bay Long Thành

Dự kiến cuối tháng 3 tới sẽ chọn được nhà thầu thi công gói thầu số 5.10 có giá trị 35.000 tỷ của Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Sử dụng tem kiểm định giả, chủ xe bị phạt tới 6 triệu đồng

Hành vi sử dụng tem kiểm định giả khi bị công an phát hiện sử dụng tem kiểm định giả thì người vi phạm sẽ bị xử phạt từ 4 triệu đến 6 triệu đồng.

Không thể can thiệp xin tha vi phạm nồng độ cồn, 'thổi dính là sạch ví'

Khi không thể can thiệp xin tha vi phạm nồng độ cồn, người tham gia giao thông sẽ phải chấp hành nghiêm, điều này có tác động rất tích cực đến việc giảm tai nạn giao thông.

Tài xế xe khách vi phạm nồng độ cồn ‘kịch khung’ trên cao tốc Nội Bài – Lào Cai

CSGT phát hiện tài xế điều khiển ô tô khách loại 40 chỗ vi phạm nồng độ cồn ở mức 0,470 mg/L khí thở trên tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai.

Ô tô khách nghi dùng tem kiểm định giả trên cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi

Đội Tuần tra kiểm soát giao thông đường bộ cao tốc số 5 (Cục CSGT) đã phát hiện một xe khách sử dụng tem kiểm định, sổ đăng kiểm nghi làm giả đi trên cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi.

Đề xuất làm tổ hợp nhà ga đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua Hà Nội

Đơn vị tư vấn thẩm tra đề xuất mở rộng tổ hợp ga Ngọc Hồi (Hà Nội) tại dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam để tích hợp cho các loại hình đường sắt.

Tai nạn xe khách trên cao tốc TP.HCM - Trung Lương, 2 người chết, nhiều người bị thương

Ô tô khách gặp tai nạn giao thông trên cao tốc TP.HCM- Trung Lương làm 2 người chết, nhiều hành khách bị thương.

Bất chấp nguy hiểm, loạt xe máy vẫn đi vào cao tốc Đại lộ Thăng Long

Trong khung giờ cao điểm, bất chấp nguy hiểm vẫn có hàng trăm lượt xe máy đi vào làn cao tốc Đại lộ Thăng Long (Hà Nội). Tình trạng này diễn ra nhiều năm nhưng chưa có biện pháp xử lý triệt để.

TP.HCM muốn làm sáu dự án BOT gần 100.000 tỷ đồng

Sau nhiều năm ngưng triển khai, TP.HCM muốn áp dụng trở lại hình thức BOT để thực hiện 6 dự án hạ tầng giao thông với nguồn vốn gần 100.000 tỷ đồng trong điều kiện ngân sách gặp khó khăn.

Gần trăm nghìn tỷ vốn đầu tư công được Bộ GTVT 'chia' cho những dự án nào?

Với số vốn đầu tư công tới 94.161 tỷ đồng (gấp 1,7 lần năm 2022), trung bình mỗi tháng Bộ GTVT phải giải ngân khối lượng “khổng lồ” khoảng 8.000 tỷ đồng.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng ra chỉ thị chi tiêu gần trăm nghìn tỷ đồng

Năm 2023 ngành GTVT triển khai đồng loạt nhiều dự án với quy mô lớn. Kế hoạch vốn đầu tư công được giao lớn nhất từ trước tới nay, lên tới  94.161 tỷ đồng, gấp 2,2 lần năm 2021 và 1,7 lần năm 2022.

Đi vào đường cao tốc Đại lộ Thăng Long, tài xế xe máy tử vong sau va chạm với ô tô

Tài xế xe máy tử vong tại chỗ sau khi va chạm với ô tô tải trong làn đường cao tốc của Đại lộ Thăng Long (Hà Nội) vào chiều 1/2.

Vụ tàu hỏa tông xe đầu kéo: Tài xế ô tô, nhân viên bị xem xét trách nhiệm thế nào?

Vụ việc ban đầu xác định có lỗi của nhân viên gác tàu và tài xế xe đầu kéo. Vấn đề còn lại là làm rõ nguyên nhân sự việc, xác định hậu quả thiệt hại về tài sản làm căn cứ xử lý.

Gần 170 tàu du lịch ở Hòa Bình bị dừng hoạt động vì thiếu kiểm định

Gần 170 tàu chở khách du lịch ở khu vực lòng hồ Hoà Bình (tỉnh Hoà Bình) buộc phải dừng hoạt động vì không đảm bảo điều kiện về đăng ký, đăng kiểm.

Trung tâm đăng kiểm ở TP.HCM 'đói xe', ô tô đến được kiểm định ngay

Sau Tết Nguyên đán 2023, người dân TP.HCM thoát cảnh chờ dài mới được đăng kiểm xe, họ chỉ cần lái ô tô tới trung tâm là được làm thủ tục ngay.