Gần thế kỷ sống trí tuệ và yêu thương

4h15' sáng

Suốt cuộc đời và sự nghiệp của mình, bằng trí tuệ và tình yêu thương con người, ông đã vượt qua muôn vàn khó khăn, hoàn thành xuất sắc mọi cương vị được giao - nhà giáo, bác sĩ, chiến sĩ.

Giáo sư Nguyễn Thiện Thành sinh ngày 30/09/1919, tại xã Phương Thạnh, huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh. Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, ông có nhiều bí danh như: Nguyễn Minh Nhân, Nguyễn Trà Vinh, nhưng mọi người thường gọi ông bằng cái tên thân mật: Ba Nhân.

Sau khi học xong ở trường tỉnh Trà Vinh, ông tiếp tục học ở trường Collège de Mỹ Tho, nay là trường trung học Nguyễn Đình Chiểu. Sau đó ông học tiếp phần tú tài ở Trường Lycée Pestrus Ký, Sài Gòn, nay là trường trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong.

Sau khi tốt nghiệp, ông được cơ quan điều hành ngành giáo dục ở Đông Dương, Direction de L'Instruction Publique en Indochin "DIRIP" đề nghị sang Pháp học với chế độ học bổng đặc biệt. Tuy nhiên, điều kiện là phải học những ngành do thực dân Pháp yêu cầu: quân sự, chính trị, ngân hàng.

Mặc dù khi ấy, chưa gia nhập cách mạng, chàng trai trẻ Nguyễn Thiện Thành vẫn từ chối thẳng thừng "đặc ân" này. Bởi ông nghĩ, theo những ngành đó rồi sẽ phải làm tay sai cho giặc, để tàn sát nhân dân lao động cực khổ.

GS Nguyễn Thiện Thành chụp ảnh cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ảnh tư liệu gia đình

Người bác sĩ - chiến sĩ

Nguyễn Thiện Thành quyết định theo học ngành y tại trường Thuốc Hà Nội (nay là Đại học Y Hà Nội) để có thể cứu giúp được nhiều người ốm đau, bệnh tật đe dọa cướp đi sinh mạng. Năm 1944, ông nhận công tác tại bệnh viện Bạch Mai.

Năm 1945, Cách mạng Tháng 8 nổ ra, ông hăng hái xung phong trở về miền Nam tham gia Nam Bộ kháng chiến, trở thành người lính Bộ đội cụ Hồ, phụ trách quân y và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Đến đầu năm 1950, ông bị địch bắt ngay tại quê hương và chuyển về nhà giam Virgile. Trong thời gian bị giam cầm, ông gây được cảm tình của một lính canh vốn là sinh viên y khoa bị động viên vào quân viễn chinh của Pháp sang Việt Nam. Viên lính này đã mượn cho ông những sách, báo, tạp chí về y khoa. Từ đó, ông được tiếp cận với phương pháp chữa bệnh của bác sĩ Filatov [1].

Không lâu sau, Nguyễn Thiện Thành được phóng thích. Ông bắt đầu áp dụng phương pháp Filatov trong thực tế điều trị tại chiến trường miền Nam. Thành tựu y học này được ông vận dụng sáng tạo trong hoàn cảnh của ngành y tế đang khó khăn, thiếu thốn trăm bề.

Tháng 11/1951, phương pháp Filatov chính thức được sử dụng và điều trị tại chiến trường miền Tây Nam bộ, đem lại những kết quả hết sức khả quan.

Năm 1952, ông sáng chế thành công kỹ thuật sản xuất huyết thanh Bogonolota, áp dụng có kết quả tốt trong nhiều bệnh, làm lành các vết thương gây sốt.

Năm 1954, bác sĩ Nguyễn Thiện Thành tập kết ra Bắc. Sau đó, ông được Nhà nước cử đi nghiên cứu sinh về đề tài học thuyết Pavlov tại Viện hoạt động thần kinh cao cấp của Liên Xô. Năm 1960, ông bảo vệ thành công luận án Phó Tiến sĩ Y khoa, được đánh giá cao và tiếp tục ở lại Liên Xô nghiên cứu thêm về lâm sàng hoạt động thần kinh cao cấp.

Tuy nhiên, khi được đề nghị tiếp tục làm luận án Tiến sĩ, ông từ chối và xin về nước để hoàn thành "luận án" lớn hơn, đó là sức khỏe của thương bệnh binh, đồng bào, đồng chí ở miền Nam ruột thịt đang chìm trong khói lửa chiến tranh.

Năm 1964, khi tham gia vào chiến trường B2 chống Mỹ, ông nghiên cứu nhằm tìm ra thuốc đặc trị bệnh sốt rét. Ông chấp nhận lấy thân mình làm thí nghiệm, kết quả là chính ông cũng bị sốt rét.

Năm 1968, ông tiếp tục phát triển nghiên cứu để đưa ra được phương pháp điều trị sốt rét ác tính thể đái ra huyết sắc tố được áp dụng trên các bệnh nhân ở Bệnh viện quân y K71. Kết quả rất khả quan: giảm được 50% tỷ lệ tử vong so với các nơi khác.

Những năm 1970 - 1971, ông được giao nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho các đồng chí cán bộ lãnh đạo. Với nhiệm vụ mới, ông đã tìm hiểu và đưa ra được nhiều phương pháp điều trị đối với bệnh nhân lớn tuổi.

Sau năm 1975, Nguyễn Thiện Thành được Ban Bí thư Trung ương Đảng quyết định giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Sức khỏe Trung ương kiêm Giám đốc bệnh viện Thống Nhất.

Lễ thượng thọ 95 tuổi của GS Nguyễn Thiện Thành có con trai Nguyễn Thiện Nhân ở bên. Ảnh: Nguyễn Thạnh/ NLĐ

Người Thầy thuốc - Thầy giáo

Năm 1986, bác sĩ Nguyễn Thiện Thành nhận thêm nhiệm vụ Chủ nhiệm bộ môn Tích tuổi học (Lão khoa) của Đại học Y dược Tp. HCM. Có thể nói ông là một trong những nhà giáo, nhà khoa học tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu về lão khoa ở Việt Nam. Ông đã tìm hiểu và viết một số cuốn sách với mục đích giáo dục cho bác sĩ cũng như nhân dân về những căn bệnh và biện pháp phòng bệnh của người cao tuổi.

Về hưu, cả khi đã ngoài 80 tuổi, ông vẫn tham gia giảng dạy, và truyền đạt kiến thức cho thế hệ trẻ và chỉ chịu nghỉ ngơi khi không còn thể tiếp tục. Với nhiệt huyết của mình, ông vẫn tham gia thành lập quỹ học bổng cho học sinh nghèo hiếu học, trích tiền lương cho bà con xây cầu...

Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Thiện Thành luôn nhiệt tình với công việc. Ảnh tư liệu gia đình

Những câu chuyện nhỏ

Tôi còn nhớ, khi làm Giám đốc bệnh viện Thống Nhất, một lần ông đi kiểm tra việc bác sĩ khám và phát thuốc cho bệnh nhân. Thấy chữ kê đơn của một bác sĩ  quá xấu, không đọc được, cuối giờ ông gặp bác sĩ này và yêu cầu viết tên mình mấy chục trang để luyện cho chữ đẹp và tác phong cẩn thận trong công việc.

Khi ông đi khám bệnh, các bác sĩ biết ông, muốn ưu tiên ông vào khám trước, nhưng ông không chịu mà vẫn xếp hàng chờ tới lượt như những bệnh nhân khác. Những lúc ấy, quan sát thấy thái độ phục vụ bệnh nhân của một bác sĩ còn thiếu nhẹ nhàng và ân cần, ông đã giảng giải và yêu cầu bác sĩ này phải điều chỉnh thái độ.

Hàng năm, cứ mùng ba tết, ngày sinh nhật của GS Nguyễn Thiện Thành, ngôi nhà của ông luôn tấp nập nhiều thế hệ học trò. Những câu chuyện thầy trò xoay quanh những điều ông đã dạy, sự tìm tòi mà ông khơi gợi nơi họ.

Khi ông mất, người con trai duy nhất của ông, GS. Nguyễn Thiện Nhân, đã không thể cận kề cha trong giờ phút sinh ly tử biệt. Nhưng hẳn ông đã ra đi trong thanh thản, bởi ông biết con vì bận việc nước, vì nhiệm vụ chung mà không thể chu toàn mọi nhẽ tình riêng...

Xuân Dũng

------------

[1] Lý thuyết Filatov (philatop) là phương pháp chữa bệnh do giáo sư N. P. Filatov phát minh. Phương pháp này được áp dụng trên nguyên lý biện chứng: khi các tế bào bị cắt lìa khỏi cơ thể và đem đặt vào một môi trường kìm hãm sự sống như bỏ vào tủ lạnh từ 0 đến 4 độ C, tế bào này phải đấu tranh với nghịch cảnh để tồn tại. Trong khi đấu tranh để sống còn, tế bào ấy tiết ra một chất gọi là biostimuline giúp cơ thể chống lại bệnh tật.

>>Mời độc giả ghé thăm vào đóng góp ý kiến cho trang Fanpage của Tuần Việt Nam