Gặp cú sốc, tập đoàn nhà nước viết đơn xin hỗ trợ

Sống trong sự bao cấp của nhà nước, nếu gặp các cú sốc thị trường DNNN rất dễ thua lỗ. Với thói quen dựa dẫm, các DN lại tìm đủ mọi cách để xin hỗ trợ.

Không chỉ ở Việt Nam, mà trên thế giới, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) nếu không được hỗ trợ về thị trường, vốn rẻ, lao động thì cơ bản hoạt động kém hiệu quả hơn so với DN tư nhân. Đặc biệt, những DN hoạt động kinh doanh trong ngành có sự bao cấp của nhà nước, nếu gặp các cú sốc thị trường xảy ra thì DN ấy rất dễ thua lỗ. Khi đó, với thói quen dựa dẫm, các DN lại tìm đủ mọi cách để xin nhà nước hỗ trợ.

Tập đoàn nhà nước hụt hơi

Nhiều DNNN hiện nay cũng đang chật vật với những khoản thua lỗ nghìn tỷ, các dự án sa lầy và chờ sự trợ giúp của Chính phủ.

Kinh doanh trong ngành lợi thế, được nhiều ưu đãi nhưng Tổng công ty lương thực miền Nam (Vinafood 2) đang lỗ lũy kế gần 1.000 tỷ đồng, và hàng trăm tỷ đồng nợ khó đòi. Từ vị thế một trụ cột trong xuất khẩu nông sản, DN này thành một 'cục nợ' và bị đưa vào diện giám sát đặc biệt…

Ngay cả Lọc dầu Dung Quất cũng đứng trước tình huống khó khăn khi cánh cửa hội nhập được mở toang. Suốt 2015 cho đến giữa 2016, Lọc dầu Dung Quất phải đứng trước lựa chọn sống còn vì những ưu đãi bỗng trở thành “bạc đãi” khi thuế nhập khẩu xăng dầu từ các thị trường ASEAN, Hàn Quốc giảm mạnh. Dung Quất không bán được hàng do giá cao hơn hàng nhập khẩu.

{keywords}

Chính lãnh đạo nhà máy đã phải kêu than về nguy cơ đóng cửa khi kiến nghị Chính phủ các phương án giải cứu. Hơn 1 năm bàn thảo, mới đây dự án này đã có lối thoát khi Chính phủ đồng ý một cơ chế về giá bán để ổn định hoạt động nhà máy.

Ngay cả Tập đoàn Than khoáng sản Việt Nam - Vinacomin cũng không tránh khỏi những cú sốc của một thị trường đầy biến động. Từ 2015 đến nay, Vinacomin liên tục kiến nghị các bộ ngành, Chính phủ tháo gỡ khó khăn. Việc tiêu thụ than đang trong giai đoạn cực kỳ khó khăn khi giá xuất khẩu giảm, lượng than tồn kho tính đến tháng 6/2016 đã gần 10 triệu tấn.

Trước đó, cùng thời với “con tàu đắm” Vinashin, những dự án xi măng hàng nghìn tỷ được Chính phủ bảo lãnh vay cũng không thể tồn tại nổi, lâm vào thua lỗ.

Trong một báo cáo về tình hình bảo lãnh Chính phủ cho những dự án của nhiều DNNN, Bộ Tài chính đã “điểm mặt” các dự án như Xi măng Hạ Long, Xi măng Thái Nguyên, Xi măng Sông Thao không đáp ứng nghĩa vụ tài chính. Bộ Tài chính vẫn đang phải đôn đốc tái cơ cấu và thường xuyên báo cáo Thủ tướng tình hình thực hiện nghĩa vụ tài chính của các DN này. Còn Nhà máy Bột giấy Phương Nam từ năm 2008 không trả được nợ và đến nay, có nguy cơ hoàn toàn mất khả năng trả nợ.

Tất cả nhưng trường hợp trên khi đối mặt với khó khăn đều tìm cách xin hỗ trợ. Ít thì xin cơ chế để giãn nợ, giảm thuế, nhiều thì trả nợ thay, thậm chí đổ bể thì gán cả đống nợ chục ngàn tỷ mặc Chính phủ lo.

Kiểm toán Nhà nước, khi điểm danh hoạt động của những DN có vốn nhà nước, cũng liệt kê một loạt cái tên gây thua lỗ, mất vốn. Chẳng hạn, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam đầu tư 800 tỷ đồng vào Oceanbank và ngân hàng này bị mua lại với giá 0 đồng.

Hay Công ty mẹ Tổng công ty cơ khí xây dựng (COMA), lợi nhuận được chia năm 2014 từ các công ty con chỉ bằng 1,05% vốn đầu tư. Trong 10 công ty con thì có tới 6 công ty thua lỗ với 4 công ty mất vốn chủ sở hữu là COMA 3, COMA 7, COMAEL, Cổ phần Khóa Minh Khai. Còn Tổng công ty Thương mại Hà Nội (Hapro) có tới 15/19 công ty liên doanh, liên kết lỗ lũy kế hơn 94 tỷ đồng; 3/12 khoản đầu tư dài hạn khác lỗ lũy kế gần 70 tỷ đồng.

Được bao bọc thì dễ tổn thương

Mỗi dự án thất bại đều có những điểm riêng. Nhưng lại có những điểm chung khi sinh ra trong cùng một cơ chế của DNNN.

Lý giải nguyên nhân sâu xa khiến nhiều DNNN hụt hơi, chuyên gia kinh tế Đinh Tuấn Minh cho rằng: Thực tiễn đã chứng minh ở khắp nơi trên thế giới và cả Việt Nam, rằng DNNN nếu không được hỗ trợ của Nhà nước, về thị trường, vốn rẻ, lao động thì cơ bản DNNN sẽ hoạt động kém hiệu quả hơn so với DN tư nhân trong cùng một thị trường. Nguyên do người ta nói rất nhiều, đơn giản là cách thức vận hành của DNNN mang tính chất hành chính.

{keywords}

Theo chuyên gia này, trong nền kinh tế thị trường, những DN dạng này đã chịu áp lực nhất định, đã có sự thay đổi cơ chế vận hành của một DN trong kinh tế thị trường. Thế nhưng nó vẫn có tính sao chép, rập khuôn chứ không phải phát triển thực chất từ nhu cầu, sức ép của thị trường.

“Cách thức quản trị theo kiểu hành chính dẫn đến bộ máy cồng kềnh, ra quyết định chậm chạp, nói chung khả năng chớp cơ hội khó khăn hơn nhiều”, ông Đinh Tuấn Minh phân tích.

Chuyên gia kinh tế TS Bùi Kiến Thành cho rằng: DN là DN, công chức là công chức. Nhưng chúng ta lại chuyển mấy công chức đi làm DN. Những DNNN ấy chưa chịu học để thích ứng tư duy của một nền kinh tế thị trường. Cho nên vẫn chung sống trong tư duy bao cấp.

“Có bay ra sống, hoạt động như một con chim tự do bay nhảy với thiên hạ đâu. Sống trong bao bọc trong cái lồng của ông bao cấp thì sẽ thua lỗ”, ông Bùi Kiến Thành chia sẻ.

Vị chuyên gia này cũng nhấn mạnh rằng, đáng ra DNNN chỉ nên làm những lĩnh vực có tính chất dịch vụ công cho nhân dân như như điện, nước, dịch vụ công cộng. Còn những lĩnh vực thuần túy kinh tế, làm ra sản phẩm để bán lấy lời thì nên để tư nhân gánh vác.

Khi nhắc đến những dự án kiểu như gang thép Thái Nguyên, ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbight cũng chỉ thẳng: Rõ ràng yếu kém của DN là do bản thân DN, chứ không phải do thị trường. Tại sao đều hoạt động trong ngành thép, đều sử dụng công nghệ lò cao để luyện quặng, trong khi Tập đoàn Hòa Phát tăng trưởng cao, còn anh thua lỗ? Vấn đề là do sự yếu kém, không nên đổ lỗi cho khách quan.

Theo ông Đinh Tuấn Minh, những DN hoạt động kinh doanh trong ngành có sự bao cấp mạnh của nhà nước, nếu gặp các cú sốc thị trường xảy ra thì DN ấy rất dễ thua lỗ. Khi đó, họ sẽ tìm cách dựa vào nhà nước hỗ trợ.

Và các tốt nhất để các DN này mạnh lên là phải đặt nó vào môi trường cạnh tranh. Đẩy mạnh cổ phần hóa và bán vốn để nhà nước rút khỏi các lĩnh vực không cần thiết, dành không gian phát triển cho kinh tế tư nhân

Lương Bằng

tin nổi bật

9 triệu khách du xuân dịp Tết, số lượng tăng chi tiêu giảm

Trong 6 ngày nghỉ Tết, toàn quốc ước phục vụ 9 triệu lượt khách nội địa du xuân, tăng 47,5% so với cùng kỳ Tết năm ngoái. Tuy nhiên, tổng thu từ khách du lịch lại giảm 30%.

Nhiều thủy điện phải xả nước lãng phí do chưa có giá điện

Nhiều nhà máy thủy điện nhỏ không được huy động do chưa có giá điện mới, gây lãng phí. Tập đoàn Điện lực Việt Nam liên tục có văn bản đề nghị Bộ Công Thương gỡ vướng nhưng chưa được trả lời.

Khởi nghiệp kiểu 'bia kèm lạc', vợ chồng 8X đưa bánh dừa nướng ra thế giới

Những ngày đầu không bán được bánh dừa nướng, chị còn tặng kèm cho khách mua bánh mì theo kiểu "bia kèm lạc". Nhưng có người còn gọi điện nói thẳng “mày đừng cho tao bánh nữa, đem cho gà nó cũng không ăn".

Tiền phải chảy vào đúng nơi cần tiền

Ngân hàng hiểu khách hàng, hiểu dự án, nắm được hiệu quả sử dụng vốn. Tiền phải tìm được đến nơi cần tiền, phục vụ sản xuất kinh doanh, nếu không, doanh nghiệp sẽ gặp khó năm 2023.

Con đường để Việt Nam thành nước phát triển: Cần giai đoạn tăng trưởng thần kỳ

Việt Nam đạt tăng trưởng nhanh nhưng chưa đủ, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế vẫn đáng lo ngại. So với các nước phát triển và cả các nước trong khu vực, Việt Nam vẫn còn phải nỗ lực nhiều để thoát nguy cơ tụt hậu.

Bí quyết đầu tư bất động sản của người trong cuộc ‘được ăn cả, ngã về không’

Đầu tư bất động sản có lãi cũng là một cái duyên, nhưng bên cạnh đó cần phải nắm được thông tin, có đủ sự kiên trì… đặc biệt, cần lựa chọn đúng.

Thúc đẩy quyền tự do kinh doanh để Việt Nam có thể 'hóa rồng'

Xu hướng cải thiện môi trường kinh doanh đang bị chững lại, thậm chí mức độ can thiệp của Nhà nước vào thị trường có dấu hiệu tăng lên. Điều này cho thấy, quyền tự do kinh doanh tại Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để cải cách.

Du lịch biển và kỳ vọng đội tàu ‘made in Việt Nam’

Việt Nam lâu nay chỉ đón khách tàu biển vào nên còn bị động, phụ thuộc, chưa có đội tàu chạy trên lãnh hải nước ta, chạy ra lãnh hải quốc tế, chở khách từ Việt Nam đi các nước.

Khi bã thải trở thành nhung lụa

Bột sắn, bột bắp trở thành túi phân hủy sinh học. Bã cà phê, chai nhựa có thể kết hợp tạo thành sợi vải may quần áo với tính năng không ngờ.

Chuyển đổi số và khát vọng tỷ USD

Từ bờ vực phá sản, nhờ tiên phong chuyển đổi số, doanh nghiệp đã bứt phá, phát triển bền vững và hướng tới khát vọng tỷ USD.

Nhận diện điểm nghẽn, vững tin kinh tế Việt Nam 2023

Kinh tế Việt Nam năm 2022 đã cán đích ngoạn mục với kết quả tăng trưởng lên tới 8,02%, cao nhất hơn một thập kỷ. Những điểm nghẽn còn tồn tại cũng đã được nhận diện để tháo gỡ, bứt phá trong năm 2023

Thay đổi tư duy trong thu hút 'đại bàng'

Việt Nam cần nâng chất dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) để tiếp nhận những dự án có hàm lượng công nghệ cao, mang lại nhiều giá trị gia tăng hơn.

'Dọn ổ cho đại bàng' Mỹ, Nhật, Hàn: Doanh nghiệp Việt kỳ vọng thu bội tiền

Nhiều doanh nghiệp Việt tiếp tục dồn lực vào các dự án bất động sản lớn, trong đó có phân khúc đất cho hoạt động sản xuất, phục vụ các nhà đầu tư trong nước cũng như tập đoàn lớn nước ngoài.

Câu nói níu chân và hành trình khiến người Nhật mê mẩn đồi chè Suối Giàng

“Thoa ơi, em không thể đi đâu được, em phải ở lại đây với bà con”, câu nói khiến nữ Giám đốc Hợp tác xã chè Suối Giàng bật khóc cách đây hơn 20 năm đã tạo bước chuyển ngoạn mục cho cây chè ở Yên Bái.

Ngồi nhà alô, tận ngõ điện về

Các dịch vụ điện đang được “số hóa” triệt để và toàn diện. Ở khâu phân phối, ngồi bất cứ đâu khách hàng cũng có thể yêu cầu dịch vụ điện. Trong khi đó, ở khâu sản xuất kinh doanh, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang được ngành điện đẩy mạnh.