Giá đắt phải trả của điệp viên “ăn cơm nhà thờ ma hàng xóm”

Trong thế giới tình báo, hiện tượng điệp viên “ăn cơm nhà thờ ma hàng xóm” không phải là hiếm.

Động cơ của những người này hết sức khác nhau, song họ đều có một điểm chung là cuộc sống đầy mạo hiểm và không mấy khi có hậu.

Chưa đến 15 năm sau khi gia nhập KGB với 2 lần được cử đi công tác nước ngoài, Đại tá Zaparojsky hầu như đã có được tất cả những gì mà bất cứ một người dân bình thường nào tại Liên Xô thời đó đều mơ ước như xe hơi đời mới, biệt thự… và hai căn hộ.

Dù thành tích không quá nổi bật, ông ta vẫn biết cách “thể hiện” mình, do vậy được đánh giá là một “tình báo viên chuyên nghiệp”, một “chuyên gia phân tích có nghề” và được chuyển sang Cục Phản gián ngoài nước thuộc SVR (Cơ quan Tình báo đối ngoại), với vị trí Phó trưởng Ban châu Mỹ. Lúc này là năm 1994.

Những hồi chuông cảnh báo đầu tiên trong các cơ quan tình báo Nga bắt đầu nổi lên vào năm 1997, sau khi một số chiến dịch do SVR phối hợp tổ chức cùng FSB (Cơ quan An ninh Liên bang) bị Mỹ dễ dàng vô hiệu hoá. Bắt đầu xuất hiện nghi ngờ là nội bộ SVR có nội gián.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là phỏng đoán, do vậy, trước hết cần tiến hành kiểm tra tỉ mỉ, kĩ lưỡng. Điều này đã đánh động Zaparojsky. Ông ta bắt đầu lo lắng; nhiều lần các đồng nghiệp bắt gặp viên đại tá mở đầu ngày làm việc với vài li Whisky, song mọi người cho là do công việc căng thẳng.

{keywords}
Trưởng trạm CIA ở Moscow, Steven Kappes. Ảnh: Wikipedia

Tháng 8/1997, Zaparojsky bất ngờ xin thôi việc vì “lí do sức khoẻ”. Điều này thật vô lí vì ai cũng biết ông này rất khỏe mạnh. Sau khi nghỉ việc, Zaparojsky lập tức cắt bỏ mọi liên hệ với cơ quan, bạn bè. Không ai biết ông ta ở đâu, làm gì.

Đôi khi ông ta gọi điện cho một số đồng nghiệp cũ, nhưng khi được đề nghị cho số máy thì Zaparojsky từ chối, lấy cớ là đang “kinh doanh”, thường xuyên đi lại giữa Kaliningrad và Saint Petersburg nên không có chỗ ở cố định. Thật ra, đó chính là thời gian kẻ ăn ở hai lòng bí mật sang Praha để gặp gỡ các nhân viên CIA, yêu cầu được chạy sang Mỹ.

Do đây là một con mồi bự, từng có nhiều “thành tích” với tình báo Mỹ, nên đích thân Trưởng trạm CIA tại Moscow - Steven Kappes đã đứng ra lo chuyện này. Thế rồi vào một ngày tháng 6/1998, gia đình Zaparojsky rời Moscow mà không nói một lời với ai, không một ai biết.

Chỉ trước đó 1 ngày, bà vợ Galina tiết lộ với hàng xóm rằng chồng bà ta chuẩn bị đi công tác – vì mọi người xung quanh nghĩ Zaparojsky vẫn còn làm việc. Sang đến Mỹ, dường như cho bõ công những ngày lo lắng, Zaparojsky tiếp tục trượt dài trên con đường phản bội bằng cách cung cấp cho phía Mỹ nhiều thông tin gây phương hại cho lợi ích quốc gia Nga.

Trong vụ việc này, sai lầm đầu tiên mà SVR phạm phải là đã không đánh giá đúng bản chất của Zaparojsky. Đó là một con người tham vọng không giới hạn; ông ta luôn cho mình cao hơn người khác một cái đầu, trong khi bản thân không còn triển vọng thăng tiến.

Đó cũng là một con người hám lợi, sùng bái đồng tiền. Thứ hai, mặc dù đã ít nhiều nghi ngờ, song người ta đã bỏ qua những dấu hiệu bất bình thường nảy sinh ở Zaparojsky, nhất là việc ông này xin nghỉ công tác, đến khi có kết luận cuối cùng thì Zaparojsky đã cao chạy xa bay.

Và cuối cùng là một sai lầm mang tính nguyên tắc. Theo quy định chung, những người từng tiếp xúc với các tài liệu mật không được phép xuất cảnh trong vòng 5 năm. Nhưng khi nghỉ việc, viên tình báo này đã không nộp lại hộ chiếu. 

Rất may là SVR đã kịp tổ chức thành công một chiến dịch ru ngủ, đánh lừa và đã khéo léo nhử được Zaparojsky “về thăm Tổ quốc”, với tư cách là một thương gia thành đạt tài trợ cho một hoạt động của các cựu nhân viên SVR.

Ngày 9/11/2001, Zaparojsky trở về Moscow với một danh sách những đối tượng có thể tuyển mộ do Steven Kappes cung cấp, một vé máy bay khứ hồi cùng 10.000USD tiền “tài trợ”. Ngay khi đặt chân xuống sân bay Sheremetrevo, một chiếc xe sang trọng đã chờ sẵn viên cựu đại tá ngay tại đường băng. Bị 2 nhân viên ngồi kẹp chặt hai bên, Zaparojsky gầm lên tuyệt vọng.

Công việc điều tra kéo dài suốt nửa năm. Ngày 11/6/2003, Toà án quân sự Moscow đưa ra phán quyết cuối cùng bằng cái án 18 năm tù giam dành cho kẻ phản bội tổ quốc.

Nguyên Phong

tin nổi bật

Mùa hè định mệnh làm thay đổi thế giới

Ngày 15/8/2021, lực lượng Taliban tiến vào thủ đô Kabul của Afghanistan sau vài tuần tấn công và giành quyền kiểm soát hàng loạt thành phố. Các phóng viên ảnh của tờ New York Times đã ghi lại hình ảnh về mùa hè định mệnh ở đây.

Vị tướng Hồng quân từng 4 lần làm thất thế thống chế Đức khét tiếng

Anh hùng Liên Xô Nikolai Fyodorovich Vatutin (1901-1944) được các quân nhân đặt cho biệt danh "Đại kiện tướng tấn công", bởi ông có 4 lần giáp mặt Thống chế Đức Manstein trên chiến trường.

Hé lộ lý do FBI tiến hành đột kích chưa từng có nhà ông Trump

Eric Trump, con trai cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và hai nguồn tin nắm được sự việc cho biết, cuộc đột kích dinh thự riêng Mar-a-Lago của ông Trump là một phần của cuộc điều tra đang diễn ra.

Tính ưu việt của loại tên lửa Pháp sử dụng trong cuộc chiến Libya năm 2011

AASM còn được gọi là “vũ khí mô-đun hoá không đối đất”, được thiết kế với nhiều loại đầu dẫn như laser, hồng ngoại, điều khiển quán tính (INS)...

Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh khủng bố al-Qaeda như thế nào?

Al-Zawahiri, 71 tuổi, thủ lĩnh mạng lưới khủng bố quốc tế al-Qaeda, cấp phó cuồng tín của Osama bin Laden, đã bị tiêu diệt bởi hai tên lửa Hellfire "Ninja" có gắn các lưỡi dao dài.

Những điểm then chốt trong xung đột Nga - Ukraine

Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine đã bước sang tháng thứ 6, với nhiều bước ngoặt và ít nhất 2 lần Moscow thay đổi mục tiêu chiến lược.

Những thiết kế xe tăng “kỳ lạ” nhất mọi thời đại

Thế giới đã chứng kiến rất nhiều mẫu xe tăng kỳ lạ được thiết kế và sản xuất trong hơn 100 năm qua.

Kinh nghiệm xử lý rác thải hiệu quả của Đức

Đức được coi là quốc gia đi đầu trong lĩnh vực tái chế và quản lý chất thải. Thành công của nước này được tin là nhờ có chính sách mạnh mẽ và ý thức cộng đồng cao.

Hé lộ diện mạo của quân đội Pháp vào năm 2025

Dự kiến, quân đội Pháp sẽ giảm nhân sự ở nhiều quân, binh chủng khác nhau trong những năm tới.

Bài học xử lý rác thải của Singapore

Cách Singapore, nước được xếp vào danh sách những quốc gia sạch nhất trên toàn cầu, xử lý rác thải có thể mang tới bài học hữu ích cho phần còn lại của thế giới.

Điểm danh những vũ khí 'độc' của đặc nhiệm hải quân Nga

Giai đoạn đầu của chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, một số đơn vị đặc nhiệm hải quân Nga đã được huy động.

Những dấu mốc trong cuộc khủng hoảng tồi tệ làm rung chuyển Sri Lanka

Sri Lanka đang chìm trong khủng hoảng kinh tế - chính trị trầm trọng nhất 7 thập kỷ qua, trong đó tổng thống đã rời bỏ đất nước đi lánh nạn giữa lúc người dân đổ ra đường biểu tình suốt nhiều tháng, thậm chí đốt phá tư dinh của lãnh đạo.

Hé lộ bộ máy đảm bảo dòng chảy vũ khí viện trợ Mỹ cho Ukraine

Kể từ khi chiến sự Nga - Ukraine nổ ra, Washington đã chi hàng tỷ USD viện trợ quân sự cho Kiev. Hàng nghìn người, bao gồm cả các chuyên gia hậu cần của quân đội Mỹ, được giao nhiệm vụ đảm bảo quá trình diễn ra suôn sẻ.

Chân dung tổng chỉ huy quân Mỹ ở chiến trường Thái Bình Dương

Đó là Tướng Douglas MacArthur, người mà con đường lên đỉnh danh vọng được xây dựng trong các cuộc chiến khốc liệt tại Philippines hồi Thế chiến Hai.

Thành phố phát triển không ngờ vì xung đột Nga - Ukraine

Những chuyến hàng viện trợ vũ khí của phương Tây cho Ukraine chống quân Nga đã biến thành phố biên giới Rzeszow của Ba Lan trở thành nơi phát triển không ngờ.