Giải mã cách người Nhật tránh đại họa rác

Người Nhật có một từ bày tỏ cảm giác tiếc nuối khi lãng phí một thứ gì đó có giá trị. Đó là "mottainai".

Từ này có nghĩa là "không lãng phí bất cứ thứ gì giá trị", hoặc "phí phạm thế", và nó đã trở thành đại diện cho nhận thức về môi trường của người dân quốc đảo này.

"Mottainai" bắt nguồn từ triết lý Phật giáo về sự tiết kiệm và luôn lưu tâm đến hành động của chúng ta. Từ này trở nên nổi tiếng từ những ngày đói khổ thời hậu chiến ở Nhật Bản, và đến nay vẫn được lưu truyền từ các bậc ông bà sang con cháu tại xứ sở mặt trời.

Nó cũng được kết nối với tôn giáo bản địa, Thần đạo, trong đó thiên nhiên và cả những vật do con người chế tạo đều thấm đẫm "kami" (tinh thần) của riêng chúng - nghĩa là mọi thứ đều có giá trị bẩm sinh và không thể bị vứt bỏ một cách thiếu tôn trọng.

Mottainai còn có thể được thấy rõ trong cách nhà vô địch giải đấu Nhật Bản Marie Kondo gửi lời cảm ơn đến từng chiếc quần chiếc áo trước khi xếp sắp chúng đem cho từ thiện. Nó cũng giải thích vì sao đất nước này dẫn đầu thế giới về 3R: Reduce (Giảm thiểu), Reuse (Tái sử dụng) và Recycle (Tái chế).

"Mottainai" còn được người đoạt giải Nobel Hòa bình Wangari Maathai (Kenya), sáng lập viên phong trào Greenbelt, sử dụng để khuyến khích người châu Phi loại bỏ rác thải nhựa.

{keywords}
Nhật Bản hiện là nước có hệ thống tái chế rác thuộc loại chi tiết nhất thế giới.

Phân loại và tái chế

Trong bài viết trên Diễn đàn Kinh tế thế giới, tác giả Kate Whiting chỉ ra rằng, hệ thống quản lý rác thải tinh vi của Nhật Bản đang cung cấp nhiều bài học quý giá cho phần còn lại của thế giới: mọi thứ từ polystyrene (một loại nhựa nhiệt dẻo) đến bao bì đóng gói đều có thể được phân loại và tái chế.

Đạo luật Tái chế cơ bản có hiệu lực ở Nhật Bản vào năm 2000 - nhằm thúc đẩy 3R và quản lý rác thải thích hợp. Tháng 10 hàng năm là tháng khuyến khích 3R.

Các siêu thị hiện nay đều có các máy hủy chai PET, và nhựa PET sau đó được sử dụng để chế mọi thứ, từ quần áo, thảm cho đến chai lọ mới.

Bên cạnh đó có rất nhiều ứng dụng có tính năng "từ điển" để hỗ trợ mọi người phân loại rác thải, có chuông báo nhắc nhở mọi người đổ bỏ rác cho thu gom vào một ngày nhất định.

{keywords}
Ảnh: Steve Nagata

Theo Kate Whiting, có nhiều lý do chính đáng thúc đẩy động lực của Nhật Bản trong giải quyết vấn đề rác thải.

Trong nền kinh tế bong bóng những năm 1980 và đầu thập niên 1990, lĩnh vực sản xuất nhựa tăng trưởng nhanh chóng, do đó vấn đề rác thải của Nhật cũng tăng lên. Từ năm 1993 đến năm 2000, số lượng chai nhựa được sản xuất tăng gấp ba lần, lên hơn 360.000 tấn, theo Bộ Môi trường Nhật Bản.

Ngày nay, Nhật Bản chỉ đứng sau Mỹ về số rác thải bao bì nhựa tính theo đầu người, theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP). Tuy nhiên, trong một báo cáo, năm 2018, UNEP chỉ ra rằng "nhờ hệ thống quản lý rác thải rất hiệu quả và ý thức xã hội cao, [Nhật Bản] đã hạn chế được tình trạng rò rỉ nhựa sử dụng một lần ra môi trường".

Trong số 9,4 triệu tấn rác thải nhựa do Nhật Bản tạo ra mỗi năm, chính phủ nước này cho biết chỉ 25% được tái chế, còn 57% được đốt để "thu hồi năng lượng" và 18% được đem chôn lấp.

{keywords}
Ảnh: Timothy Takemoto

Đốt rác

Do diện tích đất hạn chế, Nhật Bản không có nhiều khoảng trống để làm bãi chôn lấp. Việc thu gom rác ở mỗi nơi cũng được thực hiện khác nhau. Ở Nakano, rác thực phẩm, hộp bánh pizza, tã lót và ủng cao su không thấm nước được thu gom đem đốt, tạo ra điện.

Tuy nhiên, việc đốt rác cũng tạo ra nhiều loại khí độc hại, trong đó có dioxin, được ghi nhận có thể gây ô nhiễm đất và thậm chí cả sữa mẹ.

Vì vậy, trong hơn 2 thập niên qua, Nhật Bản đã và đang nỗ lực cải tiến công nghệ, để giảm bớt lượng khí thải từ hoạt động đốt rác nhằm bảo vệ con người và môi trường.

{keywords}
 
{keywords}
Nhật Bản có các tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhất thế giới về phân loại, tái chế rác thải. 

"Không rác thải"

Theo Bộ Môi trường Nhật Bản, nước này hiện có 26 thị trấn sinh thái được chứng nhận "hài hòa với môi trường". Một ngôi làng thậm chí đã đưa "mottainai" lên một cấp độ mới, bằng cách đặt mục tiêu 100% không rác thải vào năm 2020.

Hồi năm 2000, người dân Kamikatsu vẫn giữ thói quen đốt rác thải sinh hoạt hoặc vứt rác bừa bãi. Đến năm 2003, thị trấn lập tuyên ngôn "Không rác thải", quyết tâm theo đuổi và xây dựng lối sống xanh, thân thiện với môi trường. Giới chức địa phương đã làm việc với các gia đình cùng trường học để bàn bạc các giải pháp xử lý triệt để rác thải. Không Rác thải được giải thích là không thứ gì bị vứt bỏ hoàn toàn và cần được tái chế.

Sau thời gian đầu gặp nhiều khó khăn, thành quả tốt đẹp cũng đến với Kamikatsu ngày nay khi thị trấn tiến sát đến mục tiêu 100% không rác thải. Và, mấu chốt thành công chính là hệ thống phân loại rác rất cụ thể và chi tiết, để giúp người dân dễ dàng thực hiện.

{keywords}
 
{keywords}
Làng Kamikatsu thành công nhờ hệ thống phân loại rác thải rất chi tiết. Ảnh: Nippon

Theo BBC, Kamikatsu ngày nay đang chào đón rất nhiều thực tập sinh cùng du khách cả ở trong và ngoài nước để chia sẻ những gì họ đã học được.

"Với đà gia tăng dân số và sự thiếu hụt tài nguyên trên toàn thế giới, trí tuệ, văn hóa và công nghệ sẽ là không thể thiếu để giúp sinh tồn", Chủ tịch Học viện Xử lý chất thải Akira Sakano nói.

Thanh Hảo

Tuyệt chiêu xử lý rác giúp Singapore xanh sạch hàng đầu thế giới

Tuyệt chiêu xử lý rác giúp Singapore xanh sạch hàng đầu thế giới

Điều gì sẽ xảy ra với những loại rác thải mà con người vứt vào thùng ở Singapore? Và với cả những chiếc máy tính xách tay hỏng đang nằm xếp xó?

tin nổi bật

Những điều cấm kỵ khi tới Qatar xem World Cup 2022

Dưới đây là những điều cấm kỵ mà người hâm mộ bóng đá cần ghi nhớ khi đến du lịch Qatar để xem các trận bóng ở World Cup 2022.

Những gương mặt làm nên lịch sử trong bầu cử giữa kỳ Mỹ

Một số chính khách thuộc đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa đã tạo nên những kỳ tích chưa từng có trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ năm nay.

Những khác biệt về cách cử tri Mỹ bỏ phiếu giữa kỳ năm 2018 và 2022

Bốn năm sau khi khiển trách một tổng thống của đảng Cộng hòa (GOP) và trao quyền kiểm soát Hạ viện cho phe Dân chủ vào năm 2018, cử tri Mỹ đã không tạo ra “làn sóng đỏ” như GOP kỳ vọng.

Ba kịch bản cho cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ

Sáng 8/11 (giờ địa phương - tối cùng ngày giờ Việt Nam), cử tri Mỹ sẽ đi bỏ phiếu bầu lưỡng viện Quốc hội khóa 118 cùng hàng loạt vị trí thống đốc và chính quyền các bang.

Những nguyên tắc ưu tiên phát triển công nghiệp quốc phòng Anh

Anh là một trong những cường quốc quân sự hàng đầu thế giới. Do vậy, nước này cũng đặt ra các nguyên tắc để phát triển ngành công nghiệp quốc phòng của riêng mình.

Kinh nghiệm phát triển công viên giữa đô thị của Singapore

Singapore là một trong những quốc gia xanh nhất trên thế giới với hệ thống công viên ấn tượng, được nhiều người ca ngợi là hình mẫu về quy hoạch đô thị.

Di sản tàn khốc từ các vụ thử hạt nhân của Mỹ

Đã 30 năm kể từ vụ thử hạt nhân cuối cùng vào năm 1992, độc giả hãy cùng nhìn lại sự tàn khốc của các vụ thử hạt nhân ở Mỹ.

Sở trường đặc biệt của sư đoàn dù Mỹ triển khai cạnh Ukraine

Hôm 21/10, khoảng 4.700 binh sĩ thuộc Sư đoàn dù 101 Mỹ đã triển khai ở Romania, tại căn cứ ngay cạnh Ukraine.

Các vụ giẫm đạp chết chóc xảy ra trong những năm gần đây

Thảm kịch chết chóc xảy ra trong sự kiện Halloween ở khu Itaewon, Hàn Quốc là vụ việc mới nhất trong hàng loạt vụ giẫm đạp gây chết người diễn ra tại khắp mọi nơi trên thế giới trong các năm qua.

Nhân chứng kể cảm giác bị chèn ép nghẹt thở giữa đám đông xô đẩy

Những người may mắn sống sót sau các vụ giẫm đạp chết chóc kể chuyện thở hổn hển, cảm giác tuyệt vọng và bất lực khi muốn tự cứu mình khỏi dòng người liên tục đang dồn về.

Khu Itaewon nổi tiếng Seoul, nơi xảy ra thảm kịch đêm Halloween

Itaewon là điểm vui chơi nổi tiếng với cả giới trẻ trong nước lẫn du khách, người nước ngoài sinh sống ở Hàn Quốc. Cuối tuần, quán bar, nhà hàng ở khu phố này thường chật kín chỗ.

Giải mã cơ quan tình báo lớn nhất của Mỹ

Chính phủ Mỹ có một tổ chức mang tên Hội đồng An ninh quốc gia (NSC) với nhiệm vụ lãnh đạo và quản lý toàn diện công tác tình báo của các bộ ngành.

Chân dung 24 ủy viên Bộ Chính trị TW Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX

Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX gồm 24 thành viên, trong đó có 7 Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị.

Tổng thống Mỹ sẽ trú ẩn ở đâu nếu chiến tranh hạt nhân nổ ra?

Trong trường hợp chiến tranh hạt nhân xảy ra, Tổng thống Mỹ được cho là sẽ di chuyển tới khu phức hợp Raven Rock, rồi tiếp tục điều hành chính phủ tại đây.

Singapore thu phí vào nội đô tự động, cư dân London được giảm 90% phí

Để thu phí phương tiện trong nội đô, nhiều thành phố trên thế giới đã đẩy mạnh phát triển mạng lưới giao thông công cộng và cho triển khai nhiều phương án thu phí khác nhau.