Giải mã trận đánh khai sinh danh hiệu cận vệ nổi tiếng của Liên Xô

Danh hiệu vinh dự nhà nước “Cận vệ Xô-viết” – niềm tự hào, kiêu hãnh của quân đội Liên Xô đã ra đời trong khói lửa của cuộc Chiến tranh Vệ quốc.

Nằm cách Moscow 378km về phía Tây - Tây Nam trên thượng nguồn sông Dniepr, Smolensk là đầu mối giao thông quan trọng nối Moscow với các vùng Pribaltik, Belorussia và xa hơn nữa, đến Ba Lan và Trung Âu. Với chiều dài 255km từ Bắc xuống Nam và chiều rộng 285km từ Đông sang Tây, Smolensk là cửa ngõ phía Tây của Moscow, án ngữ một trong các con đường giao thông lớn và quan trọng nhất của Liên Xô từ Brest qua Minsk, Orsha đến Moscow.

Đối với Hồng quân Liên Xô, giữ được Smolensk cũng có nghĩa là thực hiện được chiến lược phòng thủ từ xa với Moscow. Đối với quân đội Đức Quốc xã, chiếm được Smolensk cũng có nghĩa là mở được "khóa cổng" để tiếp cận Moscow.

{keywords}
Huy hiệu “Cận vệ Xô-viết”. Ảnh: Wikipedia

Ngày 22/6/1941, phát xít Đức bất thình lình tấn công Liên Xô. Với lực lượng áp đảo và lợi thế bất ngờ, chỉ sau 6 ngày chiến tranh, ngày 28/6, các đơn vị xe tăng cơ giới Đức thuộc Cụm tập đoàn quân (TĐQ) Bắc đã tiến vào Minsk. Các đơn vị thuộc Cụm TĐQ Trung tâm ở phía Nam Belorussia tiến sát sông Dniepr. Ngày 10-11/7, các đơn vị của tướng Guderian vượt sông Dniepr, tiến tới đánh chiếm Smolensk hòng mở lối tiến thẳng về Moscow.

Ngày 16/7, quân Đức chiếm được một phần Smolensk. Tuy nhiên, trong trận chiến này bọn phát xít đã mất 250.000 lính và sĩ quan. Những trận đánh dai dẳng, ác liệt vẫn diễn ra ở phía Đông thành phố này cho đến cuối tuần đầu tháng 9 và làm cho kế hoạch thẳng tiến đến Moscow của Bộ Chỉ huy Đức bị phá sản.

Lần đầu tiên trong Chiến tranh Thế giới thứ 2, các đơn vị quân Đức ở hướng tiến công chủ yếu phải chuyển sang phòng ngự. Hitler đã thấy rằng chiến tranh càng đi sâu vào lãnh thổ Liên Xô, càng trở nên khó khăn đối với chúng.

Tuy không giữ được Smolensk, song các trận cầm chân địch ở đây đã tạo điều kiện để Liên Xô có được thời gian gần 1 tháng để chuẩn bị phòng thủ Moscow rồi sau đó giành thắng lợi trong trận Moscow.

Trong trận phòng thủ Smolensk, Hồng quân đã đối đầu ác liệt với kẻ thù. Các tướng Kachakov, Petrovsky hi sinh ngay tại trận chiến. Để khích lệ, động viên tinh thần bộ đội và tôn vinh những gương chiến đấu dũng cảm, ngày 18/9/1941, Tổng Tư lệnh tối cao I. V. Stalin đã ra Mệnh lệnh 308 chuyển các sư đoàn bộ binh 100, 127, 153 và 161 thành các sư đoàn cận vệ 1, 2, 3 và 4. Sư đoàn đầu tiên được nhận danh hiệu này sư đoàn 100 do Tướng Rusyanov chỉ huy.

{keywords}
Sư đoàn cận vệ súng trường số 13 tại Stalingrad. Ảnh: Wikipedia

Sự kiện trọng đại này đánh dấu sự ra đời của một danh hiệu vinh dự mới - “Cận vệ Xô-viết” dành cho các đơn vị Hồng quân thể hiện lòng dũng cảm, chủ nghĩa anh hùng và trình độ tác chiến giỏi trong chiến đấu. Toàn bộ cán bộ, chiến sĩ của những đơn vị này đều được trao huy hiệu cận vệ gắn trên ngực áo.

Trong Chiến tranh Vệ quốc, rất nhiều đơn vị Hồng quân Liên Xô đã được tặng danh hiệu cận vệ. Trong đó, riêng cấp tập đoàn quân có 11 TĐQ binh chủng hợp thành, 6 TĐQ thiết giáp; cấp quân đoàn (QĐ) có 40 QĐ bộ binh, 7 QĐ kị binh, 12 QĐ tăng, 9 QĐ binh chủng hợp thành, 14 QĐ không quân; hải quân có 18 tàu chiến, 16 tàu ngầm…

Điều đặc biệt là tất cả các đơn vị pháo phản lực Kachiusha đều được phong tặng danh hiệu cận vệ. Đây là việc làm nhằm nhấn mạnh vai trò quan trọng, sức sát thương mạnh mẽ cũng như khả năng gây kinh hoàng cho quân địch của loại vũ khí này trên chiến trường. Tháng 6/1941, khẩu đội Kachiusha đầu tiên được thành lập, gồm 5 xe chiến đấu BM-13 do đại uý Flerov chỉ huy.

Ngày 14/7/1941, những loạt Kachiusha đầu tiên vang lên trong trận đánh gần thị trấn Orsha. Từ đó, Kachiusha luôn có mặt trong những trận đánh lớn. Chính Kachiusha đã dội bão lửa suốt 2 tiếng đồng hồ làm tê liệt hệ thống phòng thủ của quân Đức, mở màn cho trận công phá Berlin của Hồng quân.

Cho đến ngày 1/5/1945, lực lượng pháo phản lực của Hồng quân tổng cộng có 7 sư đoàn, 11 lữ đoàn, 114 trung đoàn độc lập, 38 tiểu đoàn độc lập với cả thảy 3.081 xe chiến đấu.

Được tặng danh hiệu cận vệ là vinh dự lớn lao đối với mọi quân nhân Liên Xô. Quân đội Nga ngày nay không đặt vấn đề tặng danh hiệu cận vệ. Tuy nhiên, các đơn vị đã được phong vẫn duy trì danh hiệu này.

Nguyên Phong

tin nổi bật

Kiev nói Moscow mất 27.400 quân, Nga quả quyết khiến Ukraine tổn thất nặng

Bộ Quốc phòng Ukraine ước tính, các lực lượng Nga đã mất khoảng 27.400 binh sĩ, 200 máy bay, 1.220 xe tăng và 164 trực thăng kể từ đầu chiến dịch tấn công quân sự vào nước láng giềng.

Nhà máy thép Azovstal hứng 'mưa đạn', chỉ huy quân Ukraine hé lộ thảm cảnh

Một đoạn video mới công bố cho thấy nhà máy thép Azovstal, pháo đài cuối cùng của quân Ukraine ở thành phố cảng Mariupol, đông nam đất nước đang hứng các trận mưa đạn pháo màu trắng, cháy sáng rực.

Nghi vấn Nga sử dụng cối tự hành ‘hoa Tulip’ ở nhà máy Azovstal

Quân đội Nga gần đây được cho là đã dùng cối tự hành có đường kính nòng lớn nhất thế giới 2S4 để pháo kích nhà máy thép Azovstal ở Ukraine.

Thêm nhiều vũ khí Mỹ trên đường tới Ukraine, Nga có thể đã mất 1/3 quân số

Sau cuộc gặp với người đồng cấp Mỹ Antony Blinken, Ngoại trưởng Ukraine Dmytro Kuleba tuyên bố thêm nhiều vũ khí và các viện trợ khác từ Washington đang trên đường tới quốc gia của ông.

Nga định trưng cầu dân ý ở Mariupol, thân nhân lính Ukraine cầu cứu Trung Quốc

Giới chức Ukraine nghi ngờ Nga đang chuẩn bị tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý để sát nhập thành phố Mariupol vào nước này.

Ukraine tuyên bố chiếm lại 1.000 khu dân cư, Nga nguy cơ thua ở Kharkiv

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố nước này vừa chiếm lại 6 khu dân cư từ tay quân Nga, nâng tổng số khu dân cư thoát khỏi sự chiếm đóng của các lực lượng Moscow lên con số 1.015.

Vì sao quân đội Ukraine vẫn sử dụng súng máy 100 năm tuổi?

Truyền thông Nga gây chú ý khi chế giễu việc quân đội Ukraine đang sử dụng các loại súng máy có từ thời nước này còn thuộc đế chế Nga Sa hoàng để chống lại các lực lượng Moscow.

Video lựu pháo Mỹ khai hỏa ở Ukraine

Trang quân sự Mil.in.ua của Ukraine hôm 11/5 đã đăng tải video lựu pháo M777A2 được Mỹ cung cấp tham chiến ở nước này.

Nhật, Hàn tuyên bố Triều Tiên phóng ba tên lửa đạn đạo

Giới chức Nhật Bản và Hàn Quốc cho biết, Triều Tiên đã phóng ba tên lửa đạn đạo vào tối nay (12/5).

Ukraine phản công quyết liệt, đánh sập cầu chặn đường quân Nga

Trong vòng 24h qua, quân Ukraine đã hai lần chặn các nỗ lực vượt sông Siverskyi Donets ở vùng Luhansk của Nga, cho nổ tung hai cầu phao gần Bilohorivka.

Pháo tự hành Đức chuyển cho Ukraine có gì đặc biệt?

Theo Ngoại trưởng Đức Annalena Baerbock, nước này cùng với Hà Lan sẽ cung cấp cho Ukraine nhiều khí tài quân sự hạng nặng, trong đó có pháo Panzerhaubitze 2000.

Mỹ thông qua gói viện trợ cho Ukraine, Anh cảnh báo Nga ‘thống trị’ tây bắc Biển Đen

Giới chức Nhà Trắng cho biết, gói viện trợ trị giá 39,8 tỷ USD cho Ukraine đã được Hạ viện Mỹ thông qua đêm 10/5 (giờ địa phương).

Belarus muốn Nga giúp chế tạo tên lửa đạn đạo

Theo Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko, nước này muốn Nga chế tạo cho họ một vũ khí tương tự tên lửa đạn đạo Iskander.

Những thiết kế độc nhất vô nhị trên mẫu xe tăng T-90 của Nga

Mới đây, tờ Topcor đưa tin về việc xe tăng T-90M Proryv-3 của Nga tham chiến ở vùng đông bắc Kharkiv, đây là lần đầu tiên T-90M xuất hiện trong chiến dịch quân sự ở Ukraine.

Xem Nga vận hành hệ thống phòng không S-300V và tên lửa vác vai Igla

Nga vừa công bố đoạn video cho thấy quá trình vận hành hệ thống phòng không S-300V và tên lửa vác vai Igla của quân đội nước này.