Ung thư phổi dẫn đầu số ca tử vong

Theo báo cáo thực trạng và xu hướng nguyên nhân tử vong tại Việt Nam do Cục Thống kê công bố ngày 12/11, giai đoạn 2021-2025, cả nước ghi nhận khoảng 152.100 trường hợp tử vong do ung thư, chiếm 8,4% tổng số ca tử vong do bệnh tật.

Số ca tử vong do ung thư tăng qua các năm. Năm 2021, cả nước ghi nhận hơn 19.000 trường hợp, chiếm khoảng 5% tổng số ca tử vong do bệnh tật. Đến năm 2023, con số này tăng lên 25.800 trường hợp, tương ứng 7,3%. Năm 2025, số ca tử vong do ung thư lên tới 46.800, chiếm 15,2%.

Như vậy, số người tử vong do ung thư năm 2025 cao hơn hơn 2,4 lần so với năm 2021.

Ung thư phổi đứng đầu, chiếm trung bình 22% tổng số ca tử vong do ung thư trong cả giai đoạn. Tiếp theo là ung thư gan, ung thư dạ dày và ung thư đại tràng.

Theo Giáo sư Mai Trọng Khoa, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai - nguyên Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, có 5 nhóm nguyên nhân chính góp phần khiến số ca ung thư ngày càng gia tăng.

GS Mai Trong Khoa.png
Giáo sư Mai Trọng Khoa. Ảnh: Diễm Ly.

Thứ nhất, quy mô dân số tăng. Khi dân số ngày càng đông, số người có nguy cơ mắc bệnh trong cộng đồng cũng tăng lên. Đây là yếu tố mang tính quy mô, khiến tổng số trường hợp ung thư được ghi nhận có thể tăng theo số dân.

Thứ hai, tuổi thọ trung bình ngày càng cao. Ung thư có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư tăng theo tuổi. Khi tuổi thọ được nâng lên, số người cao tuổi trong cộng đồng nhiều hơn, kéo theo gánh nặng bệnh ung thư gia tăng.

Thứ ba, môi trường sống ngày càng chịu nhiều tác động bất lợi. Ô nhiễm không khí, hóa chất công nghiệp, thuốc trừ sâu, khói bụi và các tác nhân độc hại khác có thể làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư. Cùng với đó, việc tiếp xúc lâu dài với các yếu tố gây hại trong môi trường làm gia tăng nguy cơ đối với sức khỏe.

Thứ tư, lối sống và những thói quen không lành mạnh. Trong đó, Giáo sư Khoa chỉ ra tác nhân số 1 là thuốc lá. Đây là yếu tố nguy cơ đặc biệt quan trọng đối với ung thư phổi. Nguy cơ không chỉ xảy ra ở người hút trực tiếp mà còn ở người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động.

khoa xa tri.jpg
Xạ trị cho bệnh nhân ung thư. Ảnh: Nguyễn Huế.

GS Khoa cho biết số trường hợp ung thư phổi ở nữ giới cũng gia tăng. Một trong những nguyên nhân đáng chú ý là phụ nữ sống cùng người hút thuốc, thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc trong gia đình. Bên cạnh thuốc lá, việc sử dụng rượu bia và duy trì lối sống thiếu lành mạnh cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc ung thư.

Thứ 5, những biến đổi gene phát sinh bên trong cơ thể. Vì vậy, ngay cả người không hút thuốc, không tiếp xúc rõ ràng với các yếu tố nguy cơ từ môi trường vẫn có thể mắc bệnh.

Phát hiện bệnh sớm tăng cơ hội sống

Ung thư phổi thường có tiên lượng điều trị tốt hơn nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, khi khối u còn khu trú và chưa di căn. 

Vì vậy, phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng trong cải thiện kết quả điều trị. Với những người có nguy cơ cao, chụp cắt lớp vi tính liều thấp (CT liều thấp) là phương pháp được sử dụng trong tầm soát ung thư phổi.

GS Khoa cho biết phương pháp này có thể phát hiện những tổn thương nhỏ ở phổi, qua đó hỗ trợ nhận diện ung thư ở giai đoạn sớm. Tuy nhiên, việc tầm soát cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử hút thuốc và các yếu tố nguy cơ, không nên tự ý chụp kiểm tra thường xuyên khi chưa có chỉ định.

Bên cạnh chẩn đoán hình ảnh, các kỹ thuật sinh học phân tử giúp xác định những biến đổi gene trong khối u, từ đó hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với từng người bệnh. Các liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch đã mở thêm cơ hội điều trị cho nhiều trường hợp ung thư phổi.

Theo chuyên gia, bên cạnh những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị, kiểm soát các yếu tố nguy cơ vẫn là giải pháp quan trọng để giảm gánh nặng ung thư. Không hút thuốc, tránh khói thuốc thụ động, hạn chế rượu bia, duy trì lối sống lành mạnh và khám sức khỏe phù hợp với nguy cơ là những việc người dân có thể chủ động thực hiện.

4 dấu hiệu cảnh báo ung thư sớm không nên bỏ qua
4 dấu hiệu cảnh báo ung thư sớm không nên bỏ quaHo kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, thay đổi thói quen đại tiện hay mệt mỏi dai dẳng có thể là những dấu hiệu cảnh báo sớm của ung thư. Dù không phải lúc nào cũng liên quan đến bệnh lý ác tính, các triệu chứng như vậy cần được chú ý.