NHẬT BẢN - Đại học Iwate đã quyết định đình chỉ công tác một tháng đối với một giáo sư ngành khoa học thủy sản, sau khi kết luận điều tra cho thấy có hành vi làm giả dữ liệu trong một bài báo khoa học về phương pháp đông lạnh cá đã bị thu hồi.
Chuyện này hẳn ai cũng từng gặp: Một phần dữ liệu cá nhân bỗng dưng biến mất, do lỡ tay xóa nhầm hoặc hệ thống gặp trục trặc. Tuy nhiên, một giáo sư tại Đức mới đây cho biết ông đã “mất” một khối lượng lớn tài liệu và nội dung học thuật sau khi thay đổi cài đặt trên ChatGPT của OpenAI. Câu chuyện được ông chia sẻ trên tạp chí Nature tuần này. Tuy nhiên, thay vì nhận được sự cảm thông, ông lại trở thành tâm điểm chế giễu trên mạng xã hội, chủ yếu vì bị cho là phụ thuộc quá nhiều vào AI.
Ông Marcel Bucher, giáo sư ngành khoa học thực vật tại Đại học Cologne (Đức), cho biết đã đăng ký gói trả phí ChatGPT Plus cách đây hai năm và coi công cụ này như một trợ lý đắc lực.
“Kể từ khi đăng ký gói ChatGPT Plus, tôi sử dụng nó hằng ngày như một trợ lý - từ viết email, soạn đề cương môn học, xây dựng hồ sơ xin tài trợ nghiên cứu, chỉnh sửa bài báo khoa học, chuẩn bị bài giảng, ra đề thi, phân tích bài làm của sinh viên, cho đến dùng như một công cụ tương tác trong giảng dạy”, ông Bucher viết.
Ông thừa nhận ChatGPT, cũng như các mô hình ngôn ngữ lớn khác, đôi khi đưa ra thông tin không chính xác. Tuy vậy, ông đánh giá cao khả năng ghi nhớ ngữ cảnh và cảm giác về một “không gian làm việc liên tục, ổn định”.
Theo trang Gizmodo, vấn đề bắt đầu khi ông điều chỉnh cài đặt liên quan đến quyền sử dụng dữ liệu.
Theo bài viết trên Nature, vào tháng 8, ông Bucher tạm thời tắt tùy chọn “đồng ý chia sẻ dữ liệu” để kiểm tra xem mình có còn sử dụng đầy đủ các tính năng của ChatGPT hay không. Ngay thời điểm đó, toàn bộ lịch sử trò chuyện và các thư mục dự án của ông bị xóa vĩnh viễn - tương đương hai năm tài liệu học thuật được sắp xếp cẩn thận biến mất hoàn toàn. Không có cảnh báo, không có nút khôi phục, chỉ còn lại một trang trắng. May mắn là ông còn lưu được một phần nhỏ các đoạn trao đổi, nhưng phần lớn dữ liệu đã mất không thể lấy lại.
Ban đầu, giáo sư này cho rằng đó chỉ là lỗi kỹ thuật và tin rằng dữ liệu sẽ được khôi phục. Ông cài lại ứng dụng, thử nhiều trình duyệt khác nhau, tiếp tục thay đổi các cài đặt, nhưng tất cả đều vô ích. Khi liên hệ với OpenAI, ông chỉ nhận được phản hồi từ một hệ thống tự động, không giải quyết được vấn đề. Cuối cùng, dù đã kết nối được với nhân viên hỗ trợ, câu trả lời vẫn không thay đổi: Dữ liệu đã biến mất.
Nếu câu chuyện này xảy ra vài năm trước, có lẽ ông Bucher đã nhận được nhiều sự cảm thông hơn. Nhưng đến năm 2026, khi AI ngày càng vấp phải chỉ trích vì tạo ra nội dung kém chất lượng, sai lệch và gây nhiều tranh cãi, không ít người tỏ ra hả hê trước việc ai đó “mất sạch” dữ liệu AI.
“Một câu chuyện bi thương ấn tượng: ‘ChatGPT xóa hết những thứ tôi chưa từng tự làm’”, một người dùng trên mạng xã hội Bluesky mỉa mai.
Người khác gay gắt hơn: “Lần sau, hãy tự làm công việc mà ông được trả lương để làm, thay vì giao hết cho một cỗ máy sao chép gây hại môi trường, bị chỉ trích vì nhiều hệ lụy xã hội”.
Thậm chí có ý kiến còn nghi ngờ rằng chính bài viết đăng trên Nature cũng chưa chắc do Giáo sư Bucher tự viết.
“Đây là thứ ngớ ngẩn nhất tôi đọc trong thời gian dài qua. Dù công bằng mà nói, cũng chẳng có lý do gì để tin rằng người đăng bài này thật sự tự viết nó”, một tài khoản khác bình luận.
Dù vậy, Giáo sư Bucher cũng đưa ra một lập luận đáng chú ý: Ông cho biết bản thân đang được khuyến khích sử dụng AI trong công việc chuyên môn và đây không phải điều cá biệt. Nhiều tổ chức lớn thúc đẩy nhân sự tích hợp AI vào nghiên cứu và giảng dạy, coi đó là xu hướng tất yếu.
Ông viết rằng ngày càng nhiều cá nhân dùng AI cho viết lách, lập kế hoạch và giảng dạy; các trường đại học cũng thử nghiệm đưa công cụ này vào chương trình học. Tuy nhiên, trường hợp của ông cho thấy một điểm yếu căn bản: Các công cụ này không được phát triển dựa trên các tiêu chuẩn học thuật về độ tin cậy và trách nhiệm giải trình.
Theo ông, nếu chỉ một cú nhấp chuột cũng có thể xóa sạch dữ liệu tích lũy trong nhiều năm, thì ChatGPT, ít nhất là với trải nghiệm của ông, chưa thể được xem là công cụ an toàn để sử dụng trong môi trường chuyên nghiệp.
Việc các công cụ AI có thể tự tạo nội dung liệu có thực sự mang đến những thay đổi đáng kể trong môi trường làm việc hay không vẫn là một dấu hỏi, nhất là khi người lao động ngày càng tỏ ra dè dặt, trong khi nhiều lãnh đạo lại tìm cách thúc đẩy việc áp dụng. Dù tương lai sẽ diễn ra theo hướng nào, không ít người hoài nghi về AI có lẽ vẫn sẵn sàng… ăn mừng mỗi khi xuất hiện câu chuyện ai đó mất dữ liệu vì quá tin vào công nghệ này.
IRELAND - Nhà xuất bản Elsevier đã rút 12 bài báo khoa học của một giáo sư tài chính với lý do ông trực tiếp giám sát quá trình phản biện và đưa ra "quyết định cuối cùng" trong việc đăng các bài viết này trên ba tạp chí do chính mình làm biên tập.
TRUNG QUỐC - Giáo sư Chen Xiaoyuan, nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ sinh học, phủ nhận cáo buộc quấy rối tình dục và thông báo sẽ kháng cáo quyết định chấm dứt biên chế của Đại học Quốc gia Singapore (NUS).
.svg){kind=icon}
