Hà Nội cần cân nhắc khi đặt các biểu tượng mới ở khu vực hồ Hoàn Kiếm

Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về phương án quy hoạch kiến trúc, cảnh quan khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận.

Theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận được nghiên cứu bảo tồn và tái thiết nhằm phát huy giá trị không gian kiến trúc đô thị hiện có; đồng thời kiểm soát quy mô phát triển mới, nâng cao chất lượng cảnh quan, hạ tầng và môi trường...

Ý tưởng tổng thể là nghiên cứu tổ chức không gian hồ Hoàn Kiếm như một quảng trường lớn - biểu tượng của Thủ đô, kết hợp với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn để hình thành không gian “Lịch sử - Văn hóa - Nghệ thuật”. Trọng tâm là mở rộng kết nối xung quanh hồ, đặc biệt ở phía bắc và phía đông...

PGS.TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Kiến trúc sư trưởng TP Hà Nội, đã có cuộc trao đổi với VietNamNet về vấn đề quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm.

Thưa ông, ông đánh giá thế nào về phương án quy hoạch kiến trúc, cảnh quan khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận mà Hà Nội vừa công bố?

Không gian kiến trúc khu vực hồ Hoàn Kiếm không chỉ được người dân Thủ đô mà còn được người dân cả nước đặc biệt quan tâm. Nhiều thế hệ lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng dành sự quan tâm cho nơi đây. 

Theo tôi, với quy hoạch lần này, Hà Nội đã rất nỗ lực hoàn thiện kiến trúc, cảnh quan khu vực hồ Hoàn Kiếm, tạo lập một không gian xứng tầm vị trí trung tâm Thủ đô.

Theo ông, ý nghĩa và tầm quan trọng của việc quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm được thể hiện ra sao?

Bước vào thời kỳ mới, việc điều chỉnh quy hoạch là cần thiết nhưng phải hết sức cân nhắc và lấy ý kiến rộng rãi của nhân dân.

Khu vực này là trái tim của Thủ đô, được quan tâm bảo tồn từ khi người Pháp đến Hà Nội năm 1883. Sau ngày hòa bình lập lại, Chủ tịch Hồ Chí Minh và lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng có nhiều chỉ đạo liên quan đến các công trình ở khu vực này.

Không gian kiến trúc mang tính di sản ở khu vực hồ Hoàn Kiếm đã được nghiên cứu nhiều lần. Nhiều đồ án quy hoạch chi tiết khu vực hồ và vùng phụ cận đã được thực hiện. Không chỉ người dân mà các tổ chức xã hội - nghề nghiệp cũng đặc biệt quan tâm. Nhiều luận án tiến sĩ cũng nghiên cứu rất kỹ về hồ Hoàn Kiếm. Vì vậy, chúng ta cần nhận diện đầy đủ các giá trị di sản, nhất là di sản quy hoạch và kiến trúc.

Trong quá trình nghiên cứu quy hoạch trước đây, nhiều đồ án từng đưa ra những đề xuất rất cụ thể nhưng cuối cùng không được người dân tán thành nên không thể triển khai, chẳng hạn như phương án chỉnh sửa Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, bố trí cột mốc số 0 bên hồ Hoàn Kiếm hay khôi phục giá trị di sản tàu điện.

Muốn tạo ra được không gian xứng tầm trung tâm của Hà Nội, việc quy hoạch cần đồng bộ không gian kiến trúc qua các thời kỳ, không gian cây xanh, không gian mặt nước…

Vì vậy, lần này thành phố phải thận trọng, cân nhắc và lấy ý kiến rộng rãi. Các nhà quản lý cần biết lắng nghe, tiếp thu để kế thừa truyền thống theo tinh thần văn hiến - văn minh - sáng tạo. Đây là yêu cầu rất lớn.

Phương án hiện nay có bổ sung biểu tượng mới như Khải hoàn môn, ông nhìn nhận vấn đề này thế nào?

Việc đặt một biểu tượng mới tại hồ Hoàn Kiếm không chỉ là vấn đề của người Hà Nội mà còn được người dân cả nước và quốc tế quan tâm.

Theo tôi, cần cân nhắc việc đặt các biểu tượng mới tại đây. Biểu tượng phải bảo đảm đồng bộ các yếu tố: văn hiến (nhận diện được giá trị truyền thống), văn minh (tiếp thu bài học từ các nước), sau đó mới sáng tạo một cách có chọn lọc.

Ông từng nhiều lần tham gia điều chỉnh quy hoạch chung Thủ đô. Theo ông, việc hình thành một quảng trường lớn quanh hồ sẽ tác động thế nào đến cảnh quan và cấu trúc của khu vực?

Tạo lập không gian xanh tại khu vực trung tâm là cần thiết và mang yếu tố truyền thống rất lớn. Tuy nhiên, nếu xây dựng quảng trường thì phải xác định quy mô phù hợp.

Trong quy hoạch đô thị, quảng trường có nhiều cấp độ như cấp quốc gia, cấp vùng và có quảng trường chỉ cần quy mô nhất định, mang tính biểu tượng của thành phố.

Khu vực hồ Hoàn Kiếm vốn đã là một biểu tượng lớn. Vì vậy, những không gian tại đây chỉ cần quy mô vừa phải, phù hợp để người dân dễ tiếp cận, không nhất thiết phải là nơi tập trung quá đông người hoặc mang tầm vóc quảng trường quốc gia hay cấp vùng.

Trong phương án quy hoạch có đề xuất hạ giải một số công trình, ông nhìn nhận như thế nào về việc này?

Tôi cho rằng không chỉ việc xây dựng công trình mới mà cả việc hạ giải công trình hiện hữu đều phải được xem xét kỹ.

Trước đây, việc cải tạo Bách hóa Tổng hợp từng có rất nhiều ý kiến khác nhau và cuối cùng phải do Chính phủ quyết định.

Do đó, thành phố cần thận trọng và lấy ý kiến rộng rãi, không chỉ của người dân mà còn của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, cơ quan quản lý và hệ thống chính trị.

Một lần nữa, tôi cho rằng cần hết sức thận trọng, nhận diện rõ các giá trị và rút kinh nghiệm từ những nghiên cứu trước đây. Thành phố phải tranh thủ tri thức của Hà Nội, đặc biệt là ý kiến của những người có chuyên môn phù hợp.

Công bố phối cảnh khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm có điểm nhấn, biểu tượngUBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về phương án quy hoạch kiến trúc cảnh quan khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận. Theo phối cảnh, nhiều công trình được bố trí tạo điểm nhấn và biểu tượng.