Hiến pháp 'treo' đến bao giờ?

Phát biểu trong 15 phút, ĐBQH Dương Trung Quốc nói có thể lùi thời gian thông qua Hiến pháp, sớm khắc phục tình trạng treo một số quyền cơ bản của công dân.

- Cả ngày hôm nay (27/5), QH thảo luận ở tổ về dự thảo sửa đổi Hiến pháp. Buổi sáng, tại tổ Đồng Nai, ĐB Dương Trung Quốc, thành viên Ban biên tập dự thảo, đã có bài phát biểu dài 15 phút. Ông mở đầu với quyền phúc quyết của người dân:

>> Toàn cảnh Góp ý sửa đổi Hiến pháp

"Toàn nhân danh"

Quyền phúc quyết đang trở thành một nguyên lý mà tất cả các bản hiến pháp đều hướng tới. Nhưng theo tôi, hiện người dân chưa có công cụ để thực hiện quyền này.

{keywords}
ĐBQH Dương Trung Quốc: Chưa bao giờ Hiến pháp được bàn thảo một cách sôi nổi như hiện nay. Rất nhiều hội thảo, những tập sách dày. Nhưng ta có thể nói đây là tất cả ý kiến nhân dân không?

Chưa bao giờ Hiến pháp được bàn thảo một cách sôi nổi như hiện nay. Dù có rất nhiều thiện ý trong quá trình lấy ý kiến nhân dân nhưng theo tôi, chúng ta vẫn chưa có cơ sở nào để khẳng định ta đã tập hợp hết ý kiến.

Rất nhiều cuộc hội thảo, rất nhiều cuộc sinh hoạt xã hội. Và những tập sách dày. Nhưng ta có thể nói đây là tất cả ý kiến nhân dân không?

Bản dự thảo lần thứ ba về Hiến pháp đưa ra vào thời điểm vừa kết thúc thời gian sôi nổi lấy ý kiến nhân dân. Chúng tôi đã tiếp nhận được một bản dự thảo phong phú với tinh thần cởi mở, nhiều ý kiến khác nhau. Đó cũng là thời điểm mà đưa ra hai phương án đổi tên nước. Lần đầu tiên Chủ tịch QH khi chủ trì họp đã đề nghị xây dựng thành hai phương án cho QH thảo luận và để người dân cùng chia sẻ.

Nhưng đến bản dự thảo cuối cùng, tất cả các vấn đề được gọi là nhạy cảm nhất, được xã hội quan tâm nhất đã trở lại như ban đầu.

Tôi cho rằng vấn đề quan trọng nhất ta phải giải quyết là tình trạng "treo" Hiến pháp.

Trong các bản Hiến pháp đã đề cập rất nhiều vấn đề liên quan đến quyền của người dân, trong đó có quyền dân thể hiện quyền phúc quyết của mình. Vậy nhưng ta vẫn cứ treo suốt 68 năm qua. Không phải chuyện gì xa lạ mà là những vấn đề rất gần mà ta đã nhiều lần đề cập.

Thứ nhất, quyền tự do hội họp và biểu tình như đã nêu ngay trong Hiến pháp năm 1946 và Hiến pháp nào cũng được nhắc tới. Rồi luật Biểu tình mà cho đến những kỳ họp gần đây nhất đã nhất trí soạn thảo, coi đó là công cụ quản lý xã hội và thể hiện quyền của người dân.

Thứ hai là quyền lập hội. Người dân phải có cơ hội và diễn đàn để thể hiện quyền của mình. Dự thảo luật về hội chúng ta cũng đã bàn thảo rất nhiều lần rồi. Sửa đi sửa lại không ít lần, mà giờ vẫn gác lại.

Thứ ba là trưng cầu dân ý, vấn đề phổ quát của toàn thế giới và trong tất cả các văn bản đều đề cập tới. Tôi đã có cơ hội cùng các nhà lãnh đạo đi khảo sát ở các nước, hình như cũng có cơ quan được phân công chủ trì xây dựng luật. Nhưng cho đến giờ vẫn chưa có công cụ ấy. Vậy người dân thể hiện ý nguyện của mình ở diễn đàn nào, định lượng như thế nào? Không có. Bất kỳ lúc nào ta cũng nói đến chuyện ý kiến nhân dân, nhưng toàn là chuyện nhân danh cả thôi.

Tôi cho đây là các vấn đề cần phải khắc phục.

Trong chương trình xây dựng luật của QH không hề đề cập đến luật Biểu tình, đến luật về hội và câu chuyện trưng cầu dân ý. Vậy thì chắc chắn nếu Hiến pháp này thông qua lại tiếp tục treo. Và không biết treo đến bao giờ. Tôi cho rằng, lẽ ra QH nên trang bị các công cụ này, có được những luật này thì việc lấy ý kiến nhân dân mới đi vào đúng bản chất, chúng ta nắm bắt và định lượng được và chúng ta có quyết định. .

"Cỗ xe phải biết tiến, lùi"

Nhóm vấn đề thứ hai, về một số vấn đề ta gọi là nhạy cảm.

Bản Hiến pháp năm 1946 ra đời trong một bối cảnh  lịch sử đặc thù. Khi đó, Đảng lãnh đạo cũng phải rút vào bí mật. Nhưng có ai không nói đến vai trò lãnh đạo của Đảng đâu. Hiến pháp năm 1959 là bản thứ hai mà Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp tham gia chỉ đạo và soạn thảo. Ta vẫn thấy thể hiện rõ sự tự tin của người lãnh đạo. Như vậy, tuy không trực tiếp đề cập tới nhưng bản chất sự lãnh đạo đó nằm ở định hướng và đường lối phát triển đất nước…

{keywords}
"Không vì cái trước mắt mà phải thông qua việc sửa đổi Hiến pháp có giá trị lâu dài"

Hiến pháp năm 1980 có những tình huống đặc thù. Với những nội dung thể hiện việc phải xử lý tình huống ngay khi đó nên có phần duy ý chí và bị tác động bởi hoàn cảnh....

Các vấn đề như điều 4 cũng bắt đầu được ghi từ bản Hiến pháp năm 1980. Vấn đề sở hữu toàn dân cũng từ năm 1980, rồi đổi tên các cơ chế tổ chức của Chính phủ như Hội đồng Bộ trưởng, Hội đồng nhà nước. Nhưng bản Hiến pháp này cũng chỉ tồn tại được 12 năm, sau đó phải sửa bằng Hiến pháp năm 1992.

Đến lượt bản Hiến pháp năm 1992 được thông qua trong bối cảnh ta đang đứng trước rất nhiều yếu tố chưa chín muồi, trong đó có cả yếu tố hội nhập.

Sửa Hiến pháp cũng có kế thừa nhưng phải nhìn trong quan điểm lịch sử.

Như chuyện đổi tên nước. Trong quá trình thảo luận, nhiều người sợ rằng đổi tên nước như thế thì là thụt  lùi. Nhưng cỗ xe phải biết tiến biết đi lùi thì mới điều chỉnh để đi đúng hướng. Người lái xe cũng như vậy thôi, nếu cứ phăm phăm tiến về phía trước thì liệu có đi qua nổi những lúc khó khăn. Vì vậy không nên coi đó là lùi mà phải coi đó là sự trở lại với những giá trị ban đầu.

... Sự lựa chọn không phải là chính đáng hay không chính đáng mà ở chỗ phải được phân tích kỹ. Tôi rất băn khoăn ở chỗ ta đã đầu tư không ít để lấy ý kiến nhân dân, nhân dân rất hào hứng để tham gia, vậy mà ta lại chỉ nhân danh ý kiến nhân dân để điều chỉnh mà lại không thuyết phục thì tôi cho là sẽ ảnh hưởng đến hiệu ứng xã hội.

Tôi chỉ muốn nhấn mạnh là sửa đổi hay làm Hiến pháp là cả một cơ hội lịch sử, bởi nó sẽ chi phối hay điều chỉnh xã hội chúng ta ít nhất trong vài chục năm.

Tôi cho là phải suy nghĩ cẩn thận, đặc biệt là xây dựng cơ chế cho người dân tham gia. Tôi mong rằng, với ý kiến hơi trái chiều một chút, đó là phải chăng ta có thể chậm lại một chút, sớm khắc phục tình trạng treo một số quyền cơ bản của công dân. Sau đó có thể làm một cách căn cơ. Với những vấn đề đòi hỏi bức xúc của xã hội bây giờ, ta có thể điều chỉnh bằng một số văn bản luật.

Không vì cái trước mắt mà phải thông qua việc sửa đổi Hiến pháp có giá trị lâu dài.

Lê Nhung ghi - Ảnh: Lê Anh Dũng

tin nổi bật

TP.HCM: Xe tải tông đuôi xe đầu kéo, 3 người thương vong trên quốc lộ 1

Sáng 9/12, lực lượng chức năng Q.12 (TP.HCM) đang làm rõ vụ 1 người chết, 2 người bị thương trong vụ xe tải va chạm xe đầu kéo trên quốc lộ 1 (Thuộc phường Thạnh Xuân, Q.12).

Lấy ý kiến nhân dân về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi từ ngày 3/1/2023

Người dân và kiều bào có thể đóng góp vào các nội dung của dự thảo Luật Đất đai sửa đổi trong gần hai tháng kể từ ngày 3/1/2023.

Nữ tài xế đâm nhiều người đi bộ trong đêm ở Hà Nội

Đội CSGT đường bộ số 7 (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) đang tiến hành điều tra nguyên nhân vụ nữ tài xế ô tô đâm nhiều người đi bộ tại đường Lê Văn Lương.

Tổ hợp tên lửa SAM-3 và các khí tài hiện đại trưng bày tại Hà Nội

Hàng loạt vũ khí, khí tài quân sự hiện đại của 170 đơn vị, doanh nghiệp quốc phòng an ninh từ 30 quốc gia được trưng bày tại Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2022.

Bộ TN-MT tháo gỡ những vướng mắc khi bỏ sổ hộ khẩu giấy

Bộ TN-MT cho biết đã rà soát để tìm cách tháo gỡ 4 vướng mắc liên quan đến thủ tục hành chính về đất đai khi tới đây sổ hộ khẩu giấy được bỏ.

Hà Nội: Quận Hà Đông lấy lại 52ha đất công viên đang cho thuê

UBND quận Hà Đông (Hà Nội) quyết định chấm dứt hợp đồng đối với 11 nhà đầu tư thuê 52ha đất quy hoạch khu công viên văn hóa - vui chơi, giải trí - thể thao.

Dự báo thời tiết ngày 9/12: Bắc Bộ rét buốt, Trung Bộ giảm mưa

Bắc Bộ đang ở thời điểm chính đông, nhiệt độ xuống thấp. Trời rét, có nơi rét đậm rét hại.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Lâm: Báo chí phải dẫn dắt việc truyền thông chính sách

Chiều 8/12, tại Hà Nội, 5 đơn vị của Bộ TT&TT tổ chức hội nghị tổng kết công tác năm 2022 và triển khai nhiệm vụ năm 2023.

Thủ tướng lên đường thăm chính thức 3 nước châu Âu, dự Hội nghị cấp cao ASEAN - EU

0h ngày 9/12, chuyên cơ chở Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam rời Hà Nội, bắt đầu chuyến thăm 3 nước châu Âu và dự Hội nghị cấp cao ASEAN - EU từ ngày 9 - 15/12.

Téc xăng phát nổ, 1 công nhân ở Hải Dương tử vong

Téc xăng phát nổ khi các công nhân đang hàn xì. Một công nhân tử vong, 1 người bị thương nặng.

Hải Phòng: Hỏa hoạn trong ngôi nhà khóa cửa khiến 3 người tử vong

Vụ hỏa hoạn khiến 3 người thiệt mạng trong ngôi nhà bị khoá cửa nằm trong ngõ tại TP Hải Phòng.

Đại tướng Tô Lâm và Đại tướng Phan Văn Giang tham quan Triển lãm quốc phòng quốc tế

Chiều 8/12, Đại tướng Tô Lâm, Bộ trưởng Công an và Đại tướng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Quốc phòng cùng đến tham quan một số gian hàng ở Triển lãm quốc phòng quốc tế Việt Nam 2022.

Khỉ xổng chuồng 'đại náo' khu dân cư, tấn công trẻ nhỏ ở Thái Bình

Ngày 8/12, Chủ tịch UBND xã Tự Tân, huyện Vũ Thư (Thái Bình) xác nhận, chính quyền địa phương nhận được tin báo của người dân có tình trạng khỉ xuất hiện trên địa bàn xã thời gian gần đây.

Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An truy trách nhiệm việc thông báo xả lũ lúc 3h

Liên quan đến công tác vận hành xả lũ của các hồ đập, thủy điện trên địa bàn chưa đúng quy trình, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Nghệ An Thái Thanh Quý yêu cầu làm rõ trách nhiệm cá nhân, tập thể.

Giám đốc Công an tỉnh Hải Dương: Quản lý chặt quán cà phê có nhạc như vũ trường

Giám đốc Công an tỉnh Hải Dương kiến nghị quản lý chặt các quán bar, cà phê, quán ăn… có nhạc mạnh.