
|
Lời toà soạn: Căng thẳng ở Trung Đông, xăng dầu là mặt hàng chiến lược đầu tiên biến động lớn, tác động trực tiếp đến kinh tế thế giới cũng như Việt Nam. Khi nguồn cung gián đoạn, giá tăng cao, nền kinh tế dễ chịu áp lực lớn, thậm chí đối mặt nguy cơ “đình lạm” – lạm phát cao đi kèm tăng trưởng chậm. Tuy nhiên, trong khoảng một tháng qua, nguồn cung xăng dầu trong nước cơ bản được bảo đảm, chuỗi cung ứng duy trì thông suốt. Đà tăng giá được kiểm soát, mặt bằng giá từ mức đỉnh đã giảm đáng kể về ngưỡng phù hợp hơn, qua đó góp phần giảm áp lực lên sản xuất, kinh doanh và chi phí sinh hoạt của người dân. Sự linh hoạt trong điều hành giá xăng dầu, cùng những quyết sách “thần tốc” của Nhà nước, khả năng phản ứng chính sách nhanh, hiệu quả trước biến động bên ngoài đã góp phần củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân, hỗ trợ ổn định kinh doanh, phát triển kinh tế. VietNamNet khởi đăng loạt bài về góc nhìn trên. |
Truyền thông kịp thời, minh bạch cơ chế điều hành giá xăng dầu
Mỗi USD tăng giá nhiên liệu hàng không JET A1 so với kế hoạch năm, Vietnam Airlines sẽ phải tăng chi phí hoạt động thêm hơn 300 tỷ đồng/năm. Với việc giá nhiên liệu tăng từ 85 USD/thùng lên 242 USD/thùng, mức giá trung bình tháng 3 là trên 190 USD/thùng thì chi phí tăng thêm của hãng hàng không quốc gia là trên 30.000 tỷ đồng/năm.
Thông tin trên được ông Đặng Anh Tuấn – Phó TGĐ Vietnam Airlines (VNA) nêu ra tại một sự kiện bàn về ứng phó giá xăng dầu vừa diễn ra.
Đại diện doanh nghiệp cho biết, chi phí nhiên liệu đắt đỏ tạo sức ép đối với các hãng hàng không và gọi đây là "cơn lốc ngược" của ngành. Tuy nhiên, ông Tuấn nhìn nhận, sự vào cuộc kịp thời của Chính phủ cùng các quyết sách rất nhanh của Thủ tướng nhằm hỗ trợ giá nhiên liệu đã giúp đơn vị yên tâm hơn trong hoạt động. Từ đó, các doanh nghiệp vẫn điều hành mạng lưới bay đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, đóng góp cho phát triển kinh tế-xã hội.
Không chỉ trong lĩnh vực hàng không, ngành vận tải đường bộ cũng đánh giá cao sự quyết liệt, minh bạch của Chính phủ trong điều hành giá xăng dầu nội địa thời gian qua.
Dưới góc độ một doanh nghiệp vận hành chuỗi cung ứng lạnh (cold chain) quy mô lớn, ông Lương Quang Thi - Founder và CEO ABA Cooltrans cho rằng, điều hành giá xăng dầu không đơn thuần là bài toán về giá, mà là động thái bảo đảm cho "sự sống còn" của hàng hóa thiết yếu.
Bởi vì với đặc thù hoạt động, xăng dầu đóng vai trò kép, vừa là nhiên liệu vận tải, vừa là nguồn năng lượng duy trì nhiệt độ bảo quản hàng hóa trên xe.
“Đối với thực phẩm đông lạnh và tươi sống, chỉ cần xảy ra sự cố dừng xe do thiếu nhiên liệu hoặc hệ thống làm mát mất điện, toàn bộ giá trị hàng hóa có thể bị mất. Vì vậy, việc điều hành giá xăng dầu ổn định đồng nghĩa với việc bảo đảm chuỗi cung ứng thực phẩm thông suốt từ nông trại đến bàn ăn”, ông nói với PV VietNamNet.
Bên cạnh đó, ông Thi cho rằng, việc Chính phủ truyền thông kịp thời, minh bạch cơ chế điều hành còn giúp giới doanh nghiệp loại bỏ được tâm lý phòng vệ, từ đó tập trung tối ưu hóa nguồn lực trong hoạt động kinh doanh sản xuất. Khi doanh nghiệp không còn phải loay hoay với các kịch bản đứt gãy năng lượng, doanh nghiệp có thể tự tin cam kết cung cấp dịch vụ tốt cho khách hàng và đối tác.
“Chúng tôi kỳ vọng trong tương lai, Chính phủ sẽ tiếp tục duy trì cơ chế điều hành nhiên liệu linh hoạt hiện nay, kết hợp với các chính sách hỗ trợ hạ tầng logistics để cộng đồng doanh nghiệp chuỗi lạnh có thêm dư địa đầu tư, hiện đại hóa mạng lưới phân phối”, đại diện doanh nghiệp chia sẻ thêm.

Tránh tâm lý tăng giá "tát nước theo mưa"
Theo nghiên cứu từ Savills, giá năng lượng là kênh tác động trực tiếp và rõ rệt nhất trong bối cảnh hiện nay. Khi giá nhiên liệu tăng, áp lực lạm phát gia tăng, kéo theo sự suy giảm thu nhập khả dụng của hộ gia đình và làm suy yếu tăng trưởng kinh tế.
Dữ liệu cho thấy, tại các thị trường phát triển, chi phí năng lượng chiếm khoảng 5-10% trong tổng chi tiêu được dùng để tính lạm phát. Mỗi khi giá dầu tăng 10%, lạm phát tổng thể có thể tăng thêm khoảng 0,1-0,3 điểm phần trăm. Đáng chú ý, giá dầu toàn cầu hiện đã tăng khoảng 40% so với đầu năm, cho thấy áp lực chi phí đang dần hiện hữu.
Việt Nam không đứng ngoài các tác động trên, nhưng ảnh hưởng chủ yếu mang tính gián tiếp thông qua chi phí và chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, theo TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, các chính sách điều hành giá xăng dầu kịp thời, đúng hướng đã phát huy hiệu quả. Nhờ đó, giá nhiên liệu được kiểm soát ở mức thấp hơn đáng kể, hạn chế tác động dây chuyền lên chi phí vận tải, sản xuất và logistics. Nếu không có các chính sách trên, giá nhiên liệu có thể tăng cao hơn, kéo theo áp lực lạm phát lớn hơn.
Ông chỉ ra, việc sử dụng Quỹ bình ổn đã giúp “giữ nhịp” giá; giảm thuế phí làm hạ áp lực chi phí từ bên ngoài; còn cơ chế điều hành linh hoạt giúp giá trong nước không tăng sốc theo thế giới.
Điều quan trọng hơn hết là các biện pháp của Nhà nước còn giúp ổn định tâm lý thị trường, tránh hiện tượng đầu cơ, tích trữ hay kỳ vọng giá tăng lan rộng. Khi doanh nghiệp và người dân không bị “sốc giá”, hành vi trong nền kinh tế ổn định hơn, qua đó góp phần giữ vững mặt bằng giá và ổn định kinh tế vĩ mô.
Đồng quan điểm, TS Đậu Thị Mai Liên, giảng viên Trường ĐH Ngân hàng TPHCM nhìn nhận, Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn nên việc chịu sự tác động từ những biến động trên thế giới là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, những phản ứng nhanh của Chính phủ nhằm kiềm chế giá xăng dầu là rất đáng ghi nhận.
Nếu Chính phủ không can thiệp điều hành giá nhiên liệu từ sớm, bên cạnh chi phí sản xuất chịu áp lực gia tăng, tâm lý tiêu cực có thể tác động tới toàn nền kinh tế.
Tuy nhiên TS Đậu Thị Mai Liên lưu ý, hiệu quả của chính sách còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó tâm lý của nhà sản xuất và hành vi của người dân đóng vai trò quan trọng.
Dẫn chứng từ Thái Lan, TS Đậu Thị Mai Liên nêu, Chính phủ nước này đang giới hạn lượng xăng dầu bán ra cho các phương tiện nhằm đảm bảo nguồn cung. Tuy nhiên, ở góc độ thị trường, nước này không xuất hiện tình trạng tăng giá tùy tiện theo kiểu “té nước theo mưa”. Giá hàng hóa chỉ biến động khi chịu tác động trực tiếp từ giá xăng dầu – điều mà Việt Nam cần theo dõi.
|
Theo ông Lương Quang Thi - Founder và CEO ABA Cooltrans, dù nguồn cung ổn định, nhưng giá dầu diesel hiện nay vẫn ở mức rất cao. Đây là thách thức đối với các doanh nghiệp logistics. Trong ngành vận chuyển lạnh, xe lạnh phải duy trì máy nổ 24/7 để bảo quản thực phẩm. Dầu diesel không chỉ phục vụ việc di chuyển mà còn là năng lượng để giữ nhiệt độ âm sâu. Khi giá dầu chiếm từ 35-40% giá thành vận tải, áp lực tăng giá sẽ đổ dồn lên người tiêu dùng. Bởi, giá thực phẩm, nhu yếu phẩm tăng cao có nguyên nhân trực tiếp từ chi phí năng lượng trong chuỗi cung ứng lạnh. Nếu cơ quan quản lý nhà nước không có giải pháp kìm giữ giá dầu, sức cạnh tranh của hàng nông sản sẽ giảm sút đáng kể ngay trên sân nhà. Do đó, ông Thi kiến nghị Nhà nước xem xét một số giải pháp đặc thù: Trước hết, cần tách bạch trong điều hành giá, theo hướng xem xét giảm thuế, phí (như thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt) đối với dầu diesel – loại nhiên liệu phục vụ sản xuất và vận tải – thay vì áp dụng chung như xăng, vốn chủ yếu phục vụ tiêu dùng cá nhân. Bên cạnh đó, cần ưu tiên sử dụng Quỹ bình ổn cho dầu diesel, nhằm giảm trực tiếp chi phí logistics, qua đó góp phần kiềm chế chỉ số CPI. |


