Hội sách Huyền thoại Côn Đảo 2026 diễn ra từ ngày 19 đến 22/11 tại Di tích Nhà Công quán và Công viên đường Tôn Đức Thắng, Đặc khu Côn Đảo, TPHCM. Sự kiện hướng đến kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), với nhiều hoạt động trưng bày sách, giao lưu nhân chứng lịch sử, biểu diễn nghệ thuật, trao tặng sách và học bổng.

Thông qua sự kết nối giữa sách, ký ức lịch sử và các hoạt động cộng đồng, chương trình tạo cơ hội để người dân, du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ, tìm hiểu về truyền thống đấu tranh cách mạng và những câu chuyện gắn với vùng đất Côn Đảo.

Những lá thư thời chiến và ký ức người trong cuộc

Một trong những hoạt động đáng chú ý ngày 20/11 là chương trình giao lưu Thư viện người - Những cuốn sách sống về lòng yêu nước diễn ra tại Hội trường Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công Đặc khu Côn Đảo.

Chương trình có sự tham gia của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tướng Châu Văn Mẫn; bà Hoàng Thị Khánh, Chủ tịch Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày TPHCM; bà Trần Kim Cúc và bà Trần Thị Trúc Chi, Ủy viên Ban Thường vụ Hội.

938383 sv.jpg
Các khách mời chia sẻ ký ức khó quên về những năm tháng chiến tranh. 

Lấy cảm hứng từ tuyển tập Những lá thư thời chiến Việt Nam do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành, Đại tá, nhà báo Đặng Vương Hưng sưu tầm và biên soạn, chương trình đưa người nghe trở lại những năm tháng chiến tranh qua câu chuyện về tình cảm gia đình, tình đồng đội và những lời nhắn gửi của người lính.

Từ ký ức của những người từng trải qua chiến tranh, nhiều câu chuyện về cách liên lạc bí mật trong nhà tù được tái hiện. Đó là những lần truyền tin qua lá bàng, những bức thư viết bằng mật mã, giúp các chiến sĩ giữ liên lạc trong hoàn cảnh bị giam cầm. Mỗi thông tin được chuyển đi không chỉ mang ý nghĩa kết nối mà còn thể hiện ý chí và niềm tin của những người tù chính trị.

Xúc động hơn cả là những câu chuyện về nỗi nhớ gia đình và sự hy sinh của những người ở lại. Cựu tù Trần Thị Trúc Chi kể trong điều kiện tù đày, việc gửi một lá thư về nhà vô cùng khó khăn. Nhiều gia đình ở vùng sâu, vùng xa cũng sống trong cảnh thiếu thốn, không có điều kiện liên lạc thường xuyên.

Có những người mẹ phải gửi con cho ông bà, người thân chăm sóc khi bị bắt. Vì mất liên lạc, họ không thể biết cuộc sống của con ở quê nhà. Thậm chí, có người chỉ biết con đã qua đời vì bệnh tật hoặc tai nạn khi trở về sau ngày giải phóng.

Cựu tù Hoàng Thị Khánh nhắc lại lời hứa với lý tưởng cách mạng: “Dù thế nào vẫn luôn nhớ một khi đã quyết định dấn thân thì phải kiên định với con đường đã chọn, không được phản bội lý tưởng”.

Những câu chuyện cho thấy phía sau ý chí kiên cường của người chiến sĩ là nỗi nhớ thương gia đình, những mất mát riêng tư và sự hy sinh thầm lặng của những người thân nơi hậu phương.

Tại chương trình, phóng sự về Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (tư liệu do Bộ Tư lệnh cung cấp) cũng được giới thiệu.

Qua đó, hoạt động tri ân được nhìn nhận không chỉ là tình cảm của gia đình liệt sĩ mà còn là trách nhiệm chung của cộng đồng. Việc tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ góp phần đưa những người đã hy sinh trở về với gia đình, đồng thời gìn giữ ký ức và sự ghi nhận của các thế hệ hôm nay.

Cuộc giao lưu giữa các cựu tù chính trị với đoàn viên, thanh niên và học sinh cũng đặt ra trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc lưu giữ tư liệu, tìm kiếm thông tin về đồng đội và tiếp nối truyền thống tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Lan tỏa niềm yêu thích đọc sách đến học sinh

Hội sách cũng tổ chức chương trình lan tỏa Tiết đọc sách tại Trường Tiểu học Cao Văn Ngọc cơ sở 2, với nhiều hoạt động giao lưu, trải nghiệm dành cho học sinh.

batch_Giao luu tai truong Cao Van Ngoc.jpg
Chương trình giao lưu với các em học sinh nhằm lan tỏa việc đọc sách. 

Những hoạt động gần gũi góp phần khuyến khích học sinh hình thành thói quen đọc sách, phát triển khả năng sáng tạo. Các em được tìm hiểu về lợi ích của việc đọc, tham gia trò chơi kiến thức, tô màu và viết lời chúc gửi thầy cô nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. 

Dịp này, Quỹ Giáo dục Thiện Tâm trao tặng nhà trường tủ sách Hiếu học. Các mạnh thường quân cũng trao 16 suất học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Ba học sinh được vinh danh với giải Tác phẩm tiêu biểu tại Cuộc thi ảnh Gia đình cùng đọc sách TPHCM 2026.

Các hoạt động góp phần bổ sung nguồn sách, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và xây dựng môi trường đọc sách trong trường học tại Côn Đảo.

Tiếp nối hành trình tri ân và lan tỏa giá trị lịch sử

Ngày 21/11, Hội sách Huyền thoại Côn Đảo 2026 tổ chức lễ khai mạc từ 9h đến 10h tại Di tích Nhà Công quán. Trước đó từ 6h30, đại biểu tham gia lễ viếng, dâng hương tại Nghĩa trang Hàng Keo, Nghĩa trang Hàng Dương và Đền thờ Côn Đảo.

Trong buổi chiều, đoàn tổ chức thăm cựu tù Nguyễn Xuân Viên tại nhà riêng. Đến 17h, lễ thắp nến tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và đồng bào yêu nước đã hy sinh tại Côn Đảo diễn ra ở Bia tưởng niệm Cầu tàu lịch sử 914.

Khép lại các hoạt động trong ngày là chương trình biểu diễn chuyển thể tác phẩm văn học với chủ đề Côn Đảo - Lời gửi mai sau, diễn ra từ 19h đến 20h45 tại Di tích Trại Phú Hải (Nhà tù Phú Hải).

Tiếp nối Hội sách Côn Đảo năm 2025, sự kiện năm nay tiếp tục phát huy vai trò của sách trong lưu giữ và truyền tải các giá trị lịch sử, văn hóa. Qua những trang sách, lời kể của nhân chứng và hoạt động trải nghiệm tại các di tích, ký ức về Côn Đảo được kết nối với đời sống hôm nay, góp phần bồi đắp lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ.

Gìn giữ ký ức lịch sử, lan tỏa văn hóa đọc

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, nhấn mạnh việc gìn giữ Côn Đảo không chỉ dừng lại ở bảo tồn công trình, di tích hay hiện vật lịch sử, mà còn là lưu giữ những giá trị tinh thần, câu chuyện và ký ức của vùng đất này.

“Di sản chỉ thực sự sống khi được hiểu, được trân trọng và được trao truyền qua các thế hệ”, đại diện Sở Văn hóa nói.

Không chỉ hướng đến việc bảo tồn ký ức lịch sử, Hội sách còn chú trọng phát triển văn hóa đọc thông qua các hoạt động trao tặng sách, xây dựng tủ sách và không gian đọc, tạo điều kiện để người dân, nhất là học sinh, tiếp cận tri thức và tìm hiểu lịch sử quê hương.

Ông Nguyễn Ngọc Hồi cho biết, TPHCM đang triển khai nhiều chủ trương, giải pháp nhằm phát triển văn hóa đọc, nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản, đưa sách đến gần hơn với người dân. Mục tiêu là xây dựng thành phố giàu bản sắc văn hóa, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức, học tập suốt đời và thụ hưởng các sản phẩm văn hóa có chất lượng.

Thông qua những cuốn sách được trao tặng và câu chuyện lịch sử được kể lại, Ban tổ chức kỳ vọng thế hệ trẻ thêm hiểu, thêm yêu vùng đất mình đang sống, từ đó nuôi dưỡng khát vọng học tập, rèn luyện và ý thức đóng góp cho quê hương, đất nước.

Với thông điệp Giữ ký ức - Gieo tri thức - Lan tỏa giá trị, Hội sách Huyền thoại Côn Đảo 2026 hướng đến mục tiêu không chỉ khơi dậy tình yêu sách mà còn bồi đắp ý thức gìn giữ di sản, trân trọng lịch sử và trách nhiệm tiếp nối những giá trị tốt đẹp của các thế hệ đi trước.

Ảnh: BTC