Kế hoạch tái định hình cạnh tranh Mỹ-Trung của ông Biden

Trong lịch sử, những cuộc xung đột thường xảy ra khi một cường quốc mới nổi thách thức một cường quốc có nền tảng lâu đời.

Do đó, những lo ngại về một cuộc xung đột mới giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gia tăng. Nhưng như nhà kinh tế học William H. Overholt đã chỉ ra, thế giới giờ đã thay đổi: vũ khí hiện đại đã trở nên nguy hiểm đến mức giành được quyền lực thông qua những cuộc chinh phạt không còn là một lựa chọn duy nhất. Thay vào đó, con đường dẫn đến sự thống trị toàn cầu là kinh tế. Và một nền kinh tế vững mạnh còn phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng có đủ năng lực.

Thông báo của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong tuần trước về một kế hoạch phát triển cơ sở hạ tầng trị giá 2,3 nghìn tỷ USD là một sự thừa nhận rõ ràng về thực tiễn đã thay đổi này. Mục tiêu đã nêu của kế hoạch chi tiêu sâu rộng nhất nước Mỹ trong ít nhất nửa thế kỷ qua là định hình lại nền kinh tế nước này và đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Và nó chủ yếu thông qua việc xây dựng cầu đường, cao tốc, cơ sở hạ tầng cho phương tiện chạy điện cùng những thứ tương tự, thay vì phát triển tàu chiến, máy bay chiến đấu và tên lửa.

Đó là điều mà theo trang tin Bloomberg, sẽ đưa cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc để giành vị trí lãnh đạo toàn cầu trong thế kỷ 21 sang một bước ngoặt mới. Nó sẽ không có kết cục giống như Chiến tranh Lạnh giữa Mỹ với Liên Xô, bất luận bao nhiêu tỷ USD trong kế hoạch chi tiêu của Tổng thống Biden có thể sống sót trước một Quốc hội Mỹ đang chia rẽ.

{keywords}
Trung Quốc đang phát triển tàu cao tốc đệm từ với tốc độ tối đa gần 600 km/giờ, trong khi Mỹ vẫn sử dụng tàu Amtrak. Ảnh: Visual China Group

Như phân tích gần đây của Bloomberg, khi nói đến cơ sở hạ tầng, Mỹ đang dần bị các đối thủ bắt kịp. Trong vòng chưa đầy một thập kỷ, Trung Quốc đã xây dựng một mạng lưới đường sắt cao tốc lớn hơn toàn bộ phần còn lại trên toàn cầu. Nước này còn đang dẫn đầu thế giới về năng lượng xanh, và đang khởi đầu việc xây dựng mạng viễn thông 5G.

Bên cạnh đó, rất nhiều động thái quyết đoán của Trung Quốc trong những năm gần đây, từ việc xây dựng lực lượng hải quân khổng lồ cho đến những cuộc tranh chấp lãnh thổ với hầu hết các nước láng giềng, đều xuất phát từ niềm tin rằng Mỹ và phần còn lại của phương Tây đang suy yếu, và rằng những ngày tươi đẹp nhất của Trung Quốc đang đến rất gần.

Tuy nhiên, nỗ lực lịch sử của Tổng thống Biden có thể làm thay đổi những toan tính của Trung Quốc. Kế hoạch tái thiết cơ sở hạ tầng của tân tổng thống Mỹ, mà một số người hay gọi bằng cái tên Xã hội Vĩ đại 2.0, đang được kỳ vọng sẽ làm trẻ hóa nền kinh tế và đưa nước Mỹ trở lại cuộc đua.

{keywords}
Hiên vẫn chưa có kế hoạch thay thế nào trong trường hợp đường hầm xe lửa cũ kỹ nối liền bang New York và New England bị đóng cửa. Ảnh: Bloomberg

Trong một thời gian dài, cách thức cạnh tranh với Trung Quốc của Mỹ đang khiến đối thủ vượt lên hơn là bắt kịp tốc độ của mình. Nhiều chính trị gia tại Washington nhận thấy việc đổ lỗi cho Bắc Kinh về các tệ nạn của nước Mỹ còn dễ hơn nhiều so với việc sửa chữa các sân bay xuống cấp, trường học xập xệ và đường cao tốc đầy ổ gà. Nhưng Mỹ càng cố gắng hạ thấp Trung Quốc bao nhiêu, thì Trung Quốc càng nỗ lực bấy nhiêu để đạt được tính “tự chủ” trong lĩnh vực công nghiệp, và bên chuốc lấy thất bại cuối cùng vẫn là Mỹ.

Kế hoạch của Tổng thống Joe Biden, nếu được thực hiện, có thể thúc đẩy Mỹ cạnh tranh hiệu quả hơn với Trung Quốc, từ đó giảm bớt tâm lý e ngại của người dân Mỹ và tình hình căng thẳng giữa hai nước. Triển vọng hợp tác giữa Mỹ và Trung Quốc trong các lĩnh vực như biến đổi khí hậu cũng nhờ đó mà được cải thiện.

Ngoài ra, một nước Mỹ vững mạnh hơn về mặt kinh tế cũng sẽ có khả năng tốt hơn để xây dựng các liên minh quốc tế cần thiết, nhằm đẩy lùi hành vi mang tính khiêu khích của Trung Quốc ở trong và ngoài nước.

{keywords}
Ông Joe Biden, hồi còn làm Thượng nghị sĩ Mỹ, trên một chuyến tàu cao tốc  của Acela Express năm 2008. Ảnh: AP

Cũng theo Bloomberg, 2021 được xem là năm một bước ngoặt đối với Mỹ, khi Goldman Sachs dự báo rằng nền kinh tế nước này sẽ tăng trưởng 8%, lần đầu tiên vượt qua Trung Quốc sau nhiều thập kỷ. Trên thực tế, sự bùng nổ trong năng lực suất của Mỹ vẫn đang đạt đỉnh, nhờ tiến bộ trong những công nghệ mà nước này vẫn đang dẫn đầu như chỉnh sửa gene và trí tuệ nhân tạo. Những tiến bộ này đã góp phần tạo nên những ứng dụng mang tính đột phá, như sản xuất vắc-xin bằng phương pháp mRNA.

Trang tin này nhận định, một tương lai mà trong đó Trung Quốc là nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn chưa phải là một điều tất yếu. Và dù quan hệ Mỹ-Trung vẫn được ví như “bãi mìn của các vấn đề bùng nổ”, như nhận định của báo Wall Street Journal, thì sự cạnh tranh này chỉ vừa bước vào một giai đoạn mới mang tính quyết định. Và đây là lần đầu tiên sau nhiều năm, lợi thế đang nghiêng về nước Mỹ.

Việt Anh

Dự báo chính sách của ông Biden ở Đông Nam Á

Dự báo chính sách của ông Biden ở Đông Nam Á

Chính sách Đông Nam Á của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden có thành công hay không, được tin vượt ra ngoài khả năng ứng phó Trung Quốc của Washington.

Tham vọng táo bạo của ông Biden

Tham vọng táo bạo của ông Biden

Những gì Tổng thống Joe Biden đã làm trong những ngày cầm quyền đầu tiên cho thấy tham vọng lớn của ông là muốn hồi sinh nước Mỹ, đồng thời cải thiện vị thế của Mỹ trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt với Trung Quốc.

tin nổi bật

FBI đột kích nhà ông Trump, sự khởi đầu của cơn bão chính trị?

Việc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) bất ngờ đột kích, lục soát tư dinh của cựu Tổng thống Donald Trump ở Mar-a-Lago, bang Florida đã làm chấn động dư luận và gây sóng gió trên chính trường nước này.

Vì sao Nga không vô hiệu hóa hoàn toàn GPS ở Ukraine?

Nga thường xuyên gây nhiễu tín hiệu từ hệ thống định vị toàn cầu (GPS) trong chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, nhưng không vô hiệu hóa chúng hoàn toàn.

Ông Trump có bị buộc tội sau khi FBI khám xét nhà riêng?

Các chuyên gia tư pháp cho rằng, ngay cả khi bị FBI khám xét, rất khó có chuyện ông Trump bị buộc tội theo Đạo luật Hồ sơ Tổng thống.

Xung đột Nga - Ukraine làm giảm tăng trưởng toàn cầu đến mức nào?

Khi công ty EIU công bố dự báo kinh tế toàn cầu hôm 15/2, GDP của thế giới được tin sẽ tăng 3,9% trong năm nay. Tuy nhiên, chỉ 9 ngày sau đó, chiến sự Nga - Ukraine bùng phát, kéo tụt mọi dự đoán.

Vì sao khí đốt của Mỹ không cứu nổi khủng hoảng năng lượng châu Âu?

Các biện pháp trừng phạt Moscow cùng việc Nga cắt giảm nguồn cung khí đốt đã khiến châu Âu lâm vào khủng hoảng năng lượng. Mỹ cố gắng lấp đầy khoảng thiếu hụt nhưng "lực bất tòng tâm".

Điểm nổi bật trong học thuyết hải quân mới được ông Putin phê duyệt

Tổng thống Nga Vladimir Putin mới đây đã ký phê duyệt học thuyết hải quân mới, trong đó thể hiện tầm nhìn của Moscow trước bối cảnh địa chính trị và an ninh toàn cầu đang có nhiều thay đổi.

Vì sao châu Âu trở thành 'lò lửa' khiến hàng trăm người tử vong?

Nhiều nước ở châu Âu, đặc biệt tại khu vực Nam Âu, đang trải qua đợt nắng nóng dẫn đến cháy rừng, vượt quá mức chịu đựng của con người và gây ra hàng trăm trường hợp tử vong.

Liệu Mỹ đã cảm thấy 'mệt mỏi' vì chiến sự Ukraine?

Trong bối cảnh tình trạng lạm phát gia tăng, giá nhiên liệu leo thang, chính trị rối ren ở trong nước, sự ủng hộ của Mỹ giành cho Ukraine dường như không còn là ưu tiên hàng đầu.

Thách thức của Thủ tướng Nhật Kishida trước di sản của ông Abe

Sau khi cố Thủ tướng Abe Shinzo qua đời, Thủ tướng Kishida đã tuyên bố kế thừa di sản của người tiền nhiệm, nhưng việc sửa đổi Hiến pháp là một thách thức không hề nhỏ.

Ukraine tố Nga tấn công tên lửa, ông Putin ký sắc lệnh đặc biệt

Ukraine tố cáo Nga bắn tên lửa vào miền trung nước này. Trong khi đó, Tổng thống Nga ký sắc lệnh cho phép chính phủ triển khai biện pháp kinh tế đặc biệt để hỗ trợ quân đội hoạt động ở nước ngoài.

Tổng thống Sri Lanka gửi thư từ chức tới quốc hội

Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa đã gửi thư từ chức qua email tới người phát ngôn của Chủ tịch quốc hội nước này vào ngày 14/7.

Mỹ và Israel cam kết ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Israel Yair Lapid vừa ký tuyên bố chung tại Jerusalem vào ngày 14/7, trong đó cam kết ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Máy bay nghi chở Tổng thống Sri Lanka hạ cánh ở Singapore

Chuyến bay được cho là chở Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa đã hạ cánh xuống sân bay Changi, Singapore.

Cơn ác mộng năng lượng tồi tệ nhất của châu Âu

Khi việc cắt giảm nguồn cung khí đốt của Nga ảnh hưởng đến an ninh năng lượng của châu Âu, châu lục đang phải vật lộn đối phó với một trong các cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất lịch sử và tình trạng vẫn có thể tồi tệ hơn.

Điều gì xảy ra nếu Nga ngưng cung cấp khí đốt cho Đức?

Đức, nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới, đang chuẩn bị cho tất cả kịch bản, kể cả việc Nga ngưng hoàn toàn các nguồn cung cấp khí đốt sau khi thời gian bảo trì định kỳ đường ống Dòng chảy phương Bắc 1.