Khoảnh khắc Tổng bí thư Lê Duẩn chứng kiến Bác Hồ viết ‘Mấy lời để lại’

Đúng 21h hôm đó, Bác giao lại chiếc phong bì to đựng các bản thảo Di chúc và bản Di chúc đã đánh máy có chữ ký của Tổng bí thư Lê Duẩn cho ông Vũ Kỳ.

VietNamNet giới thiệu một số trích đoạn trong bài viết: “Bối cảnh lịch sử ra đời bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh" của tác giả Trần Thị Thuấn, cán bộ Phòng S­ưu tầm - Kiểm kê - Tư­ liệu, Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch.

Ngày đầu tiên Bác viết Di chúc

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Bác đã viết nhiều văn kiện quan trọng. Riêng những lời để lại trước khi từ biệt thế giới này, thì giờ Bác dành cho nó khá nhiều.

Theo ông Vũ Kỳ (nguyên thư ký riêng của Bác), “Trong khoảng thời gian 4 năm, từ 10/5/1965 - 19/5/1969, Bác đã để cả thảy 28 buổi, phần lớn mỗi buổi hai giờ rưỡi để viết Di chúc.

Năm 1965, những dòng đầu tiên của Di chúc đã được Bác viết từ 9-10h, thứ hai ngày 10/5. Cũng vào giờ này của các ngày 11,12,13, Bác tiếp tục viết Di chúc.

Ngày 14/5, từ 6-9h Bác đến thăm nông dân xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm, Hà Nội, gặt lúa chiêm. Gần 10h, Bác mới về đến nhà kịp tham gia họp Bộ Chính trị bàn về công tác đào tạo cán bộ, nên ngày đó Bác đã không viết tiếp bản thảo như giờ đã định.

Buổi chiều, từ 14-16h Bác viết tiếp tài liệu “Tuyệt đối bí mật” và tự tay đánh máy. Đúng 16 giờ ngày 14/5/1965, Bác đánh xong bản Di chúc và cũng đến giờ Bác hẹn Tổng bí thư Lê Duẩn sang gặp.

Nhưng Bác đánh máy dòng chữ "Hà Nội ngày 15/5/1965" trước chữ ký Hồ Chí Minh. Bên cạnh, phía trái là chữ ký chứng kiến của đồng chí Lê Duẩn”.

Như vậy, sự chứng kiến của Tổng bí thư Lê Duẩn đã diễn ra trong khoảng thời gian từ 16h đến trước 18h ngày 14/5/1965, vì đúng 18h Trung ương vào chúc thọ Bác 75 tuổi.

{keywords}
 

Sau đó từ 19h30, Bác đi dự mít tinh của thiếu nhi Thủ đô nhân dịp kỷ niệm lần thứ 24 ngày thành lập Đội Thiếu niên tiền phong Việt Nam và chúc thọ Bác 75 tuổi.

Đúng 21h hôm đó, về đến nhà sàn, Bác giao lại chiếc phong bì to đựng các bản thảo Di chúc và bản Di chúc đã đánh máy có chữ ký của Tổng bí thư Lê Duẩn cho ông Vũ Kỳ và dặn “Chú giữ cẩn thận, sang năm 10/5 nhớ đưa lại cho Bác”.

Sáng sớm ngày 15/5/1965, Bác đi thăm Trung Quốc, Liên Xô một tháng. Ngày 15 ấy, Bác cũng lấy là ngày viết xong Di chúc.

Có sự trùng hợp ngẫu nhiên của con số 15 (ngày 15/2/1965, Bác về thăm Nguyễn Trãi ở Côn Sơn - Hải Dương) mà ông Vũ Kỳ cho là “Rồi đây các nhà viết sử có lẽ phải dành nhiều trang cho sự kiện ngẫu nhiên này”.

Năm 1966, từ ngày 10-15/5, từ 9-10h hàng ngày, Bác vẫn dành thời gian viết tài liệu “Tuyệt đối bí mật”. Theo ông Vũ Kỳ, Bác đã đọc rất chăm chú trên từng câu, từng chữ bản Di chúc Bác đánh máy xong lúc 16h ngày 14/5/1965.

Bác không viết gì thêm, chỉ ghi thêm một câu đặc biệt quan trọng “Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau” sau đoạn “Trong Đảng phải thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên vac nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình, là cách tốt nhất để củng cố và phát triển sự đoàn kết và thống nhất của Đảng”.

Qua nghiên cứu bản gốc, còn có thêm cụm từ  "phục vụ Tổ quốc" Bác viết ở bên lề để thêm vào sau cụm từ “phục vụ nhân dân” và Bác mở ngoặc “Tôi viết thêm H.C.M”.

Câu "phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau” và cụm từ “phục vụ Tổ quốc” viết bằng bút mực Cửu long xanh đen. Ngoài ra, Bác sửa một số lỗi chính tả do đánh máy sai bằng bút bi màu mực xanh.

Ví như câu “lâu ngày cây nhiều thành rừng, sẽ tốt cho phong cảnh và lợi cho nông nghiệp”, Bác sửa chữ “tốt” thay cho chữ “lợi”.

Năm 1967, từ ngày 14/4, Bác đi công tác nước ngoài đến 30/6 mới về, nên tài liệu “tuyệt đối bí mật” được ông Vũ Kỳ cất vào một chỗ khác.

Năm 1968, từ ngày 10-19/5, ngày nào Bác cũng dành một giờ, từ 9 - 10h, tiếp tục viết tài liệu “Tuyệt đối bí mật”. Năm này, Bác bổ sung và sửa chữa nhiều cho Di chúc và viết thêm 6 trang.

Từ ngày 10-18/5 năm ấy, Bác viết và sửa Di chúc ở nhà sàn. Riêng ngày 19/5, Bác viết ở nhà nghỉ Hồ Tây.

Vì 18h ngày 18/5, sau bữa cơm chiều Bác đã bí mật rời Phủ Chủ tịch lên Hồ Tây để tránh liên hoan chúc thọ sinh nhật Bác. Ngày sinh nhật Bác năm ấy, Bác bình thản chuẩn bị cho ngày ra đi của mình.

Cân nhắc từng ý, từng lời

Năm 1969, từ ngày 10-20/5, Bác vẫn đều đặn dành mỗi ngày 1 giờ, từ 9-10h, để xem lại và sửa chữa Di chúc.

Riêng 10/5, do đi dự hội nghị Trung ương họp ở nhà khách Hồ Tây về đến nhà sàn đã hơn 9h nên lần đầu tiên trong 4 năm viết Di chúc, Bác đã lùi thời gian từ 9h30 đến 10h30.

Ngày đó Bác đã viết lại toàn bộ phần mở đầu của Di chúc vào mặt sau tờ cuối cùng của tập bản tin (tin tham khảo đặc biệt)- số ra thứ 7 ngày 3/5/1969 do Việt Nam Thông tấn xã phát hành.

Tập bản tin này gồm 15 trang, khổ A4, in rôneo. Bản viết này, Bác viết bằng bút mực Cửu long xanh đen. Những chữ sửa lại, viết thêm Bác dùng bút mực đỏ, những chỗ gạch chân, chữ số, Bác dùng bút bi đỏ.

Và ngày 12/5, do buổi sáng Bác đi dự họp Bộ Chính trị nên Bác chuyển giờ viết Di chúc vào buổi chiều, từ 15-16h. Những ngày này Bác chủ yếu tập trung vào sửa chữa đoạn mở đầu và viết thêm Di chúc năm 1968.

Như vậy, bản Di chúc đã được Bác khởi thảo từ ngày 10/5/1965 và ngày 20/5/1969 là ngày Bác xem lại lần cuối cùng.

Trong khoảng 4 năm ấy cứ vào trung tuần tháng 5 hàng năm, phần lớn mỗi ngày Bác đều dành 1 giờ để xem lại, sửa chữa, bổ sung những chỗ cần thiết, có khi viết thêm một số trang, hoặc sửa chữa một số câu, có khi chỉ thay đổi một vài chữ trong Di chúc.

Với trách nhiệm với hậu thế, Bác cân nhắc từng ý, từng lời, nhưng mỗi ý, mỗi lời đều giản dị, chân thành, trong sáng, tự nhiên như chính cuộc đời mà Bác đã sống.

Chia sẻ của Tổng bí thư, Chủ tịch nước ở Nhà 67, nơi Bác Hồ chia xa

Chia sẻ của Tổng bí thư, Chủ tịch nước ở Nhà 67, nơi Bác Hồ chia xa

 Chúng ta không chỉ thắp hương tưởng niệm Bác mà từng người đến đây phải tự soi lại mình, tự học tập, rèn luyện, gột rửa những điều chủ nghĩa cá nhân.

Trần Thị Thuấn

tin nổi bật

Thủ tướng biểu dương Bộ Y tế đã đấu thầu lượng thuốc trị giá 9.000 tỷ đồng

Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương Bộ Y tế đã khẩn trương triển khai việc đấu thầu lượng thuốc trị giá 9.000 tỷ đồng và yêu cầu Chủ tịch các tỉnh, thành tiếp tục quyết liệt chỉ đạo việc đấu thầu, mua sắm thuốc, vật tư y tế.

Xem xét khen thưởng, nếu thực hiện đúng sẽ hạn chế được 'câu chuyện buồn' như Việt Á

Trong quá trình xem xét khen thưởng, nếu như thực hiện đúng theo quy định của pháp luật sẽ khen thưởng đúng và hạn chế được những “câu chuyện buồn” như Việt Á.

Kiến nghị Bộ Chính trị quan tâm đến chức danh Chủ tịch Hà Nội

Lãnh đạo MTTQ Việt Nam TP Hà Nội đề nghị HĐND, UBND TP tham mưu với Thành ủy kiến nghị với Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ quan tâm công tác cán bộ, đặc biệt là chức danh Chủ tịch UBND TP.

Bí thư TP.HCM Nguyễn Văn Nên: Xuất hiện biến chủng BA.4 và BA.5 qua tầm soát

Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Văn Nên cho biết, dịch sốt xuất huyết đang tăng, phát hiện thêm biến chủng mới của Omicron, do đó không được chủ quan và không để dịch chồng dịch.

Thủ tướng: Không được quên 'kinh nghiệm xương máu' khi chưa có vắc xin

Sáng 5/7, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch Covid-19, chủ trì phiên họp lần thứ 15 của Ban chỉ đạo, trong bối cảnh dịch bệnh bùng phát tại nhiều nước.

Bí thư Hà Nội: Dự án vành đai 4 rất cấp bách, giúp kéo giãn dân nội đô

Bí thư Hà Nội Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh, dự án đường vành đai 4 - vùng thủ đô có ý nghĩa quan trọng, cấp bách, tạo điều kiện kéo giãn mật độ dân cư tại khu vực nội đô.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov sẽ thăm Việt Nam

Nhận lời mời của Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov sẽ thăm Việt Nam từ ngày 5-6/7.

Làm rõ bản chất, xử lý dứt điểm vụ án liên quan Việt Á, FLC, Tân Hoàng Minh

Ông Phan Đình Trạc yêu cầu Ban Nội chính phối hợp các cơ quan tiến hành tố tụng Trung ương thống nhất các tiêu chí, cơ chế phân hóa mạnh mẽ, làm rõ bản chất, xử lý dứt điểm các vụ việc, vụ án liên quan đến Việt Á, FLC, Tân Hoàng Minh...

Nghiên cứu giảm thêm một số loại thuế khác với xăng dầu

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, bộ đang nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền giảm thêm một số loại thuế khác với xăng dầu như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng...

Trung Quốc mong muốn đối thoại, hiệp thương giải quyết bất đồng Biển Đông

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn và người đồng cấp Vương Nghị hôm nay có cuộc gặp song phương bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Hợp tác Mekong - Lan Thương (MLC) lần thứ 7 tổ chức tại Myanmar.

Tăng trưởng GDP ấn tượng, thu nhập bình quân tăng lên 7,4 triệu/tháng

Tính chung 6 tháng đầu năm 2022, tăng trưởng GDP đạt mức ấn tượng, kinh tế đang phục hồi toàn diện; thu nhập bình quân tháng của lao động làm công hưởng lương ước tính là 7,4 triệu đồng/tháng.

'Siêu bệnh viện' trên biển của Hải quân Mỹ vừa thăm Việt Nam

Tàu bệnh viện USNS Mercy của Hải quân Mỹ được trang bị nhiều thiết bị y tế hiện đại, tiên tiến với sức chức 1.000 giường bệnh, có khả năng thực hiện các ca phẫu thuật như lồng ngực, tim, chỉnh hình…

Tội phạm tham nhũng, kinh tế, chức vụ nộp đủ bồi thường mới được xét đặc xá

Trường hợp phạm tội tham nhũng, kinh tế đã khắc phục (nghĩa vụ dân sự) đều được xét đặc xá theo quy trình, không phân biệt”, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long cho biết tại cuộc họp báo sáng 4/7.

Thủ tướng chủ trì Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương

Ngày 4/7, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương và Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 về tình hình kinh tế - xã hội tháng 6, 6 tháng năm 2022 và triển khai các Nghị quyết của kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV.

Chính phủ thành lập BCĐ triển khai chương trình phục hồi và phát triển kinh tế xã hội

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã quyết định thành lập Ban chỉ đạo về triển khai thực hiện Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.