Lần đầu tiên Luật chế định cụ thể về kiểm toán môi trường

Từ ngày 1/1/2021, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 gồm 16 chương, 171 điều có hiệu lực. Luật này thể hiện rõ mục tiêu xuyên suốt là bảo vệ các thành phần môi trường, bảo vệ sức khỏe người dân.

So với Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, Luật mới có những điểm mang tính đột phá chính như: Lần đầu tiên, cộng đồng dân cư được quy định là một chủ thể trong công tác bảo vệ môi trường; tăng cường công khai thông tin, tham vấn, phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong các hoạt động bảo vệ môi trường; thay đổi phương thức quản lý môi trường đối với dự án đầu tư theo các tiêu chí môi trường; kiểm soát chặt chẽ dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mức độ cao, thực hiện hậu kiểm đối với các dự án có công nghệ tiên tiến và thân thiện môi trường; cắt giảm thủ tục hành chính; đã định chế nội dung sức khỏe môi trường...

{keywords}
Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 bổ sung nhiều giải pháp bảo vệ các thành phần môi trường, nhất là môi trường không khí, môi trường nước; thúc đẩy phân loại rác thải tại nguồn; định hướng cách thức quản lý, ứng xử với chất thải, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam.

Đặc biệt, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 bổ sung nhiều giải pháp bảo vệ các thành phần môi trường, nhất là môi trường không khí, môi trường nước; thúc đẩy phân loại rác thải tại nguồn; định hướng cách thức quản lý, ứng xử với chất thải, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam.

Ngoài ra, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 lần đầu tiên chế định về thẩm quyền quản lý nhà nước dựa trên nguyên tắc quản lý tổng hợp, thống nhất một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện; phân cấp triệt để cho địa phương.

Đây cũng là lần đầu tiên Luật chế định cụ thể về kiểm toán môi trường nhằm tăng cường năng lực, hiệu quả quản lý môi trường của doanh nghiệp; cụ thể hóa các quy định về ứng phó biến đổi khí hậu, thúc đẩy phát triển thị trường các-bon trong nước; hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ di sản thiên nhiên phù hợp với pháp luật quốc tế về di sản thế giới, đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập quốc tế; tạo lập chính sách phát triển các mô hình tăng trưởng kinh tế bền vững, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, phục hồi và phát triển nguồn vốn tự nhiên.

Luật lần này đã gắn trách nhiệm của các chủ thể là doanh nghiệp

Chia sẻ với báo chí về việc công khai đánh giá tác động môi trường sẽ được thực hiện ra sao sau khi Luật được thông qua, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho hay, Luật đã quy định rất rõ thông tin cần công khai, người có trách nhiệm phải công khai, thời gian công khai. Về đánh giá tác động môi trường, luật lần này đã gắn trách nhiệm của các chủ thể là doanh nghiệp.

Cơ quan nhà nước đưa ra các quy chuẩn và chuẩn mực yêu cầu của công tác quản lý đặt ra đối với dự án. Nên khi bắt đầu có dự án đầu tư, từ khâu chủ trương, chuẩn bị tiền khả thi, cho đến khi bắt đầu có thiết kế kỹ thuật, doanh nghiệp đồng thời phải làm các đánh giá tác động môi trường.

Khi đã làm xong theo đúng hướng dẫn, họ trình lên cơ quan có thẩm quyền địa phương hoặc Bộ Tài nguyên và Môi trường, văn bản đó phải được công khai trên cổng thông tin của doanh nghiệp.

Bộ Tài nguyên và Môi trường tiếp nhận văn bản sẽ tiến hành việc công khai để tham khảo, tham vấn ý kiến trên Cổng thông tin điện tử của bộ.

Nội dung thông tin công khai sẽ gồm thành viên của Hội đồng, kết quả thẩm định của Hội đồng và nếu cần thiết sẽ công khai báo cáo đánh giá tác động môi trường, những vấn đề mà Bộ thấy cần thiết để tham vấn các chuyên gia, cơ quan nghiên cứu.

Phân ra các nhóm tiêu chí dựa trên 3 trụ cột

Để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, các chính sách về môi trường sẽ được cụ thể hóa trong các nghị định. 

Theo đó, sẽ có các nhóm tiêu chí dựa trên 3 trụ cột đánh giá quan trọng, một là chất thải (quy mô và tính chất của dự án sẽ quyết định chất thải), hai là sử dụng tài nguyên thiên nhiên, ba là tác động đến môi trường tự nhiên, trong đó đặc biệt là khu dân cư, con người, môi trường nước, đa dạng sinh học, dự trữ sinh quyển, di sản thiên nhiên...

Có những dự án sẽ có đánh giá tác động môi trường sơ bộ, có dự án không cần đánh giá sơ bộ, có dự án chỉ cần đánh giá tác động và cấp phép, có dự án không cần đánh giá tác động và không cần cấp phép. Dựa trên 3 nhóm tiêu chí lớn đó để quyết định.

Dự án đã đánh giá tác động thì quá trình, thủ tục cấp phép sẽ đơn giản hơn dự án chỉ có cấp phép mà không phải đánh giá tác động. Điều đó Chính phủ sẽ quy định và trong luật cũng đã quy định.

Trước đây có rất nhiều loại phép, như giấy phép xả thải vào nguồn nước có Luật Tài nguyên nước, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Thủy lợi cùng quy định.

Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho hay, từ nay, một cơ quan chịu trách nhiệm từ khâu đánh giá tác động môi trường, đến cấp phép, trong đó có cả vấn đề phế liệu, chất thải nguy hại, những vấn đề cấp phép khác như cấp phép về xử lý chất thải rắn, rác thải, khí thải.

Trong một giấy phép sẽ thể hiện tất cả các nội dung, thống nhất về mặt thủ tục. Cơ quan nào thẩm định đánh giá tác động môi trường thì cơ quan đó cấp phép và trong giấy phép đó sẽ giải quyết các khâu mà bấy lâu nay các luật quy định là có sự tham gia của các cơ quan có liên quan.

Các thủ tục sẽ giảm vì chỉ cần một bộ hồ sơ, một Hội đồng, thời gian sẽ giảm khoảng 50% và giảm chi phí tuân thủ. Doanh nghiệp và người dân sẽ được hưởng lợi.

Cơ quan nào cấp phép sẽ phải chịu trách nhiệm, chứ không phải như lâu nay, ví dụ một dòng sông bị ô nhiễm thì không biết có bao nhiêu cơ quan chịu trách nhiệm.

Chia sẻ về quan điểm của cơ quan quản lý môi trường, người đứng đầu bộ chủ quản về môi trưởng khẳng định, nếu đã gây ô nhiễm thì tuyệt đối không được cho xả thêm nữa. Trong luật lần này, đối với khu vực sông Nhuệ, sông Đáy đã ô nhiễm thì sẽ có chuyện di dời, đóng cửa và cho lộ trình cải thiện chứ tuyệt đối không để xả thải thêm.

"Quan điểm là không để tình trạng xấu hơn nữa", bộ trưởng nhấn mạnh.

Anh Duy