Lấy lại sự tôn kính cho nghề giáo

Số ít thầy cô làm sai, nhưng do ấm ức làm giọt nước tràn ly, sự việc bị đẩy đi xa, càng bùng nổ trên mạng xã hội, có lúc tưởng như quật nhào biểu tượng cao quý của người thầy.

Trong bức thư gửi các thầy cô giáo khi vừa đảm nhận vị trí “ghế nóng” của ngành giáo dục, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đã tha thiết đề nghị: “Hơn ai hết, chúng ta mong mỏi vị thế của nhà giáo chúng ta cần phải được củng cố, sự tôn nghiêm của nghề cần phải được giữ gìn. Điều này cần nhiều phía và liên quan nhiều yếu tố, nhưng trước hết và quan trọng nhất là do chính nhà giáo chúng ta”.

Nhưng GS.TS Trần Đức Viên, nguyên Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam đặt câu hỏi “Liệu có đúng là những phiền lòng và lo âu về giáo dục, về sự tôn nghiêm của nghề giáo, về vị thế cao cả của nhà giáo trong thời đại ngày nay phụ thuộc chủ yếu và trước hết vào chính các nhà giáo?”.

Theo thầy Viên, khó khăn lớn nhất trong việc được sống xứng đáng như một người thầy của các nhà giáo hiện nay là chế độ lương.

“Điều này khiến nhiều người trong số họ ban đầu buộc phải nhắm mắt đưa chân vào việc dạy thêm như như một sinh kế, rồi có người không giữ được phẩm hạnh. Thu nhập không đủ sống là kẽ hở cho những toan tính ít lương thiện len vào.

Tất nhiên không phải ông giáo nào cũng bị cám dỗ vật chất làm cho tha hóa, hầu như không người thầy nào muốn lo “nồi cơm” gia đình mình bằng tiền dạy thêm, bằng quà biếu... Nhưng rồi số người “đầu hàng hoàn cảnh” cũng đủ lớn, đủ làm cho xã hội thấy mối quan hệ giữa người học và người thầy là mối quan hệ sòng phẳng, không ơn huệ, chẳng nợ nần gì nhau”.

{keywords}
Giáo viên ngày càng phải chịu nhiều áp lực (Ảnh chỉ có tính chất minh họa)

Cũng như nhà giáo Trần Đức Viên, NGƯT Nguyễn Tùng Lâm - Phó Chủ tịch Hội Tâm lý Giáo dục Việt Nam nhìn nhận trong điều kiện đời sống xã hội hiện nay, mặt trái của cơ chế thị trường làm phẩm hạnh không ít người theo nghề giáo sa sút.

Cô Trần Thị Bích Liên, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tràng An (Hà Nội) cũng khẳng định vị thế của người thầy chịu ảnh hưởng của cơ chế thị trường, phụ huynh cũng không coi trọng người thầy như ngày xưa.

Đặc biệt, cô Liên chỉ ra rằng áp lực cạnh tranh của các trường tư, tuyển sinh cũng khiến vị thế người thầy giảm sút.

“Ở một số trường ngoài công lập, khi phụ huynh không vừa lòng với giáo viên là có thể yêu cầu hiệu trưởng nhà trường thay giáo viên. Có thể vì giữ uy tín, giữ học sinh, các trường sẵn sàng sa thải giáo viên để đưa người khác vào. Rõ ràng đó là sự cạnh tranh, lỗi vẫn do các giáo viên, song việc này cũng góp phần làm giảm đi vị thế của người thầy”.

Chỉ lơ là nhỏ, “ngôi cao” cũng xói mòn

Dĩ nhiên, không chỉ những yếu tố khách quan mà còn có cả những yếu tố chủ quan khiến trong mắt học sinh và phụ huynh, ít nhiều người thầy đã không còn ở vị thế “như xưa”.

Nhà giáo Nguyễn Hoàng Chương, nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Lộc Phát (Lâm Đồng) là người có hơn 30 năm trong ngành giáo dục, kể lại câu chuyện nhỏ, nhưng theo ông cũng khiến học sinh có cái nhìn khác về thầy cô.

“Hôm vừa rồi, tôi nghe nhóm học sinh cấp 2 nói với nhau thầy cô trường mình đứng dưới pa nô nhắc mọi người thực hiện 5K mà không đeo khẩu trang. Học sinh ái ngại trông thấy, có cô giáo nói “Thầy cô tiêm hai mũi rồi”!”.

Còn chuyện thứ hai, liên quan đến… tiền nong. Tôi dạy thêm từ năm 1983, hồi đó đóng học phí, các em đều cho vào bì thư tử tế. Nay cũng còn nhưng ít rồi, có em xin số tài khoản để phụ huynh chuyển khoản học phí. Trò đóng tiền, nếu dư, thầy thối lại, coi như chuyện bình thường”.

Hiện tượng này không chỉ có ở Việt Nam. “Một nhà giáo người Đan Mạch, đã nghỉ hưu, có lần nói với tôi, giáo viên ở đó trước những năm 90 của thế kỷ 20, họ chỉn chu, đạo mạo nhưng gần đây phong cách thoáng hơn” – thầy Chương kể.

Với những quan sát và trải nghiệm của bản thân, nhà giáo Nguyễn Hoàng Chương còn chỉ ra thêm nguyên nhân khiến cho vị thế của các thầy cô rơi vào thế xói mòn.

“Đó là tình trạng tuyển sinh vào các trường sư phạm lấy điểm thấp, có trường rất thấp trong vài năm trước đây. Công tác đào tạo chểnh mảng, sinh viên yếu kiến thức nền tảng. Lúc ra trường, cán bộ quản lý thường mệnh lệnh, áp đặt, “kỷ cương - tình thương - trách nhiệm” chỉ có nhiều trên báo cáo. Người thầy chao đảo cả về lương tâm, trách nhiệm”.

Với câu chuyện dạy thêm và học thêm tràn lan, theo thầy Chương, số ít thầy cô làm sai, nhưng do ấm ức làm giọt nước tràn ly, sự việc bị đẩy đi xa, càng bùng nổ trên mạng xã hội, có lúc tưởng như "quật nhào" biểu tượng cao quý của người thầy.

Để củng cố vị thế người thầy và giữ gìn sự tôn nghiêm của nghề giáo

Theo UNESCO, vị thế nhà giáo được hiểu “một mặt là sự trọng thị, thể hiện ở mức độ đánh giá cao tầm quan trọng của chức năng giáo dục và năng lực cần có để thực hiện chức năng của nhà giáo; mặt khác là các điều kiện làm việc, sự đãi ngộ và những lợi ích vật chất khác được quy định cho họ trong tương quan với những nhóm nghề nghiệp khác”.

{keywords}
 

Trên thế giới, đã từng có nghiên cứu về vị thế nhà giáo. Trung Quốc là nước có nhận thức về vị thế nhà giáo cao nhất trong 35 quốc gia được khảo sát.

Xã hội Việt Nam cũng có những đặc điểm tương đồng với Trung Quốc, đó là truyền thống “tôn sư trọng đạo”, đề cao vai trò của người thầy: “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”, “không thầy đố mày làm nên”; “Muốn sang thì bắc cầu Kiều/ muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”...

Chúng ta có không ít những tấm gương thầy cô giáo hết lòng vì học trò, và cũng còn không ít những yêu thương, trân trọng của phụ huynh, học sinh dành cho người thầy. 

Dù vậy, thời gian qua, nhiều vấn đề giáo dục, nhất là giáo dục phổ thông đã làm ảnh hưởng đến cách đánh giá, nhìn nhận của xã hội về nhà giáo. 

Bên cạnh đó, có một thực tế mà nhiều nhà giáo dục đã từng chỉ ra đối với văn hóa dạy học của nước ta, đó là quá coi trọng dạy kiến thức mà lơ là việc trau dồi kỹ năng cho học sinh, nói rộng hơn là dạy người.

Cả một thời gian rất dài trước đây chúng ta đề cao dạy kiến thức và vai trò của người thầy trong truyền thụ kiến thức hơn là kỹ năng tự học, tự sáng tạo của người học. Vì chạy theo thành tích và theo số lượng mà chúng ta chưa quan tâm đến phương thức tạo ra sản phẩm đó một cách đầy đủ; dạy thêm học thêm tràn lan...

Hiện nay, những thay đổi của giáo dục và nhà trường trong bối cảnh mới đã đặt ra những yêu cầu mới đối với người thầy, đòi hỏi người thầy phải có những vai trò mới trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Làm thế nào để tiếp tục giữ gìn được sự tôn nghiêm và củng cố vị thế của nhà giáo?

VietNamNet mong nhận được những ý kiến trao đổi, bàn luận của các thầy cô, của độc giả về chủ đề này qua email: bangiaoduc@vietnamnet.vn. Những ý kiến, bài viết phù hợp sẽ được chọn lọc để đăng tải. Xin chân thành cảm ơn.

Ban Giáo dục

"Khôi phục vị thế người thầy là điều quan trọng"

"Khôi phục vị thế người thầy là điều quan trọng"

Những vất vả quá nhiều trong việc mưu sinh...đã ảnh hưởng tới vị trí, làm mất sự tôn trọng của học sinh và suy yếu người thầy.

tin nổi bật

'Bộ GD-ĐT cần giải thích đã, đang và sẽ làm gì với môn Lịch sử'

Bộ GD-ĐT cần giải thích rõ cho nhân dân lý do tổ chức dạy học lựa chọn môn Lịch sử, và những người muốn môn Lịch sử là bắt buộc đối với học sinh THPT cũng phải có lý lẽ chặt chẽ và khảo sát thực tế.

Nhiều chỉ số về nhân lực của Việt Nam chỉ xếp trên Campuchia

Nhiều đại biểu bày tỏ lo lắng cho giáo dục nghề nghiệp khi mà việc tuyển sinh vào đại học ngày một dễ dàng khi các trường mở thêm nhiều ngành, xét tuyển bằng nhiều phương thức.

Thủ tướng ra Chỉ thị về kỳ thi tốt nghiệp THPT 2022

Thủ tướng Chính phủ vừa có Chỉ thị số 06/CT-TTg về tăng cường chỉ đạo, phối hợp tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp năm 2022.

Nữ sinh lớp 11 bị bạn dùng dao cạo rạch mặt

Một nữ sinh ở Gia Lai cho rằng bạn cùng lớp học giỏi nên kiêu ngạo, dẫn đến mâu thuẫn. Trong quá trình xô xát, chính nữ sinh này đã bị bạn dùng dao cạo lông mày rạch trúng mặt.

Tuyển sinh 2022: Xét học bạ giảm áp lực thi cử vào HAU

Tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội (HAU), thời hạn cuối (17/6) xét học bạ đang tới gần. Các thí sinh khối A00, A01, D01, D07, V00, H00 có thể chọn phương thức xét tuyển này để an tâm “vượt vũ môn”, giảm áp lực thi cử…

Cô bé 11 tuổi ra sách về những câu chuyện đáng yêu hàng ngày

Đầu tháng 5/2022, bạn nhỏ Nguyễn Thị An Phương (sinh năm 2011), học sinh trường Liên cấp Tiểu học & THCS Ngôi sao Hà Nội đã xuất bản cuốn sách đầu tay của mình, là tuyển tập những mẩu truyện ngắn cho thiếu nhi, mang tên Chuyện phiếm của Miu.

'Nhiều trường ép học sinh không thi lớp 10 vì thành tích'

Sở GD&ĐT TP Hải Phòng khẳng định tình trạng nhiều nhà trường ép học sinh không thi vào lớp 10, để đảm bảo thành tích cho đơn vị.

Trường ĐH Mở Hà Nội nhận hồ sơ xét tuyển học bạ

Năm 2022, Trường ĐH Mở Hà Nội có 4 ngành xét tuyển học bạ gồm: Công nghệ thực phẩm, Công nghệ sinh học, Kiến trúc, Thiết kế công nghiệp. Trường nhận hồ sơ xét tuyển theo học bạ THPT đến 17h ngày 7/7.

Quán quân Solve For Tomorrow 2021 ‘truyền lửa’ đam mê công nghệ đến học sinh vùng cao

Nhóm The Eco Warriors cùng “Máy tái chế khẩu trang thành sản phẩm nhựa” - dự án đã giành chiến thắng thuyết phục tại Solve For Tomorrow 2021 -  tiếp tục truyền lửa STEM đến các bạn trẻ vùng cao đồng thời thúc đẩy những ý tưởng nổi bật trong mùa mới.

Lễ tốt nghiệp đặc biệt ở TH School

Hệ thống trường TH School vừa kết thúc năm học 2021 - 2022 một cách trọn vẹn với lễ tốt nghiệp đặc biệt dành cho học sinh khối 12 của cả hai năm học 2020 - 2021 và 2021 - 2022.

Đại biểu Quốc hội phản biện Bộ trưởng Giáo dục về giá sách giáo khoa

Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục băn khoăn: SGK có cần dùng vật liệu tốt, in đẹp quá hay không?. Còn đại biểu Nguyễn Anh Trí đánh giá: "Bộ trưởng nói thế là đúng quá rồi nhưng giá sách như vậy đã trở thành gánh nặng với nhân dân".

Mùa hè sống động ‘vừa học vừa chơi’ tại ILA

Câu chuyện thú vị về “mùa hè đặc biệt” được tiết lộ bởi Giám đốc Giảng dạy và Đào tạo ILA gợi mở nhiều ý tưởng độc đáo cho mô hình giáo dục trong kỷ nguyên 4.0.

Học Big data, đáp ứng ‘cơn khát’ nhân lực toàn cầu

Dữ liệu được cho là “nguồn tài nguyên” quý giá ngày nay. Do đó, ngành dữ liệu lớn (big data) đang “hot” khi đáp ứng nhu cầu thực tiễn về nhân lực chất lượng cao trong thời đại số.

Vụ sai sót thi học sinh giỏi ở TP.HCM: Không kiểm điểm như đề nghị của Bộ GD-ĐT

Sở GD-ĐT TP.HCM, kiến nghị Bộ GD-ĐT chấp thuận số lượng học sinh/môn thi của kỳ thi học sinh giỏi cấp quốc gia của đội tuyển TP.HCM bằng với số lượng của đơn vị dự thi Sở GD-ĐT Hà Nội.

Giảng viên đại học công lập: Người hơn 10 triệu, người 200 triệu/tháng

Tuỳ trường đại học công tác, bằng cấp, vị trí làm việc mà giảng viên có thu nhập khác nhau. Cùng trình độ có người nhận hơn 10 triệu/tháng, nhưng có người nhận hàng trăm triệu/tháng.