Từ bỏ lối nhìn "siêu hình" về lịch sử thì có thể thấy lịch sử giống như một cô gái lúc ngoan, lúc hư; lúc hư, lúc ngoan, có thể và biết đâu lại là "2 trong 1", và kỳ cùng mà nói thì đánh giá "ngoan" hay "hư" cũng không phải dễ. Vì thế mới có câu "phải thận trọng khi phán xét lịch sử" hoặc đôi khi phải "xét lại lịch sử" hoặc "làm sáng tỏ lịch sử"...