Tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên chính thức vận hành vào ngày 22/12/2024, với tần suất khoảng 200 chuyến mỗi ngày. Kể từ khi tuyến metro vận hành, vấn đề an toàn phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) đã được chú trọng nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hành khách.
Theo các chuyên gia, đặc thù của hệ thống metro khiến công tác PCCC trở nên phức tạp hơn nhiều so với các công trình thông thường. Nguyên nhân là do không gian ngầm kín, mật độ hành khách cao và hệ thống kỹ thuật hiện đại khiến nguy cơ cháy, nổ luôn tiềm ẩn.
Đặc biệt, khi sự cố xảy ra, việc thoát nạn, cứu hộ và tiếp cận đám cháy rất khó khăn do hạn chế về lối ra vào, khói và khí độc dễ tích tụ, gây ngạt và làm giảm tầm nhìn.

Những yếu tố có thể dẫn đến cháy nổ trong hệ thống metro rất đa dạng như: chập mạch điện, quá tải hệ thống chiếu sáng, thông gió, ma sát cơ khí ở thang cuốn, tàu chạy, vật liệu dễ cháy trong trang trí, hành lý hành khách chứa pin lithium, bình xịt. Vụ cháy tàu điện ngầm Daegu (Hàn Quốc) năm 2003 khiến 192 người thiệt mạng là ví dụ điển hình.
Nhận rõ những nguy cơ tiềm ẩn đó, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH (PC07) – Công an TPHCM đã chủ động phối hợp với Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (Bộ Công an) kiểm tra, nghiệm thu toàn bộ hệ thống PCCC của dự án metro số 1 trước khi đưa vào vận hành.
Các hệ thống kỹ thuật hiện đại được trang bị đồng bộ, bao gồm: hệ thống báo cháy tự động địa chỉ kết nối về trung tâm điều khiển OCC; hệ thống chữa cháy sprinkler (phun nước tự động), họng nước trong nhà và ngoài nhà; hệ thống chữa cháy bằng khí FM200 cho các phòng kỹ thuật; hệ thống hút khói tầng hầm và đường hầm; đèn chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn. Nguồn điện cho toàn bộ hệ thống được đảm bảo kép, gồm điện lưới và máy phát dự phòng.
Không chỉ dừng ở việc lắp đặt trang thiết bị, lực lượng chức năng còn triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng phó cháy nổ. PC07 thường xuyên phối hợp Ban Quản lý Đường sắt đô thị và Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 tổ chức tuyên truyền, huấn luyện nghiệp vụ PCCC và CNCH cho toàn thể cán bộ, công nhân viên. Mục tiêu là mỗi người lao động đều nắm rõ quy trình xử lý khi xảy ra cháy, nổ và biết sử dụng thành thạo các phương tiện chữa cháy tại chỗ.
Song song đó, Công an TPHCM cũng đang xây dựng quy chế phối hợp giữa các đơn vị nghiệp vụ, bảo đảm thống nhất trong chỉ huy, thông tin và triển khai phương án khi có sự cố. Các hạng mục công trình được thẩm duyệt, nghiệm thu đúng quy chuẩn, tiêu chuẩn về an toàn PCCC. Công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này được thực hiện chặt chẽ theo Thông tư số 32/2024/TT-BCA của Bộ Công an, yêu cầu tất cả các cơ sở thuộc dự án phải có hồ sơ quản lý PCCC đầy đủ.
Tại các ga trung tâm, PC07 duy trì thường xuyên công tác kiểm tra, hướng dẫn điều kiện an toàn PCCC. Các phương án thoát nạn, bố trí lực lượng, phương tiện được xây dựng chi tiết, trình chiếu mô phỏng để cán bộ, nhân viên nắm rõ quy trình xử lý từng tình huống. Lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp được bố trí thường trực 24/24 giờ.
Ngoài lực lượng chuyên môn, hệ thống metro cũng tăng cường công tác an ninh, giám sát. Lực lượng bảo vệ được trang bị công cụ, thiết bị kiểm soát an ninh tại khu vực soát vé và các lối ra vào ga, kiên quyết ngăn chặn việc mang theo vật liệu dễ cháy, nổ xuống khu vực hầm tàu.
Người dân khi tham gia giao thông trong hệ thống metro cần tuân thủ nghiêm quy định: không hút thuốc, không sử dụng thiết bị sinh nhiệt, không mang chất dễ cháy, đồng thời quan sát kỹ chỉ dẫn thoát hiểm.
Sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng, cùng ý thức chấp hành của mỗi hành khách, sẽ góp phần bảo đảm an toàn tuyệt đối cho tuyến metro đầu tiên của TPHCM.