Lót ổ để 'chim sẻ' lớn nhanh thành 'đại bàng'

Mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động đến năm 2020 đã không đạt được khi mới có hơn 800 nghìn doanh nghiệp. Song chất lượng doanh nghiệp thực ra quan trọng hơn số lượng.

 

Khu liên hợp gang thép Hòa Phát ở Dung Quất (Quảng Ngãi) về đêm sáng rực cả 1 vùng, lò luyện liên tục cho ra những mẻ thép lớn, xe cộ - cảng biển nước sâu nhộn nhịp. Cũng đúng thời điểm này, Hòa Phát đạt doanh thu 1 tỷ USD sau quý I/2021 và chính thức vượt Fomosa trở trành nhà sản xuất thép lớn nhất Việt Nam.

Có mặt ở Dung Quất vào những ngày đầu dự án triển khai, ông Đinh Văn Chung, Phó Giám đốc Công ty CP thép Hòa Phát – Dung Quất nhớ lại: Thời điểm đó cả khu này còn hoang vu. Đúng là ai cũng hoài nghi về khả năng triển khai dự án khi dự án cũ 10 năm không triển khai được.

{keywords}
Hòa Phát Dung Quất đã làm được những loại thép chất lượng cao trước đó đều phải nhập khẩu.

Không chỉ thép xây dựng thông thường, tại Dung Quất đã làm được những loại thép chất lượng cao trước đó đều phải nhập khẩu, hoặc chỉ được sản xuất bởi một doanh nghiệp FDI là Formosa Hà Tĩnh.

Sau thép chất lượng cao như thép cuộn cán nóng cho các ngành chế tạo, Hòa Phát cũng là DN Việt đầu tiên bắt tay sản xuất container khi cả nước đang đối mặt đợt khan hiếm container vì mặt hàng từ trước đến nay hoàn toàn phụ thuộc nước ngoài

Cách đây 4 năm, khi Vingroup tuyên bố sản xuất ô tô thương hiệu Việt, ai cũng nghĩ là sự viển vông. Trong nước, miếng bánh nhỏ bé đã được các đại gia ô tô FDI bao trọn, đó đều là những doanh nghiệp có tuổi đời hàng chục đến hàng trăm năm kinh nghiệm.

Giờ đây, những chiếc xe của tập đoàn này liên tục chiếm top sản lượng tiêu thụ hàng tháng ở Việt Nam, vượt mặt nhiều ông lớn “sừng sỏ”. Tất nhiên, Vinfast vẫn còn lỗ và khó có thể có lãi khi thị trường chủ yếu vẫn là Việt Nam.

Tiến thêm một bước xa hơn, mới đây Vinfast chính thức ra mắt và nhận cọc cho ô tô điện. Đây là doanh nghiệp đầu tiên ở Việt Nam dám sản xuất những chiếc xe điện 100%, mang theo tham vọng bán vào cả thị trường Mỹ.

Nếu Vinfast đi sau hàng trăm năm trong việc sản xuất xe động cơ xăng, thì với xe chạy điện, họ được xếp vào nhóm tiên phong. Tất cả còn ở phía trước, nhưng nếu không bắt đầu thì không bao giờ đến đích.

SK Group - tập đoàn lớn thứ ba của Hàn Quốc mới đây đã đầu tư hơn 400 triệu USD vào chuỗi bán lẻ Vinmart. Với thương vụ này, Vinmart đã được định giá hơn 2,5 tỷ USD và hiện có hơn 2.300 cửa hàng tiện lợi và siêu thị.. chính thức là chuỗi bán lẻ có hệ thống quy mô lớn nhất Việt Nam.

Đây là chuỗi bán lẻ nội duy nhất vượt quy mô và đủ sức cạnh tranh cạnh tranh sòng phẳng với các đại gia bán lẻ FDI lâu nay vốn chiếm thế thượng phong ở thị trường Việt Nam. 

{keywords}
Cần nhiều doanh nghiệp lớn mạnh.

Vẫn còn là số ít

Những doanh nghiệp như Hòa Phát, Vingroup, Masan, Vinamilk… đang ngày càng tăng lên nhưng còn là số ít ở Việt Nam. DN Việt nói chung vẫn còn nhỏ bé về quy mô, yếu ớt về năng lực cạnh tranh so với khu vực cũng như quốc tế. DN trong nước, bao gồm doanh nghiệp tư nhân “nội” và doanh nghiệp nhà nước còn khá khiêm tốn về quy mô cũng như năng lực.

Ngay cả trong Đông Nam Á, doanh nghiệp Việt còn rất nhỏ bé khi đứng cạnh những “ông lớn” của Thái Lan. Việc C.P Thái Lan liên tục tăng cường quy mô và mở rộng hoạt động, chiếm lĩnh nhiều thị phần sản phẩm chăn nuôi quan trọng ngay trên đất Việt Nam là hồi chuông cảnh báo.

Một đất nước nông nghiệp đóng vai trò quan trọng nhưng lại thiếu những doanh nghiệp chăn nuôi thuần Việt “xứng tầm” là chuyện đáng để suy ngẫm.

Báo cáo của Chính phủ gửi Quốc hội tháng 10/2020 cho thấy, trong 3 khu vực  DN nhà nước, công ty cổ phần có vốn góp nhà nước; doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và DN dân doanh thì tổng tài sản của DN dân doanh là lớn nhất với hơn 26,5 triệu tỷ đồng. DN nhà nước có tổng tài sản 2,9 triệu tỷ đồng; công ty cổ phần có vốn góp nhà nước là hơn 777 nghìn tỷ đồng. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là hơn 5,7 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, tỷ suất lợi nhuận của khu vực dân doanh lại là kém nhất với chỉ 2,2%, trong khi của DN FDI là 5,97%; còn DN nhà nước là 5,64%. Xét tỷ suất lợi nhuận trước thuế trên vốn chủ sở hữu, DN dân doanh cũng chỉ là 6,76%. Trong khi DN nhà nước và FDI lần lượt là 12,11% và 13,64%.

Nếu nhìn vào con số xuất khẩu, có thể thấy rõ nét hơn nhận định này khi 70% giá trị xuất khẩu là thuộc về khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Soi tiếp vào số liệu của Bộ Công Thương về công nghiệp điện tử thì thấy rằng: Việt Nam nằm trong số các quốc gia xuất khẩu điện tử lớn thứ 12 thế giới và thứ 3 trong khối ASEAN, nhưng có đến khoảng 95% giá trị thuộc khối FDI.

Nhiều ý kiến cho rằng, không ít doanh nghiệp tư nhân không chịu lớn và “sợ lớn” vì sẽ vướng phải nhiều vấn đề vượt tầm quản trị, những rắc rối phát sinh trong môi trường còn nhiều rủi ro. Không ít DN sau một thời gian trưởng thành, thì dần thu hẹp quy mô, bị nước ngoài thâu tóm, hoặc “ông chủ” chủ động rút lui bằng cách bán đi toàn bộ cơ nghiệp.

Trong khi đó, dù vẫn có vị trí quan trọng nhưng DN nhà nước lại đang rất vướng nhiều vấn đề. Đơn cử như cơ chế làm việc nhà nước với thủ tục trình lên, báo cáo, phê duyệt khiến cho nhiều cơ hội đầu tư, nhiều hoạt động cấp bách bị trôi qua. Dùng đồng vốn nhà nước, phải tuân thủ quy trình xin ý kiến, quy định thì đến lúc được đồng ý, cơ hội đã trôi qua.

DN FDI, không ít doanh nghiệp thực sự “ăn nên làm ra” tại Việt Nam, liên tục mở rộng quy mô nhưng đóng góp cho ngân sách lại rất ít ỏi vì được nhiều ưu đãi. Đơn cử, Formosa Hà Tĩnh năm 2019 chỉ nộp ngân sách nhà nước 51,6 tỷ đồng vì đag được ưu đãi. Nhiều DN liên tục mở rộng quy mô nhưng lại báo lỗ nhiều năm. Báo cáo riêng về khu vực FDI của Bộ Tài chính cho thấy số DN có vốn đầu tư nước ngoài có lãi chiếm tỷ lệ ít, mới đạt 45% số doanh nghiệp.

Có niềm tin để dám lớn lên

Những điểm phác họa trên cho thấy, các khu vực doanh nghiệp của Việt Nam còn rất nhiều vấn đề để phát triển. Khu vực doanh nghiệp nhà nước còn phải tháo gỡ rất nhiều cơ chế, chính sách để có thể đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế khi đây là khu vực nắm giữ nguồn lực tài nguyên, đất đai rất lớn, hoạt động trong nhiều lĩnh vực độc quyền tự nhiên. Việc tách bạch chức năng đại diện vốn nhà nước và chức năng quản lý ngành bằng việc thành lập Ủy ban quản lý vốn nhà nước dù đã được triển khai vài năm nay song kết quả còn là một dấu hỏi. Cơ chế “bình mới rượu cũ” khiến khối doanh nghiệp này còn gặp nhiều long đong trong quá trình phát triển.

Còn doanh nghiệp tư nhân, yếu kém về nguồn lực tài chính, quản trị đã khiến việc kinh doanh còn nhiều gian khó. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp thực tâm muốn vươn tầm quốc tế, muốn giữ lại những đồng USD cho đất nước, nhưng thực tế phũ phàng khiến họ luôn đuối sức trước sức mạnh như “cuồng phong” của nhiều đối thủ lớn.

Mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động đến năm 2020 đã không đạt được khi mới có hơn 800 nghìn doanh nghiệp. Song chất lượng doanh nghiệp thực ra quan trọng hơn số lượng.

Để doanh nghiệp lớn lên, vươn tầm, những hỗ trợ bằng tiền, bằng thuế, lãi suất không phải là điều các doanh nghiệp đánh giá quá cao, bởi đôi khi chỉ một bộ phận nhỏ tiếp cận được các chính sách này. Một sự hỗ trợ khác không tốn nhiều tiền của nhưng lại có tác động tích cực đến đại bộ phận doanh nghiệp là cải thiện môi trường kinh doanh thân thiện, thông thoáng, minh bạch, bình đẳng cho doanh nghiệp.

Việc này khó có thể hoàn thành trong một sớm một chiều, nhưng không bắt đầu từ bây giờ, khoảng cách giữa doanh nghiệp “nội” với những doanh nghiệp nước ngoài khác sẽ không dễ gì xóa nhòa. Việt Nam cũng cần nhiều doanh nghiệp tiên phong, dám dấn thân như cách Vinfast quyết làm ô tô. Người dân cũng cần ủng hộ những sản phẩm thương hiệu Việt ấy như cách người Hàn từng ủng hộ Samsung, Huyndai. Nếu không, Việt Nam không thể có được những doanh nghiệp như Samsung, Huyndai của Hàn Quốc, hay Alibaba, Huawei… của Trung Quốc, chứ chưa nói gì đến những “người khổng lồ” như Google, Facebook, Microsoft, Amazon…

Con đường đó sẽ rút ngắn lại nếu chúng ta tiếp tục cải cách, hỗ trợ DN phát triển, để cho nhưng người dám dấn thân thấy có đươc niềm tin, cảm thấy an toàn để bung sức làm ăn. Quyết tâm lớn, huy động được nguồn lực lớn cộng hưởng với sự chuyển đổi mạnh mẽ của thời đại công nghệ số sẽ mở ra cơ hội tăng tốc cho các nước đi sau.

Lương Bằng

Đề xuất đặc biệt cho 'đại bàng' Mỹ bay chuyên cơ khảo sát dự án hàng tỷ USD

Đề xuất đặc biệt cho 'đại bàng' Mỹ bay chuyên cơ khảo sát dự án hàng tỷ USD

Các trường hợp nhập cảnh đặc biệt như có chuyên cơ chở nhóm khảo sát cho các dự án đầu tư hàng tỷ USD thì cần có quy định phòng dịch đặc thù, phù hợp chủ trương dọn tổ đón "đại bàng" của Chính phủ.

tin nổi bật

Nhiều thủy điện phải xả nước lãng phí do chưa có giá điện

Nhiều nhà máy thủy điện nhỏ không được huy động do chưa có giá điện mới, gây lãng phí. Tập đoàn Điện lực Việt Nam liên tục có văn bản đề nghị Bộ Công Thương gỡ vướng nhưng chưa được trả lời.

Khởi nghiệp kiểu 'bia kèm lạc', vợ chồng 8X đưa bánh dừa nướng ra thế giới

Những ngày đầu không bán được bánh dừa nướng, chị còn tặng kèm cho khách mua bánh mì theo kiểu "bia kèm lạc". Nhưng có người còn gọi điện nói thẳng “mày đừng cho tao bánh nữa, đem cho gà nó cũng không ăn".

Tiền phải chảy vào đúng nơi cần tiền

Ngân hàng hiểu khách hàng, hiểu dự án, nắm được hiệu quả sử dụng vốn. Tiền phải tìm được đến nơi cần tiền, phục vụ sản xuất kinh doanh, nếu không, doanh nghiệp sẽ gặp khó năm 2023.

Con đường để Việt Nam thành nước phát triển: Cần giai đoạn tăng trưởng thần kỳ

Việt Nam đạt tăng trưởng nhanh nhưng chưa đủ, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế vẫn đáng lo ngại. So với các nước phát triển và cả các nước trong khu vực, Việt Nam vẫn còn phải nỗ lực nhiều để thoát nguy cơ tụt hậu.

Bí quyết đầu tư bất động sản của người trong cuộc ‘được ăn cả, ngã về không’

Đầu tư bất động sản có lãi cũng là một cái duyên, nhưng bên cạnh đó cần phải nắm được thông tin, có đủ sự kiên trì… đặc biệt, cần lựa chọn đúng.

Thúc đẩy quyền tự do kinh doanh để Việt Nam có thể 'hóa rồng'

Xu hướng cải thiện môi trường kinh doanh đang bị chững lại, thậm chí mức độ can thiệp của Nhà nước vào thị trường có dấu hiệu tăng lên. Điều này cho thấy, quyền tự do kinh doanh tại Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để cải cách.

Du lịch biển và kỳ vọng đội tàu ‘made in Việt Nam’

Việt Nam lâu nay chỉ đón khách tàu biển vào nên còn bị động, phụ thuộc, chưa có đội tàu chạy trên lãnh hải nước ta, chạy ra lãnh hải quốc tế, chở khách từ Việt Nam đi các nước.

Khi bã thải trở thành nhung lụa

Bột sắn, bột bắp trở thành túi phân hủy sinh học. Bã cà phê, chai nhựa có thể kết hợp tạo thành sợi vải may quần áo với tính năng không ngờ.

Chuyển đổi số và khát vọng tỷ USD

Từ bờ vực phá sản, nhờ tiên phong chuyển đổi số, doanh nghiệp đã bứt phá, phát triển bền vững và hướng tới khát vọng tỷ USD.

Nhận diện điểm nghẽn, vững tin kinh tế Việt Nam 2023

Kinh tế Việt Nam năm 2022 đã cán đích ngoạn mục với kết quả tăng trưởng lên tới 8,02%, cao nhất hơn một thập kỷ. Những điểm nghẽn còn tồn tại cũng đã được nhận diện để tháo gỡ, bứt phá trong năm 2023

Thay đổi tư duy trong thu hút 'đại bàng'

Việt Nam cần nâng chất dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) để tiếp nhận những dự án có hàm lượng công nghệ cao, mang lại nhiều giá trị gia tăng hơn.

'Dọn ổ cho đại bàng' Mỹ, Nhật, Hàn: Doanh nghiệp Việt kỳ vọng thu bội tiền

Nhiều doanh nghiệp Việt tiếp tục dồn lực vào các dự án bất động sản lớn, trong đó có phân khúc đất cho hoạt động sản xuất, phục vụ các nhà đầu tư trong nước cũng như tập đoàn lớn nước ngoài.

Câu nói níu chân và hành trình khiến người Nhật mê mẩn đồi chè Suối Giàng

“Thoa ơi, em không thể đi đâu được, em phải ở lại đây với bà con”, câu nói khiến nữ Giám đốc Hợp tác xã chè Suối Giàng bật khóc cách đây hơn 20 năm đã tạo bước chuyển ngoạn mục cho cây chè ở Yên Bái.

Ngồi nhà alô, tận ngõ điện về

Các dịch vụ điện đang được “số hóa” triệt để và toàn diện. Ở khâu phân phối, ngồi bất cứ đâu khách hàng cũng có thể yêu cầu dịch vụ điện. Trong khi đó, ở khâu sản xuất kinh doanh, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang được ngành điện đẩy mạnh.

Nhu cầu rút tiền mặt tiêu Tết giảm mạnh

Năm nay, nhu cầu rút tiền mặt tiêu Tết giảm đáng kể so với mọi năm. Người dân ngày càng có thói quen sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt nhiều hơn trong chi tiêu, mua sắm hàng ngày.