Mỹ đáp trả tham vọng của Trung Quốc trên Biển Đông

Đã có nhiều lo ngại về khả năng Trung Quốc tuyên bố Vùng nhận diện phòng không (ADIZ) ở Biển Đông và vì mục tiêu này, Bắc Kinh tiến hành tập trận, tuần tra để chống lại bất kỳ thách thức nào trong khu vực.

Các cuộc tập trận gần đây nhất của Hải quân Trung Quốc diễn ra trong khoảng thời gian từ 1 - 5/7, nhằm thể hiện sự linh hoạt cũng cách tiếp cận của họ đối với việc kiểm soát toàn bộ Biển Đông. Vị trí các cuộc tập trận rất gần với quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam.

{keywords}
Mỹ điều các tàu chiến đến tập trận ở Biển Đông cùng lúc quân đội Trung Quốc đang diễn tập quân sự ở đây hồi đầu tháng 7/2020. Ảnh: Modern Diplomacy

Mỹ đã lập tức triển khai hai nhóm tàu sân bay tấn công USS Nimitz và USS Ronald Reagan, mang theo theo 60 máy bay chiến đấu đến diễn tập quân sự ở Biển Đông, nhằm đáp trả tham vọng của Trung Quốc. Sự xuất hiện của Mỹ cho thấy, ngay cả khi Trung Quốc có ý định công bố ADIZ, nước này sẽ vấp phải sự chống đối mạnh mẽ.

Điều chỉnh sự quả quyết

Giữa Trung Quốc và Mỹ đã nổ ra một cuộc chiến trên mạng xã hội Twitter liên quan đến sự kiện trên. Trung Quốc tuyên bố có thể ứng phó 2 tàu sân bay Mỹ bằng các tên lửa diệt hạm DF-21D hoặc DF-26. Tuy nhiên, sự phô diễn binh lực hùng hậu của Mỹ đã buộc Trung Quốc phải hòa giải và cố gắng điều chỉnh sự quả quyết của mình trong khu vực.

Trong khi đó, từ góc nhìn của Mỹ, việc triển khai quy mô lớn các tàu ngầm, tàu khu trục, máy bay giám sát và máy bay chiến đấu hiện đại là cách để cảnh cáo Trung Quốc. Rằng Bắc Kinh hiện có thể hiểu đây là màn thị uy sức mạnh và nhằm bác bỏ các đồn đoán rằng Hải quân Mỹ đang điêu đứng vì sự tấn công của đại dịch Covid-19.

Trên trang Modern Diplomacy, giáo sư Pankaj Jha thuộc Trường Đối ngoại Jindal, Đại học Toàn cầu O P Jindal (Ấn Độ) viết rằng, Hải quân Mỹ đáng lẽ nên thực thi các biện pháp đối phó này sớm hơn để Trung Quốc không thể lấn át ở Biển Đông.

Sự quả quyết của Trung Quốc, trong đó có cả việc đơn phương cấm đánh bắt cá và khai thác năng lượng trong khu vực đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các ngư dân của những quốc gia ven biển cũng như các hoạt động khai thác dầu mỏ, khí đốt của những nước có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, đặc biệt là Việt Nam và Malaysia. Ngoài ra, Trung Quốc cũng đang đẩy nhanh hoạt động quân sự hóa khu vực tranh chấp.

Mỹ đã điều động các tàu sân bay và khí tài hải quân khác ngay sau tuyên bố của Ngoại trưởng Mike Pompeo rằng, nước này cần bố trí lại lực lượng từ châu Âu tới khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Tất cả diễn ra trong bối cảnh leo thang căng thẳng biên giới giữa Ấn Độ và Trung Quốc ở Ladakh và những động thái của Trung Quốc ở Biển Đông khiến các nước láng giềng đều lên án.

Thúc đẩy tự do hàng hải

Trong các tuyên bố suốt một thập kỷ qua, Mỹ bày tỏ mong muốn phát triển chính sách "xoay trục châu Á" và tiếp đó là chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương cũng như tái triển khai lực lượng tới khu vực. Điều đó ám chỉ, Trung Quốc không thể "tự tung, tự tác" ở những vùng biển có tranh chấp này. Mỹ sẽ thúc đẩy khái niệm tự do hàng hải và thách thức yêu sách của Trung Quốc quanh các thực thể chiếm đóng trái phép ở Biển Đông.

Theo giáo sư Pankaj Jha, Trung Quốc thực tế đã dự tính tuyên bố thiết lập ADIZ ở Biển Đông và tiến hành do thám để xác định tính khả thi cũng như khả năng tuân thủ. Dẫu vậy, bất kỳ động thái nào như thế đều sẽ làm cạn kiệt các tài nguyên của quân đội Trung Quốc, đặc biệt là việc điều động các máy bay chiến đấu trinh sát. Xây dựng một cơ chế tuân thủ để buộc các chiến đấu cơ cũng như các hãng hàng không dân dụng tuân thủ lệnh của Bắc Kinh cũng tạo nên một thách thức khác.

Động thái mới của Trung Quốc có thể một phần bắt nguồn từ thực tế rằng, trong một cuộc họp trực tuyến gần đây của ASEAN, các nước tham gia đã nhấn mạnh nhiều đến việc tuân thủ Công ước LHQ về Luật biển năm 1982 (UNCLOS) trong giải quyết tranh chấp Biển Đông và quan điểm này củng cố một phán quyết cách đây tròn 4 năm của Tòa trọng tài thường trực (PCA) ở The Hague, Hà Lan, vốn bác bỏ các yêu sách chủ quyền phi pháp của Trung Quốc trong khu vực.

Phán quyết của PCA đã nêu bật tầm quan trọng của tự do hàng hải cũng như phủ nhận quyền về vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) đối với những thực thể ở Biển Đông không có khả năng cho con người cư trú. Sức ép cũng như việc lên án công khai của cộng đồng quốc tế được tin là biện pháp ứng phó hiệu quả với Bắc Kinh trong trường hợp này.

Sự hiện diện ngày càng tăng của Mỹ ở vùng biển tranh chấp đã gây áp lực buộc Trung Quốc phải chấp nhận chuẩn mực toàn cầu về các vùng biển mở. Sự thống nhất của các nước thành viên ASEAN liên quan đến thềm lục địa mở rộng cũng như dự kiến lập trường thống nhất của họ tại LHQ cũng cho thấy, các xu hướng chia rẽ bên trong khối dường như đã trở thành vấn đề quá khứ.

Tóm lại, giới quan sát nhận ra 3 khía cạnh quan trọng được nêu bật trong năm nay. 

Thứ nhất, sự thống nhất cũng như phản bác mạnh mẽ của ASEAN trước những yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông là tín hiệu tốt về sự đồng thuận và tập trung của các nước thành viên. 

Thứ hai, việc tăng cường hiện diện của Hải quân Mỹ cùng các tuyên bố đanh thép ủng hộ những nước ven biển và các màn phô diễn sức mạnh trong khu vực đã xóa tan đồn đoán về sự bất khả chiến bại của Trung Quốc. 

Cuối cùng, các đối tác đối thoại của ASEAN cũng có lập trường phản đối mạnh mẽ đối với sự gây hấn của Trung Quốc. Sự chú ý cũng như áp lực quốc tế này cần được ủng hộ lâu dài.

Tuấn Anh

Philippines yêu cầu Trung Quốc tuân thủ phán quyết về Biển Đông

Philippines yêu cầu Trung Quốc tuân thủ phán quyết về Biển Đông

Chính phủ Philippines một lần nữa yêu cầu Trung Quốc tuân thủ phán quyết cách đây 4 năm của tòa trọng tài quốc tế về tranh chấp Biển Đông.

Tập trận cùng lúc ở Biển Đông, Trung Quốc tuyên bố "sẵn sàng đáp trả Mỹ"

Tập trận cùng lúc ở Biển Đông, Trung Quốc tuyên bố "sẵn sàng đáp trả Mỹ"

Trung Quốc cáo buộc Mỹ đang có "động cơ ngầm" khi điều hai nhóm tàu sân bay tấn công tới tập trận ở Biển Đông, đồng thời quả quyết Bắc Kinh sẵn sàng đáp trả thách thức từ Washington.

tin nổi bật

Nguồn gốc cuộc khủng hoảng năng lượng ở châu Á

Giá nhiên liệu tăng khiến một loạt quốc gia ở châu Á phải đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất trong nhiều năm giữa lúc phải vật lộn với tình trạng chi phí sinh hoạt tăng nhanh.

Những điểm đáng chú ý trong luật kiểm soát súng đạn mới được Mỹ ban hành

Tổng thống Biden mới đây đã ký ban hành dự luật kiểm soát súng đạn, nhằm giải quyết các lỗ hổng đã tồn tại hơn 30 năm trong hệ thống quản lý và kiểm soát sở hữu vũ khí tại Mỹ.

Vì sao Trung Đông không đứng về phía Mỹ trong xung đột Nga - Ukraine?

Mỹ muốn Ảrập Xêút bơm thêm dầu ra thị trường và Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) ngưng che giấu các tài sản cũng như siêu du thuyền của các nhà tài phiệt Nga, nhưng đều không được đáp ứng.

Lý do Trung Quốc lo ngại hệ thống Starlink của Elon Musk tại Ukraine

Việc hệ thống Starlink của Elon Musk chứng minh được hiệu quả trong cuộc xung đột Ukraine khiến Trung Quốc không hài lòng khi cho rằng đây là một phần trong kế hoạch phát triển "quân sự không gian" của Mỹ.

Cạnh tranh Mỹ-Trung, xung đột Nga-Ukraine sẽ hâm nóng Đối thoại Shangri-La?

Hội nghị thượng đỉnh an ninh hàng đầu châu Á diễn ra ở Singapore tuần này dự kiến sẽ bàn về nhiều vấn đề thu hút sự chú ý của toàn thế giới, trong đó có cạnh tranh địa chính trị Mỹ - Trung và cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Bài toán khó của Ukraine: rút lui hay quyết giữ một thành phố 'chết'

Tình thế tại thành phố Sievierodonetsk giống như câu hỏi mà Ukraine phải tự trả lời từ khi cuộc xung đột nổ ra, họ muốn tránh thương vong ngắn hạn hay sẵn sàng đánh đổi.

Lệnh cấm vận dầu Nga của EU có thực sự hiệu quả?

Quyết định cấm vận dầu Nga của EU dựa trên một tính toán đơn giản: Các nước EU không nhập khẩu dầu khí sẽ làm giảm một nửa lợi nhuận của Nga. Song, lệnh cấm này có thực sự hiệu quả?

Hy vọng của Ukraine sau hơn 100 ngày giao tranh với Nga

Sau hơn 100 ngày giao tranh, Ukraine đang cố gắng chống chọi với hỏa lực áp đảo của Nga ở mặt trận phía đông đủ lâu để vũ khí phương Tây kịp đến và có thể tạo cho họ lợi thế cần thiết.

Viễn cảnh Mỹ mong muốn khi chiến sự Ukraine kết thúc

Chính phủ Mỹ vẫn đang thể hiện sự ủng hộ và cung cấp khí tài quân sự cho Kiev trong cuộc xung đột với Moscow. Nhưng viễn cảnh kết thúc ra sao mới làm cho chính quyền của Tổng thống Biden chấp nhận?

Đòn trừng phạt mới của EU ảnh hưởng đến Nga thế nào?

Lệnh cấm vận mới của Liên minh châu Âu (EU) chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu dầu thô của Nga, nhưng có thể sẽ không gây tổn hại lớn đến nền kinh tế nước này cho đến khi các giới hạn chính thức có hiệu lực.

'Gót chân Asin' của dầu mỏ Nga

Nga đến nay đã giảm bớt được phần lớn tác động của các lệnh trừng phạt với việc kinh doanh dầu mỏ. Song, ngành bảo hiểm đe dọa sẽ giáng đòn vào hoạt động, trừ khi Moscow có thể lấp đầy khoảng trống do các công ty phương Tây để lại.

Nước Nga thay đổi ra sao sau 3 tháng chiến sự với Ukraine?

Khi Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố mở chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, nhiều người Nga cảm thấy xung đột dường như ở rất xa lãnh thổ.

Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ muốn chặn Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO?

Sau do dự ban đầu, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tăng gấp đôi đe dọa của ông về việc sẽ phủ quyết đơn xin gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Phần Lan và Thụy Điển.

Vì sao Mỹ khó ‘cấm cửa’ kim cương và vàng từ Nga?

Các nhà sản xuất kim hoàn và giới chức Mỹ đang phải đứng trước một nhiệm vụ khó khăn: chặn dòng chảy đá quý và kim loại quý của Nga vào nước này.

Đường sắt – Yếu tố định đoạt chiến cục với Nga của Ukraine

Mạng lưới đường sắt đang trở thành một trong những công cụ hậu cần quan trọng nhất và là 'biểu tượng kháng chiến' của Ukraine.