Các báo cáo mới đây tiết lộ chatbot Claude của Anthropic đã hỗ trợ quân đội Mỹ trong chiến dịch bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro vào tháng 1, cũng như quá trình chuẩn bị cho chiến dịch nhắm vào cố lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei.

Chuyên gia Heidy Khlaaf từ Viện AI Now bày tỏ sự ngạc nhiên trước việc triển khai chớp nhoáng này. Bà cảnh báo các mô hình ngôn ngữ lớn vẫn còn khiếm khuyết và có thể đưa ra kết quả sai lệch, làm dấy lên nghi ngờ về mức độ sẵn sàng của AI trong các môi trường rủi ro cao.

Chiến lược 'AI trên hết' và ngân sách tỷ đô

Chia sẻ với Euronews, các chuyên gia chia sẻ Mỹ đã sử dụng nhiều dạng công nghệ tự động hóa trong quân đội từ những năm 2010.

Đây từng là lĩnh vực trọng tâm của nhiều đời tổng thống, bao gồm cả những người tiền nhiệm của ông Donald Trump là Barack Obama và Joe Biden.

Theo Elke Schwarz, Giáo sư lý luận chính trị tại Đại học Queen Mary ở London (Anh), các mô hình AI sơ khai chủ yếu được dùng cho công tác hậu cần, bảo trì hoặc dịch thuật.

Tuy nhiên, dưới nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, Mỹ đang đẩy nhanh việc áp dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh như ChatGPT của OpenAI hay Claude của Anthropic trong một cuộc chạy đua vũ trang AI nhằm đối phó với các quốc gia đối địch.

Giorgos Verdi, nhà nghiên cứu chính sách tại tổ chức tư vấn Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Châu Âu, cho biết các chính sách của Mỹ đang tạo ra "cảm giác cấp bách" trong việc phát triển AI. Nước này coi đây là "công nghệ rất giá trị" để luôn dẫn trước các đối thủ.

Lucid_Origin_A_hightech_battlefield_visualization_showing_sold_3 1024x572.jpg
Dưới nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, Mỹ đang đẩy nhanh việc áp dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh như ChatGPT của OpenAI hay Claude của Anthropic. Ảnh: aicerts

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, Chiến lược Tăng tốc AI của Bộ Chiến tranh được triển khai để củng cố ưu thế quân sự của Mỹ bằng cách loại bỏ các rào cản tích hợp AI và đầu tư mạnh vào các dự án chiến lược.

"Ý tưởng cốt lõi là đưa AI vào mọi lĩnh vực, bao gồm cả những mảng vô hại lẫn những mảng có tính sát thương cao", Giáo sư Schwartz nhận định.

Ông cũng lưu ý rằng các chính quyền tiền nhiệm thường tỏ ra thận trọng hơn trong việc thiết lập các rào cản an toàn để kiểm soát cách thức và thời điểm sử dụng những công nghệ này.

Nằm trong nỗ lực tăng tốc hiện tại, chiến lược của Mỹ bao gồm việc xây dựng một cơ sở dữ liệu mang tên genai.mil, cho phép các quan chức chính phủ truy cập trực tiếp vào các chatbot AI như Gemini của Google và Grok của xAI.

Dự luật ngân sách 2025 phân bổ hàng trăm triệu USD cho các dự án quân sự liên quan đến AI. Cụ thể, 650 triệu USD dành cho đổi mới quân sự (gồm 145 triệu USD phát triển hệ thống chống drone tích hợp AI); 250 triệu USD cho hệ sinh thái AI; 250 triệu USD mở rộng năng lực tại Bộ Tư lệnh Không gian mạng (Cyber Command) và 115 triệu USD để tăng tốc các nhiệm vụ an ninh quốc gia hạt nhân.

Giai đoạn thử nghiệm và nguy cơ vũ khí tự động

Giáo sư Elke Schwarz nhận xét quân đội Mỹ vẫn đang ở "giai đoạn thử nghiệm". Mọi hoạt động hiện nay chủ yếu diễn ra đằng sau giao diện phần mềm, tạo ra một "vùng vô hình" khó kiểm chứng.

Theo chuyên gia Giorgos Verdi, AI hiện đảm nhận các tác vụ thông thường như phân tích ảnh vệ tinh để con người diễn giải và đưa ra quyết định cuối cùng.

Tuy nhiên, giới nghiên cứu lo ngại sự tham gia sâu của AI có thể dẫn đến việc phát triển vũ khí tự động - loại vũ khí tự xác định và tiêu diệt mục tiêu không cần con người can thiệp.

Một nghiên cứu gần đây của King’s College London chỉ ra rằng trong các kịch bản mô phỏng, chatbot AI gần như luôn chọn phương án đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân, làm gia tăng nguy cơ leo thang xung đột.

Bất chấp hiệu quả thực tế của Claude tại Venezuela và Iran, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth tuyên bố sẽ loại bỏ hệ thống này trong 6 tháng tới.

Quyết định được đưa ra sau khi Anthropic từ chối cấp quyền truy cập không giới hạn cho quân đội vì lo ngại công nghệ của họ bị dùng cho giám sát hàng loạt hoặc phát triển vũ khí tự trị.

Chỉ vài giờ sau khi hủy bỏ thỏa thuận trị giá 200 triệu USD với Anthropic, Lầu Năm Góc đã ký hợp đồng mới với OpenAI để tích hợp các hệ thống AI tiên tiến vào "môi trường thông tin mật".

Giới chuyên gia nhận định quá trình chuyển giao này sẽ đầy thách thức, nhưng dữ liệu tình báo mà Claude đã thu thập vẫn sẽ được lưu giữ và tái sử dụng bởi nhà cung cấp mới.

(Theo Euro News)