Nga thực sự muốn gì trong cuộc khủng hoảng ở Ukraina?

Việc Moscow dồn quân tới biên giới và triển khai nhiều tàu chiến đến Biển Đen khiến phương Tây lo lắng về ý định của Tổng thống Vladimir Putin cũng như nguy cơ Nga sắp tiến đánh Ukraina.

Các diễn biến kịch tính

Theo giới quan sát, căng thẳng giữa Moscow và Kiev tăng vọt sau khi hàng nghìn lính Nga cùng xe tăng, máy bay, tên lửa và các khí tài quân sự khác tập trung ở khu vực biên giới, trong bối cảnh các cuộc giao tranh giữa quân đội Ukraina và những lực lượng li khai thân Moscow ở miền đông nước này leo thang. Hai bên cũng trục xuất các nhà ngoại giao của nhau trong vài ngày qua.

{keywords}
Tổng thống Putin (bìa trái) cùng các tướng lĩnh đang theo dõi một cuộc tập trận của Hải quân Nga ở Biển Đen. Ảnh: AP

Các quan chức Ukraina tố cáo Nga đã tiến hành ít nhất 3 cuộc tập trận giáp biên giới nước này kể từ giữa tháng 3 và lập vùng cấm tàu chiến nước ngoài gần eo biển Kerch nối biển Đen với biển Azov để tập trận cho đến tận tháng 10. Kiev và các chính trị gia phương Tây cáo buộc Nga đang chuẩn bị xâm chiếm nước láng giềng.

Tuy nhiên, Dmitry Kozak, một quan chức cấp cao thuộc Điện Kremlin đổ lỗi cho Kiev về những bất ổn ở miền đông Ukraina. Ông Kozak cũng cảnh báo một cuộc xung đột toàn diện có thể là "khởi đầu của sự kết thúc" đối với Ukraina. Cả Kiev và phương Tây đều coi phát biểu này là lời đe dọa, đồng thời kêu gọi chính quyền của ông Putin giảm căng thẳng.

Bất chấp các đồn đoán, Dmitry Peskov, phát ngôn viên của Tổng thống Putin hôm 16/4 nhấn mạnh, Điện Kremlin lo ngại xung đột toàn diện ở miền đông Ukraina và sẵn sàng tiến hành các bước đi cần thiết để bảo vệ dân thường Nga tại Donbas. Bộ Quốc phòng Nga tuần trước cũng khẳng định, các động thái của nước này nhằm đáp trả các cuộc tập trận mang tính hăm dọa của tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở châu Âu.

Động thái gây tranh cãi

Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg và Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken tuần trước đã công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với Ukraina, nhưng không tiết lộ liên minh quân sự này và Washington sẽ thực hiện các bước đi cụ thể nào để chống lại Moscow.

Trong khi đó, báo Politico đưa tin, Tổng thống Mỹ Joe Biden mới đây đã hủy bỏ kế hoạch điều hai tàu chiến đến Biển Đen tiếp sau sự phản đối của Nga. Lãnh đạo Nhà Trắng cũng chủ động gọi điện cho ông Putin để đề nghị tổ chức một cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nguyên thủ sau khi ông có những nhận xét tiêu cực về người đồng cấp Nga trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình Mỹ hồi tháng 3. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov nói, Điện Kremlin đang xem xét đề xuất của ông Biden.

BBC dẫn lời nhà báo Konstantin Eggert nhận xét, trong "trò chơi bên miệng hố chiến tranh" của ông Putin, ông Biden dường như có dấu hiệu lung lay trước. Động thái mới của tân tổng thống Mỹ hiện là chủ đề gây tranh cãi, với một số ý kiến coi đây là nhằm phòng chống thảm họa, trong khi số khác tin đó là sự nhượng bộ sai lầm. Dẫu vậy, nhiều nhà quan sát nhất trí rằng, trước thềm một hội nghị thượng đỉnh có thể sắp diễn ra, nguy cơ Nga tấn công quân sự Ukraina chắc chắn sẽ giảm dần.

Đài truyền hình quốc gia Nga cũng có chung quan điểm như trên. Những người dẫn chương trình và khách mời trong các cuộc tọa đàm chính trị đã ca ngợi động thái thể hiện sức mạnh của Moscow, tuyên bố đất nước của họ đang đương đầu với sự thù địch của Mỹ và NATO. Thượng nghị sĩ Konstantin Kosachev quả quyết, Mỹ đã nhận ra họ "không thể đạt được ưu thế quân sự trước Nga" và hai nước cần quay trở lại đối thoại.

Ẩn ý của Nga

Theo BBC, khi ông Putin triển khai binh lính cùng khí tài tới miền đông Ukraina cách đây 7 năm, đó là các hoạt động được giữ bí mật cho đến tận ngày nay. Song, lần này, Điện Kremlin công khai hơn và động thái được tin nhằm phát đi các thông điệp hơn là muốn động binh thực sự.

Andrei Kortunov, người đứng đầu tổ chức nghiên cứu, tư vấn phi lợi nhuận có tên Hội đồng các vấn đề quốc tế Nga nhận định, các động thái của Moscow có vẻ mang tính răn đe nhiều hơn. Ông nêu ví dụ về các đợt tiếp viện gần đây của Kiev ở miền đông Ukraina và cho rằng hành động của Nga là nhằm ngăn chặn mọi nỗ lực của Kiev trong việc tái chiếm các khu vực đang nằm dưới sự kiểm soát của các lực lượng ly khai thân Moscow.

Ông Kortunov lưu ý, chính quyền Putin hiện có lí do để can thiệp. Hơn nửa triệu người ở hai tỉnh ly khai Donetsk và Luhansk thuộc vùng biên giới Donbass của Ukraina đã được cấp hộ chiếu Nga kể từ năm 2014. Vì vậy, Điện Kremlin sẽ khó có thể khoanh tay đứng nhìn, không giải cứu Donetsk và Luhansk nếu những tỉnh ly khai này đối nặt nguy cơ thất bại nghiêm trọng trước một quân đội Ukraina được huấn luyện và trang bị tốt hơn nhiều so với cách đây 7 năm, nhờ sự hậu thuẫn của Mỹ và châu Âu.

Theo một số nhà phân tích, động thái của Nga cũng có thể nhằm cảnh báo Ukraina (nước đang tìm mọi cách gia nhập NATO bất chấp sự phản đối của Moscow), Mỹ và các nước đồng minh rằng, Moscow có đủ tiềm lực gây ra "các hậu quả" đối với bất kỳ đối tượng nào đang tìm cách buộc họ "phải trả giá".

Tuy nhiên, ông Kortunov hoài nghi việc chính quyền Putin đang có ý định can thiệp trực tiếp bằng vũ lực vào Ukraina. Chuyên gia này giải thích, Nga có thể đang cố tránh một cuộc chiến tranh kéo dài và tốn kém với nước láng giềng. Ông cho rằng, chính sách của Moscow sẽ là tập trung hơn vào việc duy trì hiện trạng và để mặc các vấn đề ở Ukraina bùng nổ, khiến Kiev trở nên kiệt quệ, cảm thấy bất an và mệt mỏi với phương Tây,

Hiện cũng có ý kiến xem các động thái gần đây của Nga là một phần của chiến lược thổi bùng chủ nghĩa dân tộc quốc gia nhằm thu hút thêm sự ủng hộ đối với đảng Nước Nga thống nhất của Tổng thống Putin trước thềm bầu cử quốc hội vào tháng 9 tới, giữa lúc đảng này đang bị sụt giảm tín nhiệm của cử tri trong một số cuộc thăm dò dư luận mới đây.

Ý định của chính quyền Putin có thể trở nên rõ ràng hơn vào tuần này khi ông đọc thông điệp liên bang, một sự kiện thường niên mà lãnh đạo Điện Kremlin thường tận dụng để công kích phương Tây. Dù thế nào, theo nhà báo Eggert, ông Putin đã thành công trong việc thu hút sự chú ý của cả Mỹ và châu Âu, đồng thời khiến họ "e sợ về những gì ông đang làm".

Tuấn Anh

Anh điều tàu chiến tới Biển Đen giữa căng thẳng Nga-Ukraina

Anh điều tàu chiến tới Biển Đen giữa căng thẳng Nga-Ukraina

Các tàu chiến Anh sẽ tới Biển Đen trong tháng 5 giữa lúc căng thẳng Ukraina và Nga tăng cao.

Căng thẳng với Nga leo thang, Mỹ cân nhắc điều thêm quân đến Ukraina

Căng thẳng với Nga leo thang, Mỹ cân nhắc điều thêm quân đến Ukraina

Quyền Đại sứ Mỹ thông báo, nước này đang cân nhắc gia tăng sự hiện diện quân sự tại Ukraina trong bối cảnh leo thang căng thẳng giữa Washington và Kiev với Moscow.

tin nổi bật

FBI đột kích nhà ông Trump, sự khởi đầu của cơn bão chính trị?

Việc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) bất ngờ đột kích, lục soát tư dinh của cựu Tổng thống Donald Trump ở Mar-a-Lago, bang Florida đã làm chấn động dư luận và gây sóng gió trên chính trường nước này.

Vì sao Nga không vô hiệu hóa hoàn toàn GPS ở Ukraine?

Nga thường xuyên gây nhiễu tín hiệu từ hệ thống định vị toàn cầu (GPS) trong chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, nhưng không vô hiệu hóa chúng hoàn toàn.

Ông Trump có bị buộc tội sau khi FBI khám xét nhà riêng?

Các chuyên gia tư pháp cho rằng, ngay cả khi bị FBI khám xét, rất khó có chuyện ông Trump bị buộc tội theo Đạo luật Hồ sơ Tổng thống.

Xung đột Nga - Ukraine làm giảm tăng trưởng toàn cầu đến mức nào?

Khi công ty EIU công bố dự báo kinh tế toàn cầu hôm 15/2, GDP của thế giới được tin sẽ tăng 3,9% trong năm nay. Tuy nhiên, chỉ 9 ngày sau đó, chiến sự Nga - Ukraine bùng phát, kéo tụt mọi dự đoán.

Vì sao khí đốt của Mỹ không cứu nổi khủng hoảng năng lượng châu Âu?

Các biện pháp trừng phạt Moscow cùng việc Nga cắt giảm nguồn cung khí đốt đã khiến châu Âu lâm vào khủng hoảng năng lượng. Mỹ cố gắng lấp đầy khoảng thiếu hụt nhưng "lực bất tòng tâm".

Điểm nổi bật trong học thuyết hải quân mới được ông Putin phê duyệt

Tổng thống Nga Vladimir Putin mới đây đã ký phê duyệt học thuyết hải quân mới, trong đó thể hiện tầm nhìn của Moscow trước bối cảnh địa chính trị và an ninh toàn cầu đang có nhiều thay đổi.

Vì sao châu Âu trở thành 'lò lửa' khiến hàng trăm người tử vong?

Nhiều nước ở châu Âu, đặc biệt tại khu vực Nam Âu, đang trải qua đợt nắng nóng dẫn đến cháy rừng, vượt quá mức chịu đựng của con người và gây ra hàng trăm trường hợp tử vong.

Liệu Mỹ đã cảm thấy 'mệt mỏi' vì chiến sự Ukraine?

Trong bối cảnh tình trạng lạm phát gia tăng, giá nhiên liệu leo thang, chính trị rối ren ở trong nước, sự ủng hộ của Mỹ giành cho Ukraine dường như không còn là ưu tiên hàng đầu.

Thách thức của Thủ tướng Nhật Kishida trước di sản của ông Abe

Sau khi cố Thủ tướng Abe Shinzo qua đời, Thủ tướng Kishida đã tuyên bố kế thừa di sản của người tiền nhiệm, nhưng việc sửa đổi Hiến pháp là một thách thức không hề nhỏ.

Ukraine tố Nga tấn công tên lửa, ông Putin ký sắc lệnh đặc biệt

Ukraine tố cáo Nga bắn tên lửa vào miền trung nước này. Trong khi đó, Tổng thống Nga ký sắc lệnh cho phép chính phủ triển khai biện pháp kinh tế đặc biệt để hỗ trợ quân đội hoạt động ở nước ngoài.

Tổng thống Sri Lanka gửi thư từ chức tới quốc hội

Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa đã gửi thư từ chức qua email tới người phát ngôn của Chủ tịch quốc hội nước này vào ngày 14/7.

Mỹ và Israel cam kết ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Israel Yair Lapid vừa ký tuyên bố chung tại Jerusalem vào ngày 14/7, trong đó cam kết ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Máy bay nghi chở Tổng thống Sri Lanka hạ cánh ở Singapore

Chuyến bay được cho là chở Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa đã hạ cánh xuống sân bay Changi, Singapore.

Cơn ác mộng năng lượng tồi tệ nhất của châu Âu

Khi việc cắt giảm nguồn cung khí đốt của Nga ảnh hưởng đến an ninh năng lượng của châu Âu, châu lục đang phải vật lộn đối phó với một trong các cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất lịch sử và tình trạng vẫn có thể tồi tệ hơn.

Điều gì xảy ra nếu Nga ngưng cung cấp khí đốt cho Đức?

Đức, nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới, đang chuẩn bị cho tất cả kịch bản, kể cả việc Nga ngưng hoàn toàn các nguồn cung cấp khí đốt sau khi thời gian bảo trì định kỳ đường ống Dòng chảy phương Bắc 1.