Trong những năm gần đây, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng ghi nhận trong công tác phòng, chống mua bán người.
Bà Kendra Rinas, Trưởng phái đoàn Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) tại Việt Nam, đã đánh giá cao những nỗ lực mạnh mẽ và bền bỉ của Chính phủ Việt Nam trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường thực thi pháp luật cũng như bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân mua bán người một cách toàn diện.
Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) có hiệu lực từ 1/7/2025 được xem là một dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Việt Nam trong cuộc chiến chống lại tội phạm mua bán người. Một trong những điểm nổi bật của Luật là việc nhấn mạnh cách tiếp cận lấy nạn nhân làm trung tâm trong toàn bộ quá trình xây dựng và thực thi chính sách.
Luật sửa đổi đã mở rộng phạm vi bảo vệ, bảo đảm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác hỗ trợ và tái hòa nhập xã hội đối với mọi nhóm nạn nhân, bao gồm công dân Việt Nam, người nước ngoài đang cư trú tại Việt Nam, người không quốc tịch và đặc biệt là trẻ vị thành niên. Điều này cho thấy sự tiến bộ rõ rệt trong tư duy chính sách, hướng đến bảo vệ quyền con người và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.
“Luật Phòng, chống mua bán người sửa đổi cũng góp phần quan trọng trong việc củng cố và triển khai hiệu quả “Chương trình phòng, chống mua bán người” giai đoạn 2021–2025, định hướng đến năm 2030. Những nỗ lực này đánh dấu chặng đường 25 năm hành động phối hợp của Việt Nam trong phòng, chống mua bán người, thể hiện sự kiên trì, nhất quán và cam kết lâu dài của Chính phủ”, bà Kendra Rinas nhìn nhận.
Bên cạnh hoàn thiện pháp luật, Việt Nam cũng đã đạt được những kết quả tích cực trong công tác điều tra, truy tố và xét xử tội phạm mua bán người. Từ năm 2019 đến nay, IOM cùng các đối tác đã hỗ trợ hơn 840 nạn nhân mua bán người và người di cư trong tình trạng dễ bị tổn thương, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo, nâng cao năng lực cho hơn 1.380 cán bộ thực thi pháp luật trên cả nước.
Công tác giải cứu và hỗ trợ công dân Việt Nam trở về từ các trung tâm lừa đảo trực tuyến tại khu vực trong thời gian gần đây cũng đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Tuy nhiên, theo đại diện IOM, thực tiễn cho thấy công tác sàng lọc, xác định và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán vẫn cần được triển khai đồng bộ và nhất quán hơn giữa các cơ quan liên quan.
Nhận thức rõ những khoảng trống còn tồn tại, IOM cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam thông qua việc hỗ trợ Bộ Y tế và Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng trong công tác sàng lọc và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về từ các trung tâm lừa đảo trực tuyến. Đây là một lĩnh vực mới, phức tạp và đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ.
Mua bán người là một vấn đề phức tạp, có tính chất xuyên quốc gia và liên tục biến đổi, đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện của Chính phủ. IOM bày tỏ niềm tự hào khi được đồng hành cùng các cơ quan, ban ngành từ trung ương đến địa phương trong công tác phòng, chống mua bán người tại Việt Nam.
Hiện nay, tình hình mua bán người ngày càng trở nên tinh vi, với sự xuất hiện của các mạng lưới khép kín, được tổ chức chặt chẽ và tận dụng công nghệ như một công cụ đắc lực. Các đối tượng phạm tội thường tuyển mộ nạn nhân thông qua không gian mạng, nhắm đến những người trẻ, có trình độ học vấn và kỹ năng công nghệ nhất định, khiến việc phát hiện và ngăn chặn trở nên khó khăn hơn.
Đáng lo ngại hơn, IOM ghi nhận xu hướng gia tăng các trường hợp nạn nhân bị mua bán nhằm mục đích cưỡng bức phạm tội, như bị ép buộc tham gia hoạt động tại các trung tâm lừa đảo trực tuyến, mua bán nội tạng, hay thậm chí là mua bán thai nhi. Chính vì vậy, Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) đã bổ sung các quy định cụ thể về việc cấm mua bán bào thai, thể hiện sự phản ứng kịp thời trước những hình thức tội phạm mới.
Trong bối cảnh đó, các cán bộ tuyến đầu đang phải đối mặt với không ít thách thức. Các đối tượng mua bán người thích nghi rất nhanh, liên tục lợi dụng kẽ hở pháp lý và chuyển hoạt động sang môi trường trực tuyến, khiến công tác phòng ngừa và xử lý ngày càng phức tạp.
Để vượt qua những thách thức này, IOM khuyến cáo cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức của cộng đồng về các rủi ro liên quan đến mua bán người; tăng cường năng lực cho lực lượng thực thi pháp luật trong công tác bảo vệ nạn nhân và truy tố tội phạm; đồng thời bảo đảm rằng mọi nạn nhân, không phân biệt tình trạng hay hoàn cảnh, đều được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ bảo vệ và hỗ trợ ở mọi giai đoạn.
IOM cam kết tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong việc thúc đẩy những nỗ lực quan trọng này. Trước hết, việc tăng cường quản lý và cập nhật dữ liệu về mua bán người vào cơ sở dữ liệu quốc gia là yếu tố then chốt, tạo nền tảng cho công tác hoạch định chính sách và truy tố hiệu quả.
Bên cạnh đó, cần mở rộng các chương trình đào tạo chuyên sâu cho lực lượng thực thi pháp luật và ngành tư pháp, nhằm bảo đảm các cán bộ được cập nhật kịp thời về những thay đổi trong khung pháp lý. Song song với đó là việc mở rộng quan hệ đối tác giữa Chính phủ, các tổ chức xã hội và khu vực tư nhân, đặc biệt là các công ty công nghệ, nhằm thúc đẩy kinh doanh có trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Cuối cùng, công tác truyền thông thay đổi nhận thức cộng đồng và trao quyền cho các nhóm dễ bị tổn thương tiếp tục đóng vai trò then chốt. Trong suốt thời gian qua, IOM đã phối hợp chặt chẽ với nhiều cơ quan Chính phủ và tổ chức trong nước để giảm thiểu rủi ro buôn người, tập trung vào phòng ngừa thông qua nâng cao nhận thức, phát triển kỹ năng, tạo sinh kế bền vững và trao quyền cho thanh niên, đặc biệt thông qua chiến dịch “Suy nghĩ trước khi đi”.
.svg){kind=icon}
