Trong bối cảnh các trường đại học Trung Quốc cạnh tranh gay gắt để thu hút nhân tài, cựu thần đồng toán học quyết định trở về quê hương đảm nhận vị trí mới.
Ông Vạn Đại Khánh, người từng nhận giải thưởng toán học cao nhất của Trung Quốc, đã nghỉ hưu tại Đại học California, Irvine (UCI) vào tháng 7 năm ngoái và trở về Trung Quốc vào tháng 12 để nhận công tác mới. Thông tin này được ông xác nhận qua email gửi tới báo South China Morning Post.
Huy chương ICCM của Đại hội Toán học người Hoa quốc tế được trao ba năm một lần cho các nhà toán học gốc Hoa dưới 45 tuổi có thành tựu nổi bật trong toán học thuần túy hoặc ứng dụng.
Trước đây, giải thưởng này mang tên Huy chương Morningside và thường được xem là tương đương với Huy chương Fields của Mỹ - giải thưởng danh giá thường được gọi là “Nobel Toán học”.
Năm 2001, Vạn Đại Khánh gây tiếng vang quốc tế khi nhận Huy chương Bạc ICCM nhờ chứng minh được giả thuyết Dwork, được nhà toán học Bernard Dwork đề xuất từ năm 1973 và được xem là nền tảng quan trọng để hiểu rõ hơn về quy luật của các số nguyên tố.
Nhiều trường đại học muốn mời về làm việc
Theo một tài liệu công khai của Đại học Đông Nam (Nam Kinh), ban lãnh đạo Trung tâm Toán học của trường được yêu cầu “làm mọi cách” để mời Vạn Đại Khánh về công tác sau khi ông trình bày báo cáo học thuật tại đây năm 2023.
Trong báo cáo công việc, phó hiệu trưởng trường viết: “Bằng mọi giá, hãy mời giáo sư Vạn Đại Khánh gia nhập”.
Tài liệu cho biết đầu năm 2023, trường tổ chức hơn 10 cuộc họp để bàn cách thu hút nhà toán học này.
Theo lãnh đạo trường, nếu mời được ông Vạn, uy tín học thuật của ông có thể thu hút nhiều học giả trẻ và nâng cao vị thế quốc tế của toán học cơ bản tại Đại học Đông Nam.
Tuy nhiên, khi trở về Trung Quốc, ông Vạn lại không chọn Nam Kinh mà quyết định gia nhập Đại học Trùng Khánh, thành phố quê hương của mình ở miền tây nam Trung Quốc.
“Tôi chọn Đại học Trùng Khánh chủ yếu vì đây là quê nhà và tôi còn nhiều người thân ở đây. Bên cạnh đó, tôi nghĩ mình có thể đóng góp nhiều hơn ở khu vực miền tây kém phát triển, qua đó giúp cân bằng sự phát triển của lĩnh vực nghiên cứu này tại Trung Quốc”.
Đại học Trùng Khánh cũng là nơi làm việc mới của Lý Hàn Phong, một nhà toán học gốc Trung Quốc khác, người đã rời Đại học Buffalo (thuộc hệ thống Đại học Bang New York, Mỹ) để trở về nước vào năm ngoái.
Dù đã rời Mỹ, ông Vạn cho biết vẫn giữ danh hiệu giáo sư danh dự tại UCI.
Sự quan tâm đặc biệt từ địa phương
Trước Tết Nguyên đán năm nay, ông Vạn là người duy nhất được Bí thư Thành ủy Trùng Khánh - lãnh đạo cao nhất của thành phố - đến thăm chúc Tết. Điều này cho thấy sự coi trọng đặc biệt của địa phương dành cho nhà toán học này.
Thông thường trước dịp Tết, lãnh đạo địa phương tại Trung Quốc sẽ thăm hỏi các chuyên gia và nhân vật tiêu biểu. Ngày 12/2, Bí thư Thành ủy Trùng Khánh Viên Gia Quân đến thăm ông Vạn. Trùng Khánh hiện là một trong bốn thành phố trực thuộc trung ương của Trung Quốc, với hơn 32 triệu dân.
Tuổi thơ khó khăn của thần đồng toán học
Ông Vạn Đại Khánh sinh năm 1964 tại quận Bích Sơn, Trùng Khánh, là con thứ hai trong gia đình có năm anh chị em. Ông từng chia sẻ ký ức tuổi thơ sâu đậm nhất của mình là cảnh gia đình đông con nên thường xuyên thiếu ăn.
Năng lực học tập của ông, đặc biệt ở toán và khoa học, bộc lộ từ khi học trung học cơ sở. Ông hoàn thành chương trình cấp hai chỉ trong 3,5 năm thay vì 5 năm và học xong 3 năm trung học phổ thông chỉ trong 2 năm.
Năm 14 tuổi, ông thi đỗ vào Học viện Địa chất Thành Đô (nay là Đại học Công nghệ Thành Đô) ngành Toán. Dù điểm môn Ngữ văn trong kỳ thi đại học không cao, điểm Toán và Vật lý xuất sắc đã giúp ông được nhận vào trường.
Trong một cuộc phỏng vấn năm 2016, ông kể rằng ban đầu dự định chọn ngành Vật lý vì khi đó nghĩ mình học tốt môn này.
“Sau đó, tôi nghe nói đề Toán năm đó rất khó nên điểm Toán của tôi lại cao hơn và cuối cùng tôi được nhận vào ngành Toán”, ông nhớ lại.
Thời điểm đó là năm 1978, năm thứ hai Trung Quốc khôi phục kỳ thi đại học sau Cách mạng Văn hóa. Trong lớp, người lớn tuổi nhất 32 còn ông chỉ mới 14. Ông cho biết các anh chị trong lớp luôn chăm sóc “cậu em út” và họ vẫn giữ liên lạc thân thiết cho đến ngày nay.
Sau 2 năm học đại học, năm 1982, khi mới 18 tuổi, Vạn Đại Khánh được nhận vào chương trình cao học Toán tại Đại học Tứ Xuyên và bắt đầu làm nghiên cứu tiến sĩ sớm hơn dự kiến.
Năm 1986, giáo sư Neal Koblitz tại Đại học Washington mời ông sang Mỹ học tiến sĩ. Ông hoàn thành chương trình vào năm 1991 dưới sự hướng dẫn của Koblitz.
Sau đó, ông tập trung nghiên cứu giả thuyết Dwork do nhà toán học Bernard Dwork (Đại học Princeton) đề xuất.
Năm 1998, Vạn Đại Khánh chứng minh được giả thuyết Dwork và gửi kết quả tới tạp chí toán học danh tiếng Annals of Mathematics. Sau 1,5 năm phản biện và một tuần giải thích chi tiết, bài báo được xác nhận và công bố năm 1999.
Trong thời gian làm việc tại Đại học California, Irvine, ông tiếp tục đạt nhiều thành tựu nổi bật, giải quyết và chứng minh thêm nhiều giả thuyết quan trọng trong lý thuyết số hiện đại, như giả thuyết Katz và giả thuyết Gouvea-Mazur.
.svg){kind=icon}
