Những trường hợp được tạm hoãn, miễn nghĩa vụ Dân quân tự vệ

Bạn đọc Lê Tuấn Kiệt phản ánh gia đình có hoàn cảnh đặc biệt: cha bỏ đi từ nhỏ, mẹ có gia đình riêng, hiện sống cùng dì lớn tuổi, sức khỏe yếu và hai em chưa ổn định cuộc sống. Bản thân là lao động chính, đồng thời mắc một số vấn đề về mắt và gan. Tuy nhiên, địa phương vẫn yêu cầu tham gia lực lượng Dân quân tự vệ do thiếu quân.

Trả lời về vấn đề này, Cục Dân quân tự vệ (Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam) cho biết, theo quy định của Luật Dân quân tự vệ năm 2019, tham gia lực lượng Dân quân tự vệ là nghĩa vụ của công dân.

Cụ thể, công dân nam từ đủ 18 đến hết 45 tuổi (có thể kéo dài đến 50 tuổi nếu tự nguyện), nữ từ đủ 18 đến hết 40 tuổi (có thể kéo dài đến 45 tuổi) đều thuộc diện thực hiện nghĩa vụ.

Thời hạn tham gia thông thường là 4 năm (riêng dân quân thường trực là 2 năm) và có thể được kéo dài tùy yêu cầu nhiệm vụ.

Nhiều trường hợp được tạm hoãn, miễn nghĩa vụ

Pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp được tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ Dân quân tự vệ.

Trong đó, đáng chú ý các trường hợp: phụ nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ; người không đủ sức khỏe; người có vợ hoặc chồng đang phục vụ trong quân đội, công an; hoặc được điều động công tác tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ Dân quân tự vệ.

Đặc biệt, lao động duy nhất trong hộ nghèo, cận nghèo hoặc người phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động, chưa đến tuổi lao động cũng thuộc diện được xem xét tạm hoãn nếu có xác nhận của chính quyền địa phương.

Ngoài ra, người đang học tập tại các cơ sở giáo dục hoặc đang lao động, học tập ở nước ngoài cũng được tạm hoãn.

Một số trường hợp được miễn thực hiện nghĩa vụ Dân quân tự vệ gồm: thân nhân liệt sĩ; thân nhân thương binh, bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; quân nhân dự bị đã được sắp xếp; người trực tiếp chăm sóc Bà mẹ Việt Nam Anh hùng hoặc người suy giảm khả năng lao động nặng; người làm công tác cơ yếu.

Theo Cục Dân quân tự vệ, dù pháp luật có quy định các trường hợp tạm hoãn, miễn, nhưng việc xem xét phải căn cứ hồ sơ cụ thể và do Chủ tịch UBND cấp xã hoặc người đứng đầu cơ quan, tổ chức quyết định.

Đáng lưu ý, không phải cứ hoàn cảnh khó khăn hoặc có vấn đề sức khỏe nhẹ là đương nhiên được miễn. Công dân chỉ được tạm hoãn khi thuộc đúng các trường hợp luật định và có xác nhận hợp lệ.

Đối với trường hợp công dân Lê Tuấn Kiệt nêu, nếu vẫn đáp ứng tiêu chuẩn về sức khỏe và không thuộc diện tạm hoãn, miễn theo quy định thì việc tham gia Dân quân tự vệ trong thời bình là bắt buộc.