Đây không chỉ là án phạt lớn chưa từng có đối với một nền tảng du lịch trực tuyến tại Trung Quốc, mà còn là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ cho toàn bộ hệ sinh thái công nghệ.
Các cơ quan quản lý nước này bắt đầu điều tra cả những chiêu trò tinh vi từ thuật toán thay vì chỉ dừng lại ở các điều khoản hợp đồng rõ ràng.
Án phạt lớn chưa từng có với nền tảng du lịch trực tuyến
Vụ việc bắt đầu từ năm 2025, khi Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường Quốc gia Trung Quốc (SAMR) nhận được hàng loạt khiếu nại tố cáo Trip.com ép buộc các khách sạn chấp nhận các điều khoản bất công và sử dụng công nghệ để thao túng giá, gây tổn hại đến cạnh tranh công bằng và lợi nhuận của các cơ sở lưu trú.
SAMR chính thức mở cuộc điều tra vào tháng 1/2026.
Sau 6 tháng điều tra, SAMR kết luận Trip.com đã lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường đặt phòng khách sạn trực tuyến (chiếm khoảng 56% thị phần) để thực hiện 2 hành vi vi phạm chính.
Thứ nhất, ép buộc độc quyền (exclusive dealing). Trip.com yêu cầu các khách sạn thuộc nhóm "đặc quyền" ký hợp đồng độc quyền, chỉ được bán phòng qua nền tảng của họ để đổi lấy lợi ích về hiển thị và lưu lượng truy cập.
Nếu khách sạn nào hợp tác với đối thủ cạnh tranh, họ sẽ bị phạt bằng cách giảm lượng truy cập, gỡ nhãn xếp hạng hoặc trừ tiền ký quỹ.
Thứ hai, áp đặt "giá rẻ nhất toàn mạng". Trip.com bắt buộc các khách sạn thuộc nhóm "gold" và thông thường phải cung cấp mức giá trên nền tảng của họ thấp hơn hoặc bằng tất cả các kênh phân phối khác.
Nếu phát hiện đối thủ bán rẻ hơn, hệ thống định giá tự động của Trip.com sẽ lập tức hạ giá trên chính nền tảng của mình. Các khách sạn không tuân thủ sẽ bị áp dụng các hình thức trừng phạt tương tự.
Mức phạt với Trip.com là một trong những án phạt nặng nề nhất trong lịch sử các vụ án chống độc quyền nền tảng tại Trung Quốc.
Cụ thể, Trip.com bị tịch thu khoản thu lợi bất hợp pháp 1,658 tỷ NDT (khoảng 244 triệu USD, tương đương hơn 6.500 tỷ đồng) và bị phạt bổ sung 3,521 tỷ NDT (khoảng 519 triệu USD, tương đương gần 14.000 tỷ đồng), tương đương 7,5% doanh thu nội địa năm 2025 của công ty.
Ngoài ra, Trip.com buộc phải hoàn trả 122 triệu NDT (khoảng 18 triệu USD, tương đương hơn 480 tỷ đồng) tiền đặt cọc đã khấu trừ trái phép từ các khách sạn đối tác.
Mức phạt 7,5% được đánh giá là cao nhất trong các vụ án chống độc quyền nền tảng tại Trung Quốc, nằm gần mức trần 10% theo luật định.
Để so sánh, một số ông lớn của Trung Quốc như Alibaba và Meituan từng bị phạt lần lượt 4% và 3% doanh thu nội địa trong các vụ án tương tự năm 2021. Mức phạt này phản ánh tính chất nghiêm trọng của hành vi vi phạm.
Không chỉ là án phạt tiền
Điểm đặc biệt của vụ án này là các cơ quan quản lý không chỉ dừng lại ở việc phạt tiền mà còn yêu cầu Trip.com cải tổ toàn bộ cơ chế vận hành.
Theo GS Thi Kiến Trung từ Đại học Chính pháp Trung Quốc, đây là vụ án nền tảng đầu tiên kết hợp cả 3 biện pháp: yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, tịch thu lợi nhuận bất hợp pháp và phạt tiền. Mục đích là khắc phục cơ chế kinh doanh cốt lõi chứ không chỉ là một khoản phạt một lần.
Điều này cho thấy một bước tiến mới trong việc thực thi luật chống độc quyền tại Trung Quốc, khi các cơ quan quản lý không chỉ điều tra các thỏa thuận độc quyền rõ ràng mà còn mở rộng sang các hành vi tinh vi hơn như sử dụng thuật toán, hệ thống phân bổ lưu lượng và các cấu trúc hợp đồng để kiểm soát thị trường.
Ngay sau khi án phạt được công bố, Trip.com đã đưa ra tuyên bố "thành tâm chấp nhận" và sẽ thực hiện các biện pháp khắc phục.
Công ty cho biết sẽ "kiên quyết từ bỏ cạnh tranh theo kiểu 'cuốn chiếu' kém hiệu quả" và công bố 19 biện pháp sửa chữa cụ thể, bao gồm chấm dứt các yêu cầu độc quyền và điều khoản giá rẻ nhất.
Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu Trip.com lao dốc khoảng 40% kể từ khi cuộc điều tra bắt đầu vào tháng 1/2026, so với mức giảm khoảng 7% của chỉ số Hang Seng trong cùng kỳ.
Tuy nhiên, ngay sau khi án phạt được công bố, cổ phiếu đã tăng tới 7,7% trong phiên giao dịch tại Hồng Kông vì giới đầu tư cho rằng rủi ro lớn nhất đã qua.
Các cơ quan quản lý Trung Quốc đang quyết tâm siết chặt kỷ cương trên thị trường nền tảng số. Dù có vị thế thống lĩnh đến đâu, các ông lớn công nghệ cũng sẽ không được phép lạm dụng thuật toán và dữ liệu để bóp nghẹt cạnh tranh.
Theo Xinhua, China Daily, SCMP, Securities Daily
.svg){kind=icon}
