PGS Nguyễn Lân Hiếu cảnh báo khi hàng xóm nói: 'Truyền dịch cho đỡ khô người'

VietNamNet ghi lại những lưu ý của PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội về việc lạm dụng truyền dịch tại nhà:

Chiều qua, trong thang máy, tôi gặp hai nhân viên y tế đến truyền dịch cho một người phụ nữ cùng chung cư. Chị vui vẻ nói rằng tối mai sẽ bay sang châu Âu nên muốn truyền một chai dịch để "đỡ khô người".

Tuy nhiên, truyền dịch là một thủ thuật xâm lấn, tiềm ẩn nhiều rủi ro và không phải cứ khỏe mạnh là có thể truyền tùy ý.

Ở Hà Nội và nhiều thành phố lớn, dịch vụ truyền dịch tại nhà ngày càng phổ biến. Theo tôi, những người sử dụng dịch vụ này có thể chia thành 3 nhóm.

Nhóm thứ nhất: Có chỉ định truyền dịch

Đây là những người mắc bệnh mạn tính, người cao tuổi đi lại khó khăn hoặc bệnh nhân bị sốt, nôn, tiêu chảy... Họ không muốn hoặc chưa cần nhập viện nên mời nhân viên y tế đến truyền dịch tại nhà.

Tuy nhiên, đây cũng là nhóm có nguy cơ gặp biến chứng cao nhất. Nếu họ buộc phải truyền dịch tại nhà, cần bảo đảm đầy đủ các điều kiện sau:

- Có chỉ định rõ ràng của bác sĩ về loại dịch, liều lượng và tốc độ truyền.

- Người thực hiện phải là bác sĩ hoặc điều dưỡng có chứng chỉ hành nghề, mang theo đầy đủ thuốc và phương tiện chống sốc.

- Kiểm tra kỹ tên dịch truyền, hạn sử dụng, túi dịch còn nguyên vẹn, không đục, không có kết tủa.

- Tuân thủ tuyệt đối quy trình vô khuẩn khi sát trùng và đặt kim truyền.

- Trong suốt quá trình truyền phải có người theo dõi, kể cả khi người bệnh đang ngủ.

Nhóm thứ hai: Không nên truyền dịch

Đây là những người hoàn toàn khỏe mạnh nhưng nghĩ rằng mình "yếu", cần bồi bổ hoặc vừa uống nhiều rượu bia, chuẩn bị làm việc cường độ cao, đi công tác hay đi máy bay đường dài.

Họ thường yêu cầu các gói như "truyền thải độc gan", "truyền vitamin C tăng đề kháng", "truyền đạm cho khỏe"... với kỳ vọng sẽ tỉnh táo ngay sau khi truyền.

Thực tế, những dịch truyền này chủ yếu là nước, muối, đường hoặc vitamin. Chúng không giúp gan đào thải rượu nhanh hơn cũng không tạo ra "năng lượng thần tốc". Điều người dùng nhận được nhiều nhất đôi khi chỉ là cảm giác yên tâm về mặt tâm lý.

Nhóm thứ ba: Truyền dịch để làm đẹp

Đây là nhóm đáng lo ngại nhất. Nhiều người truyền glutathione, vitamin C liều cao, collagen hay các sản phẩm "truyền trắng" ngay tại nhà hoặc spa.

Nguy cơ rất lớn vì thuốc có thể không rõ nguồn gốc, được pha trộn nhiều loại với liều cao, làm tăng khả năng sốc phản vệ, nhiễm trùng hoặc nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Những biến chứng có thể gặp khi truyền dịch tại nhà

Nhiễm trùng, sốc nhiễm trùng: Đây là nguy cơ hàng đầu. Nếu dụng cụ hoặc kỹ thuật không bảo đảm vô khuẩn, vi khuẩn có thể đi thẳng vào máu, gây sưng đỏ, đau, mưng mủ tại chỗ truyền, sốt cao, rét run, thậm chí nhiễm trùng huyết.

Sốc phản vệ: Ngay cả nước muối sinh lý, vitamin hay các dung dịch đạm cũng có thể gây dị ứng. Người bệnh có thể nổi mề đay, khó thở, tức ngực, tụt huyết áp, hôn mê và tử vong chỉ trong vài phút nếu không được cấp cứu kịp thời.

Trong khi đó, tại nhà thường không có monitor, oxy hay đầy đủ thuốc cấp cứu để xử trí.

Tắc mạch do khí: Nếu không đuổi hết khí trong dây truyền, bọt khí có thể đi vào tĩnh mạch, gây tắc mạch phổi - một biến chứng rất nguy hiểm.

Quá tải tuần hoàn, phù phổi: Truyền quá nhanh hoặc quá nhiều dịch có thể khiến tim và thận không đáp ứng kịp, đặc biệt ở người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, suy thận hoặc trẻ nhỏ. Người bệnh có thể khó thở, ho, phù, tăng huyết áp hoặc suy hô hấp.

Viêm tĩnh mạch, thoát mạch: Kim truyền đặt không đúng có thể gây viêm tĩnh mạch với biểu hiện đau, đỏ, cứng dọc đường truyền hoặc thoát dịch ra mô xung quanh, gây sưng đau, thậm chí hoại tử nếu là thuốc đặc biệt.

Rối loạn điện giải: Tự ý truyền các dung dịch chứa natri, kali hoặc các chất điện giải khác khi không có chỉ định có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim, co giật, hôn mê và nhiều biến chứng nguy hiểm.

PGS Nguyễn Lân Hiếu đưa ra lời khuyên về căn bệnh ở gan cả triệu người Việt mắcPGS Nguyễn Lân Hiếu cho rằng gan nhiễm mỡ rất phổ biến, gặp ở khoảng 25-30% số người trưởng thành, nhất là người thừa cân, béo bụng.