Phiêng Cằm là xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Sơn La, địa hình đi lại khó khăn khiến việc tiếp cận thông tin cũng như triển khai các chính sách đến người dân còn nhiều hạn chế. Sau sáp nhập, xã có 34 bản với 2.884 hộ, gồm 6 dân tộc cùng sinh sống; dân cư phân tán, trình độ dân trí không đồng đều, tạo ra những “khoảng trống thông tin” rõ rệt giữa các khu vực.
Đầu năm 2026, qua rà soát, toàn xã còn 981 hộ nghèo (34%) và 367 hộ cận nghèo (12,7%). Dù tỷ lệ hộ nghèo đã giảm bình quân 14,52%/năm so với thời điểm ngay sau sáp nhập, song thực tế cho thấy, một trong những rào cản lớn vẫn là việc người dân thiếu thông tin về kỹ thuật sản xuất, thị trường, cũng như chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Việc giảm nghèo vì thế không chỉ dừng ở hỗ trợ sinh kế, mà còn gắn chặt với nhiệm vụ thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin giữa các nhóm dân cư.
Tại bản Noong Tàu Thái, nơi có 93 hộ dân, trước đây đời sống chủ yếu dựa vào sản xuất nương rẫy truyền thống, năng suất thấp do thiếu kiến thức kỹ thuật. Những năm gần đây, nhờ được tiếp cận thông tin qua các lớp tập huấn, hướng dẫn trực tiếp của cán bộ cơ sở, cùng với sự hỗ trợ từ các chương trình mục tiêu quốc gia, người dân đã từng bước thay đổi cách làm. Từ chỗ chăn nuôi nhỏ lẻ, nhiều hộ đã biết áp dụng kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh cho gia súc, phát triển đàn bò lên 9-10 con, tạo nguồn thu ổn định hơn.
Các chương trình hỗ trợ chăn nuôi bò, ngựa sinh sản không chỉ dừng ở việc cấp con giống, mà còn đi kèm với hoạt động trao kiến thức cho người dân. Thông qua các buổi truyền thông, tập huấn, hướng dẫn tại bản, người dân được tiếp cận thông tin về kỹ thuật, cách tổ chức sản xuất, từng bước hình thành tư duy làm ăn bài bản hơn. Đây là yếu tố then chốt giúp chính sách đi vào thực chất, tránh tình trạng hỗ trợ nhưng không phát huy hiệu quả.
Tuy nhiên, công tác giảm nghèo thông tin ở xã Phiêng Cằm vẫn đối mặt nhiều thách thức. Xã có tới 6 dân tộc cùng sinh sống; trong đó đồng bào Mông, Khơ Mú phần lớn cư trú ở vùng núi cao, giao thông khó khăn, việc tiếp cận thông tin hiện đại còn hạn chế. Rào cản ngôn ngữ, tập quán canh tác truyền thống và thói quen sản xuất tự cung tự cấp khiến việc truyền tải thông tin đôi khi chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Bên cạnh đó, hạ tầng thông tin - truyền thông chưa đồng bộ cũng là một điểm nghẽn. Ở nhiều bản vùng cao, sóng viễn thông còn chập chờn, việc tiếp cận Internet chưa ổn định, khiến người dân khó tiếp cận các kênh thông tin số. Một bộ phận người dân vẫn giữ tâm lý trông chờ vào hỗ trợ, chưa chủ động tìm kiếm thông tin để thay đổi phương thức sản xuất.
Trước thực tế đó, xã Phiêng Cằm đang đẩy mạnh các giải pháp giảm nghèo thông tin một cách đồng bộ. Ngoài việc duy trì các lớp tập huấn trực tiếp, xã tăng cường vai trò của đội ngũ tuyên truyền viên cơ sở, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng để truyền tải thông tin bằng tiếng dân tộc, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Các nội dung tuyên truyền tập trung vào kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, phòng chống dịch bệnh, cũng như phổ biến chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Song song với đó, địa phương từng bước ứng dụng công nghệ thông tin vào truyền thông cơ sở như sử dụng loa truyền thanh, nhóm Zalo của bản để chia sẻ thông tin về mùa vụ, giá cả thị trường, kinh nghiệm sản xuất. Việc đa dạng hóa kênh tiếp cận giúp người dân, đặc biệt là lao động trẻ, dễ dàng cập nhật thông tin, nâng cao năng lực sản xuất và thích ứng với thị trường.
Trong phát triển sinh kế, xã cũng gắn việc chuyển giao kỹ thuật với định hướng sản xuất cụ thể. Các mô hình trồng cây ăn quả, mắc ca xen cà phê, trám đen hay hồng giòn không chỉ được hỗ trợ về giống mà còn đi kèm hướng dẫn kỹ thuật, giúp người dân hiểu và làm đúng ngay từ đầu. Điều này góp phần hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu quả đầu tư và tạo niềm tin cho người dân.
Công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm cũng được lồng ghép với tư vấn, định hướng thông tin cho người lao động. Dù số lượng lao động được đào tạo chưa lớn, nhưng việc người dân chủ động tìm hiểu cơ hội việc làm, học nghề, đi làm xa cho thấy nhận thức đã có sự chuyển biến tích cực.
Nhờ sự kết hợp giữa hỗ trợ sinh kế và tăng cường khả năng tiếp cận thông tin cho người dân, thu nhập của hộ nghèo ở xã Phiêng Cằm đã được cải thiện rõ rệt, từ khoảng 15 triệu đồng/hộ/năm lên 26 triệu đồng/hộ/năm. Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt gần như tuyệt đối, cho thấy hiệu quả của công tác tuyên truyền chính sách.
Trong thời gian tới, Phiêng Cằm xác định giảm nghèo thông tin là nền tảng quan trọng để giảm nghèo bền vững. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thông tin, nâng cao năng lực truyền thông cơ sở, đồng thời đổi mới cách truyền tải để người dân dễ hiểu, dễ áp dụng. Khi người dân được tiếp cận đầy đủ thông tin và biết cách vận dụng vào thực tiễn, quá trình thoát nghèo sẽ trở nên chủ động và bền vững hơn.
.svg){kind=icon}
