LỜI TÒA SOẠN

Tại nhiều xã vùng núi, biên giới Thanh Hóa, đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đang mở ra cơ hội nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và giảm nghèo.

Tuyến bài của VietNamNet phản ánh những đổi thay tại các bản làng vùng biên xứ Thanh, hiệu quả của các chính sách hỗ trợ người lao động, đồng thời đặt ra bài toán phát huy nguồn lực từ xuất khẩu lao động để tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Bài 1: Mỗi năm nhận 80 tỷ đồng gửi về, xã biên giới Thanh Hóa thay da đổi thịt

Bài 2: Mang tiền từ xứ người về quê, người dân vùng biên làm giàu trên đất khó

Hàng nghìn lao động miền núi tìm cơ hội đổi đời

Theo Sở Nội vụ Thanh Hóa, năm 2025, toàn tỉnh có 11.753 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, trong đó 2.002 người đến từ khu vực miền núi. Trong 10 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh tiếp tục có 9.657 lao động xuất cảnh, riêng khu vực miền núi có 1.860 người.

Tại những địa bàn còn ít cơ hội việc làm, sinh kế chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp, xuất khẩu lao động đang trở thành hướng đi giúp nhiều gia đình cải thiện thu nhập, từng bước thoát nghèo.

Đáng chú ý, mỗi năm, người lao động Thanh Hóa gửi về gia đình khoảng 345 triệu USD, tương đương hơn 9.000 tỷ đồng. Nguồn tiền này không chỉ giúp các hộ trang trải cuộc sống, trả nợ chi phí xuất cảnh, xây dựng nhà cửa, chăm lo học hành cho con em mà còn tạo vốn đầu tư sản xuất, kinh doanh tại quê hương.

Thanh Hóa
Một góc thôn Mường Pùng (Thanh Hóa), nơi có nhiều người dân đi xuất khẩu lao động. Ảnh: Lê Dương

Theo lãnh đạo Sở Nội vụ, lợi ích từ xuất khẩu lao động không chỉ nằm ở thu nhập. Quá trình làm việc ở nước ngoài còn giúp người lao động nâng cao tay nghề, ngoại ngữ, rèn luyện tác phong công nghiệp và ý thức kỷ luật. Đây là những kinh nghiệm có giá trị khi họ trở về tìm việc làm hoặc phát triển kinh tế gia đình.

Tuy nhiên, con đường xuất khẩu lao động của người dân miền núi vẫn còn nhiều trở ngại. Khó khăn lớn nhất là chi phí ban đầu, từ học ngoại ngữ, đào tạo nghề, khám sức khỏe đến hoàn thiện hồ sơ xuất cảnh. Với các hộ nghèo, cận nghèo, đây là khoản tiền không nhỏ, nhiều gia đình phải vay mượn mới đủ khả năng trang trải.

Bên cạnh hạn chế về tay nghề, ngoại ngữ, người lao động còn đối mặt với nguy cơ từ môi giới trái phép, thông tin tuyển dụng thiếu minh bạch, quảng cáo sai lệch về thu nhập và chi phí xuất cảnh.

Để tháo gỡ khó khăn, giai đoạn 2021-2026, Thanh Hóa có 308 lao động được hỗ trợ đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng thông qua Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Thời gian tới, Sở Nội vụ tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội, Trung tâm Dịch vụ việc làm Thanh Hóa và chính quyền địa phương rà soát nhu cầu, hướng dẫn người dân tiếp cận chính sách hỗ trợ. Hoạt động tư vấn, cung cấp thông tin về thị trường lao động, điều kiện tuyển dụng và chi phí xuất cảnh cũng được tăng cường tại cơ sở, nhất là những địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn.

W-a1Thanh Hóa đưa hàng nghìn lao động.JPG.jpg
Xuất khẩu lao động đang giúp người dân xã Quang Chiểu đổi đời. Ảnh: Lê Dương

Biến tiền tích lũy thành sinh kế bền vững

Trao đổi với VietNamNet, ông Cao Văn Cường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, khẳng định đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài không chỉ là giải pháp tạo việc làm, nâng cao thu nhập trước mắt mà còn có ý nghĩa lâu dài đối với công tác giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực miền núi.

Theo ông Cường, điều quan trọng là người lao động và gia đình phải biết sử dụng hiệu quả nguồn tiền tích lũy, biến thu nhập từ nước ngoài thành vốn đầu tư sản xuất, kinh doanh, tạo dựng sinh kế lâu dài ngay trên quê hương.

“Thực tế tại xã biên giới Quang Chiểu cho thấy, dòng tiền từ xuất khẩu lao động đang tạo ra những chuyển biến rõ nét trong đời sống người dân. Nhiều gia đình đã có điều kiện trả nợ, xây dựng nhà cửa, đầu tư chăn nuôi, trồng trọt và phát triển các hoạt động kinh doanh dịch vụ”, ông Cường cho biết.

Thanh Hóa
Ông Cao Văn Cường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa chia sẻ với PV VietNamNet. Ảnh: Lê Dương

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng chỉ ra những rào cản đối với lao động miền núi, đặc biệt là gánh nặng tài chính trước khi xuất cảnh. Dù được tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi, nhiều gia đình vẫn phải xoay xở thêm kinh phí.

Một vấn đề khác là sau khi hết hạn hợp đồng trở về nước, không ít lao động gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm phù hợp hoặc thiếu vốn, kinh nghiệm quản lý để phát triển sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Cường, các gia đình cần chủ động xây dựng kế hoạch sử dụng thu nhập từ trước khi người lao động xuất cảnh, trong thời gian làm việc ở nước ngoài và sau khi trở về.

Nguồn tiền tích lũy cần được phân bổ hợp lý cho trả nợ, chi tiêu thiết yếu, dự phòng và đầu tư phát triển kinh tế. Đặc biệt, cần tránh tâm lý đầu tư theo phong trào hoặc dồn toàn bộ vốn vào những phương án chưa được tính toán kỹ.

“Đối với khu vực miền núi, nguồn vốn này có thể trở thành động lực phát triển các mô hình nông, lâm nghiệp có giá trị, chế biến nông sản, thương mại, dịch vụ và du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, việc lựa chọn mô hình phải căn cứ vào điều kiện đất đai, năng lực sản xuất, nhu cầu thị trường và khả năng tiêu thụ sản phẩm, tránh đầu tư thiếu tính toán dẫn đến lãng phí nguồn lực”, ông Cường nói.

Thanh Hóa
Mỗi năm, Thanh Hóa đưa hàng nghìn lao động miền núi đi làm việc ở nước ngoài Ảnh: Lê Dương

Từ thực tế đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa cho rằng, bên cạnh việc hỗ trợ người dân tiếp cận các thị trường lao động nước ngoài, chính quyền địa phương cần chú trọng tư vấn, định hướng nghề nghiệp, hỗ trợ người lao động sử dụng hiệu quả nguồn vốn tích lũy khi trở về.

Đây cũng là giải pháp để nguồn tiền từ xuất khẩu lao động không chỉ giúp từng gia đình cải thiện cuộc sống mà còn góp phần thúc đẩy sản xuất, tạo thêm việc làm, phát triển kinh tế tại địa phương.

“Từ những chuyến đi xa, người lao động không chỉ mang về nguồn tiền tích lũy mà còn có thêm tay nghề, kinh nghiệm và tác phong làm việc mới. Nếu được sử dụng đúng hướng, những nguồn lực ấy sẽ tiếp tục được nhân lên trên chính quê hương, góp phần tạo việc làm, cải thiện đời sống và giúp các gia đình miền núi Thanh Hóa thoát nghèo bền vững”, ông Cường cho biết.