Từ những đồng tiền chắt chiu nơi đất khách, nhiều gia đình ở xã biên giới Quang Chiểu (Thanh Hóa) đã xây nhà, phát triển chăn nuôi, mở dịch vụ kinh doanh, từng bước tạo sinh kế ổn định và vươn lên ngay trên quê hương.
Tại nhiều xã vùng núi, biên giới Thanh Hóa, đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đang mở ra cơ hội nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và giảm nghèo.
Tuyến bài của VietNamNet phản ánh những đổi thay tại các bản làng vùng biên xứ Thanh, hiệu quả của các chính sách hỗ trợ người lao động, đồng thời đặt ra bài toán phát huy nguồn lực từ xuất khẩu lao động để tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Từ tiền tích lũy nơi xứ người đến cơ nghiệp ở quê nhà
Ở xã biên giới Quang Chiểu, những chuyến đi làm việc ở nước ngoài không chỉ giúp nhiều gia đình có điều kiện xây nhà, cải thiện cuộc sống mà còn mở ra cơ hội đầu tư sản xuất, kinh doanh, tạo nguồn thu lâu dài.
Tại thôn Mường Xim, gia đình ông Lò Văn Chung (SN 1974) có 3 người con trai, trong đó 2 người đã đi làm việc ở nước ngoài. Trước đây, kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào khoảng 7 sào ruộng và chăn nuôi nhỏ lẻ. Thu nhập bấp bênh, cuộc sống còn nhiều khó khăn.
Khi các con trưởng thành, lần lượt đi làm việc ở nước ngoài, kinh tế gia đình dần có chuyển biến. Người con trai Lò Văn Điệp (SN 1991) đã lập gia đình và đi xuất khẩu lao động. Người con khác là Lò Văn Quang (SN 1999) sang Đài Loan (Trung Quốc) làm việc. Để có kinh phí cho Quang xuất cảnh, gia đình phải vay ngân hàng 80 triệu đồng.
Với gia đình làm nông, khoản vay này không nhỏ. Tuy nhiên, ông Chung xác định đây là cơ hội để con có việc làm, nâng cao thu nhập, đồng thời tạo thêm nguồn lực phát triển kinh tế gia đình.
Từ nguồn tiền tích lũy, ông Chung mạnh dạn đầu tư thêm 3 con bò, nâng tổng đàn lên khoảng 8 con. Mới đây, gia đình bán một số bò, thu về khoảng 60 triệu đồng. Dù giá cả thị trường có lúc biến động, chăn nuôi vẫn mang lại nguồn thu đáng kể, giúp gia đình có thêm khoản tích lũy.
Từ khi con trai đi xuất khẩu lao động, ông Chung có nguồn để đầu tư thêm cho chăn nuôi bò. Ảnh: Lê Dương
Không dừng lại ở chăn nuôi, ông Chung còn tính toán hướng phát triển kinh tế lâu dài trên diện tích đất đồi của gia đình.
“Ngoài chăn nuôi bò, với khoảng 7ha đất đồi, gia đình tôi đang tìm hiểu mô hình trồng cà phê tại địa phương, tính toán chuyển một phần nguồn lực sang cây lâu năm để tạo nguồn thu trong tương lai”, ông Chung chia sẻ.
Theo ông, nếu chăn nuôi tạo nguồn thu trước mắt thì cây lâu năm được kỳ vọng mang lại giá trị dài hạn. Nguồn tiền các con gửi về giúp gia đình có thêm điều kiện lựa chọn hướng sản xuất, thay vì chỉ trông chờ vào ruộng nương như trước.
Câu chuyện của gia đình ông Chung cũng là minh chứng cho sự thay đổi trong tư duy làm kinh tế của người dân vùng biên. Từ chỗ chủ yếu sản xuất tự cung, tự cấp, nhiều hộ đã biết tích lũy, tính toán đầu tư để tạo nguồn thu ổn định.
Tại thôn Mường Pùng, nơi có khoảng 100 người đi xuất khẩu lao động, dòng tiền gửi về cũng đang góp phần làm thay đổi diện mạo bản làng.
Anh Hà Văn Linh, Trưởng thôn Mường Pùng cho biết, không ít lao động sau khi trở về đã dùng vốn tích lũy để phát triển kinh doanh, dịch vụ. Người đầu tư phông bạt phục vụ đám cưới, người mua máy xúc làm dịch vụ xây dựng, người mở rộng hoạt động thu mua măng.
Dù quy mô chưa lớn, những mô hình này phù hợp với nhu cầu thực tế tại địa phương, giúp người dân có thêm việc làm, nguồn thu ngoài sản xuất nông nghiệp.
Bà Vi Thị Chiềng ở thôn Mường Pùng sử dụng nguồn vốn từ con trai đi xuất khẩu lao động để đầu tư kinh doanh vải, quần áo. Ảnh: Lê Dương
Biến nguồn tiền gửi về thành sinh kế bền vững
Không chỉ những người trở về mới đầu tư sản xuất, kinh doanh, nhiều gia đình còn chủ động sử dụng nguồn tiền do người thân đang làm việc ở nước ngoài gửi về để phát triển kinh tế.
Gia đình anh Hà Văn Lam (SN 2000), ở thôn Mường Pùng, là một ví dụ. Trước khi sang nước ngoài làm việc cách đây khoảng một năm rưỡi, anh Lam kinh doanh nhà hàng với quy mô nhỏ. Khi có thêm nguồn thu từ lao động ở nước ngoài, gia đình từng bước đầu tư nâng cấp quán, mở rộng hoạt động kinh doanh.
Hiện việc buôn bán do vợ anh là chị Lương Thị Thành cùng bố đảm nhận.
“Trước đây, mỗi tháng quán hàng của gia đình sau khi trừ chi phí chỉ thu về vài triệu đồng. Từ khi mở rộng quy mô, khách đến đông hơn, doanh thu và lợi nhuận đều tăng”, chị Thành cho biết.
Anh Hà Văn Lam đi làm việc ở nước ngoài, tạo thêm nguồn vốn để gia đình mở rộng hoạt động kinh doanh. Ảnh: Lê Dương
Tương tự, gia đình chị Vi Thị Hồng (SN 1993) cũng tận dụng nguồn vốn tích lũy từ lao động ở nước ngoài để phát triển dịch vụ.
Sau thời gian làm việc ở nước ngoài, chồng chị trở về, đầu tư loa đài, phông bạt phục vụ đám cưới, giao cho vợ quản lý, kinh doanh. Mô hình phù hợp với nhu cầu tại địa phương, tạo thêm nguồn thu cho gia đình. Sau đó, anh tiếp tục sang nước ngoài làm việc để tích lũy thêm vốn.
Từ những mô hình chăn nuôi, kinh doanh nhỏ lẻ, có thể thấy nguồn tiền từ xuất khẩu lao động đang dần trở thành nguồn lực đầu tư tại chỗ, giúp các gia đình chủ động hơn trong phát triển kinh tế.
Theo ông Triệu Minh Xiết, Bí thư Đảng ủy xã Quang Chiểu, hiện toàn xã có khoảng 250 lao động làm việc ở nước ngoài, chủ yếu tại Hàn Quốc, Singapore, Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc).
Nguồn tiền người lao động gửi về đã góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống, làm thay đổi diện mạo nhiều khu dân cư. Tại các thôn Mường Xim, Mường Pùng, những ngôi nhà cao tầng, khang trang ngày càng xuất hiện nhiều hơn.
Đến nay, gần 50% số hộ trong xã đã xây được nhà kiên cố. Đáng chú ý, gần 100 hộ sử dụng nguồn vốn tích lũy từ lao động ở nước ngoài để phát triển gia trại, mở cửa hàng hoặc chuyển sang kinh doanh, dịch vụ.
Ông Triệu Minh Xiết, Bí thư Đảng ủy xã Quang Chiểu chia sẻ với phóng viên. Ảnh: Lê Dương
Tuy nhiên, theo lãnh đạo xã Quang Chiểu, điều quan trọng không chỉ là người lao động kiếm được bao nhiêu tiền khi xa quê, mà còn là cách sử dụng nguồn vốn ấy để phát triển kinh tế lâu dài.
“Hiệu quả của xuất khẩu lao động không nên chỉ dừng lại ở việc xây nhà hay cải thiện đời sống trước mắt, mà quan trọng hơn là giúp người dân biết tích lũy, sử dụng đồng vốn hợp lý để tạo sinh kế lâu dài”, ông Xiết nhấn mạnh.
Thôn Mường Pùng phát triển nhờ vào những người đi xuất khẩu lao động. Ảnh: Lê Dương
Theo Bí thư Đảng ủy xã Quang Chiểu, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã đã xác định định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang dịch vụ, khuyến khích phát triển hợp tác xã quy mô nhỏ, hộ kinh doanh cá thể và những mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương.
Địa phương kỳ vọng người lao động sau khi trở về sẽ mạnh dạn sử dụng vốn tích lũy để đầu tư chăn nuôi, mở rộng sản xuất, phát triển dịch vụ, qua đó tạo thêm việc làm và thu nhập cho cộng đồng.
Từ những đồng tiền chắt chiu nơi đất khách, nhiều gia đình ở Quang Chiểu đang từng bước xây dựng cơ nghiệp trên chính mảnh đất quê hương. Khi nguồn vốn được đầu tư đúng hướng, xuất khẩu lao động không chỉ giúp từng gia đình cải thiện cuộc sống mà còn tạo động lực chuyển dịch kinh tế, mở ra hướng giảm nghèo bền vững cho vùng biên.
* Bài 3: Phó chủ tịch Thanh Hóa nói về giải pháp thoát nghèo cho người dân miền núi