Dư nợ tín dụng xanh của hệ thống ngân hàng Việt Nam tính đến 30/9/2024 mới chiếm tỷ trọng 4,5% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Các chuyên gia đánh giá Việt Nam đang có cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế tài trợ tín dụng xanh.
Gần 80% doanh nghiệp vừa và nhỏ không có lịch sử tiếp cận tín dụng
Tại hội thảo "Nâng cao hiệu quả dòng vốn tín dụng xanh, động lực cho tăng trưởng kinh tế" do Báo Lao Động tổ chức chiều 23/6, TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), cho biết khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa đang là một trong những vấn đề khó khăn.
Theo ông Minh, gần 80% doanh nghiệp nhỏ và vừa không có lịch sử tiếp cận tín dụng. Trong bối cảnh đó, việc tiếp cận tín dụng xanh còn khó khăn hơn nhiều bởi doanh nghiệp phải đáp ứng hàng loạt tiêu chí về môi trường, quản trị và phát triển bền vững.
Việc chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện hệ thống quản trị, chuyển đổi mô hình sản xuất và đáp ứng các tiêu chí xác định dự án xanh đều đòi hỏi nguồn lực đầu tư đáng kể. Đây là khó khăn kép đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Minh nhận định.
Dù tốc độ tăng trưởng tín dụng xanh được đánh giá tích cực, ông Minh cho hay dòng vốn hiện vẫn tập trung chủ yếu vào các dự án nông nghiệp quy mô lớn, năng lượng tái tạo - những lĩnh vực có mô hình hoạt động rõ ràng, tài sản đảm bảo đầy đủ và dễ thẩm định.
Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp rất nhiều rào cản. Ông Minh dẫn chứng trường hợp các doanh nghiệp nuôi biển tại Quảng Ninh đang áp dụng mô hình sản xuất hiện đại, có tiềm năng phát triển lớn.
Tuy nhiên, khi tiếp cận ngân hàng, nhiều doanh nghiệp không thể đáp ứng điều kiện về tài sản bảo đảm.
Theo vị chuyên gia, điều đáng lo hiện nay không phải thiếu chính sách mà là làm thế nào để chính sách thực sự đi vào cuộc sống.
“Trong bối cảnh doanh nghiệp đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường quốc tế, đứt gãy chuỗi cung ứng và các yêu cầu mới, các chính sách của Nhà nước cần thực sự đóng vai trò là "bà đỡ" để doanh nghiệp tự tin phát triển và vươn ra toàn cầu”, ông Minh nhấn mạnh.
Hỗ trợ lãi suất, khơi thông dòng vốn xanh
Ở góc độ cơ quan quản lý, bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), cho biết tín dụng xanh tại Việt Nam đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng rất tích cực.
Hiện có 82 tổ chức tín dụng tham gia cho vay tín dụng xanh với tổng dư nợ đạt hơn 828.000 tỷ đồng tính đến nay, tăng gấp 4,6 lần so với năm 2017 - thời điểm bắt đầu triển khai chương trình. Tốc độ tăng trưởng tín dụng xanh bình quân đạt trên 20% mỗi năm.
Nguồn vốn hiện tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học, chiếm khoảng 32% tổng dư nợ tín dụng xanh. Lĩnh vực năng lượng xanh đứng thứ hai với tỷ trọng hơn 30%.
Tuy nhiên, bà Giang cũng thừa nhận việc mở rộng tín dụng xanh đang gặp nhiều thách thức.
Nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế và chuyển đổi xanh ngày càng lớn, trong khi khả năng cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng còn nhiều thách thức do áp lực cân đối giữa huy động vốn và cho vay.
Để thúc đẩy dòng vốn xanh, Ngân hàng Nhà nước đang hoàn thiện dự thảo nghị định về chính sách hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách nhà nước để trình Chính phủ xem xét ban hành.
Theo dự kiến, chính sách này sẽ áp dụng đối với doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn tại ngân hàng thương mại để triển khai các dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn.
Chính sách dự kiến được triển khai sau khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Thủ tướng ban hành hướng dẫn về dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và khung tiêu chuẩn ESG. Đồng thời ban hành Thông tư hướng dẫn triển khai đối với các ngân hàng thương mại sau khi Nghị định được Chính phủ ban hành.
Đối với doanh nghiệp và cá nhân vay vốn, cần chủ động chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, áp dụng kinh tế tuần hoàn và các tiêu chuẩn ESG.
Đồng thời, doanh nghiệp và cá nhân vay vốn cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch thông tin về môi trường và xã hội nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn.
Việc tận dụng hiệu quả các công cụ tài chính xanh không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, mà còn tăng khả năng nhận thức và thực hành tốt, đáp ứng các tiêu chuẩn yêu cầu ESG.
.svg){kind=icon}
