Mới đây, Bộ GD-ĐT công bố dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định về việc xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.

Theo dự thảo, từ năm 2027, các trường được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh; mỗi ngành, chương trình đào tạo sử dụng 3 phương thức, không bao gồm xét tuyển thẳng và xét nhóm cử tuyển. Từ năm 2028, Bộ GD-ĐT dự kiến các trường chỉ được dùng 1 phương thức tuyển sinh với mỗi ngành, chương trình đào tạo.

Học sinh như xoay như chong chóng chỉ để học và ôn thi, quá áp lực

Chia sẻ với VietNamNet, ông Đặng Văn Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Lê Viết Thuật (Nghệ An) đồng tình với việc siết số phương thức xét tuyển. “Bây giờ có quá nhiều phương thức tuyển sinh. Cộng với việc có quá nhiều kỳ thi (tốt nghiệp THPT, đánh giá năng lực, SAT, đánh giá tư duy...), học sinh như xoay như chong chóng chỉ để học và ôn thi, quá áp lực”, ông Hải nói.

Tuy nhiên, ông Hải cho rằng việc điều chỉnh liên quan đến tuyển sinh cần có lộ trình 3 năm để học sinh và nhà trường chủ động, thích ứng.

TS Hoàng Phương, Trưởng Chương trình Tiếp thị kỹ thuật số và Truyền thông xã hội (Trường ĐH Anh Quốc Việt Nam) cho rằng hướng sửa đổi này là điều chỉnh mang tính hệ thống nhằm góp phần khắc phục tình trạng “loạn” phương thức xét tuyển.

"Từ trước đến nay, việc các trường sử dụng nhiều phương thức xét tuyển, với chỉ tiêu được chia nhỏ, tạo ra một ma trận rắc rối, gây áp lực tâm lý và chi phí cơ hội lớn cho học sinh. Việc rút gọn buộc hệ thống phải minh bạch hơn, giúp thí sinh dễ dàng theo dõi, song cần lập chiến lược học tập trọng tâm”, bà Phương nói.

IMG_8925.JPG
Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026. 

Theo bà Phương, giảm số phương thức xét tuyển đồng nghĩa với việc giảm tình trạng một thí sinh trúng tuyển bằng nhiều phương thức khác nhau vào cùng một ngành, gây khó khăn cho khâu lọc ảo và quản trị chỉ tiêu của các trường. 

“Khi mỗi ngành/chương trình đào tạo chỉ còn sử dụng một phương thức xét vào năm 2028, các trường sẽ chịu áp lực phải tìm ra hoặc thiết kế một công cụ đánh giá (ví dụ: Kỳ thi đánh giá năng lực toàn diện, xét tuyển dựa trên hồ sơ tổng hợp tích hợp phỏng vấn) có đủ độ tin cậy, độ phân hóa và tính bao quát cao để chọn đúng chân dung sinh viên phù hợp. Bên cạnh đó, thay đổi này hạn chế việc phân tách quá nhiều 'cửa' xét tuyển, đồng thời tăng tính minh bạch giữa các nhóm thí sinh", bà Phương nói. 

Với hướng này, theo bà, để cạnh tranh, các trường buộc phải chuyển dịch từ việc sáng tạo phương thức xét tuyển sang việc nâng cấp chất lượng đào tạo thực chất.

Trăn trở về công bằng khi mỗi ngành chỉ còn 1 phương thức xét tuyển

TS Lê Đông Phương, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giáo dục đại học của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng, giới hạn số phương thức xét tuyển là một trong những cải cách rất quan trọng. Nếu được thông qua, từ 5 phương thức, chỉ còn 3 ở năm 2027, tức giảm được 40%. Với hơn 200 trường đại học, hơn 400 mã ngành đào tạo và hơn 1 triệu thí sinh đăng ký hằng năm, việc siết giảm này sẽ giúp giảm tải cho quá trình xét tuyển, từ đó cũng giảm sai sót.

Theo TS Phương, với nhiều phương thức xét tuyển như hiện nay, không ít thí sinh không nắm rõ tất cả các phương thức, nhưng vẫn cố gắng đáp ứng để không bỏ lỡ cơ hội. Tâm lý này khiến các em phải “căng sức” theo nhiều hướng, dễ mất phương hướng và rơi vào tình trạng “học đại”. Ngay cả những thí sinh có cơ hội trúng tuyển cao cũng khó yên tâm, vẫn phải tham gia nhiều phương thức để tăng khả năng vào đại học.

Theo ông, điều này đồng nghĩa người học phải cân nhắc kỹ hơn việc dồn sức cho phương thức nào và đăng ký nguyện vọng ngành học nào.

Tuy nhiên, ông Phương cho rằng việc mỗi ngành chỉ tuyển bằng 1 phương thức từ năm 2028 là “hơi thái quá”. “Có những phương thức không phải thí sinh nào cũng có thể tham gia xét tuyển, ví dụ như các kỳ thi đánh giá năng lực, kỳ thi riêng... Như vậy, tính công bằng có thể bị ảnh hưởng”, ông Phương nói.

Ông Phương kiến nghị từ năm 2028 nên duy trì 2 phương thức xét cho mỗi ngành đào tạo, thay vì chỉ 1. Trong đó, một phương thức áp dụng chung cho tất cả thí sinh; phương thức còn lại có thể mang tính riêng.

GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT) cho hay, qua thống kê giai đoạn 2022-2026, điểm học bạ trong cùng mã ngành cao hơn đáng kể điểm thi tốt nghiệp THPT; trên 2.000 chương trình đào tạo tuyển sinh có chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên. 

Theo đại diện Bộ GD-ĐT, khi các thang đo chưa thực sự tương đương, việc chia một ngành thành nhiều cửa xét tuyển có thể làm thí sinh cùng năng lực được đối xử khác nhau.

“Giảm phương thức là để mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải giảm cơ hội tiếp cận. Mỗi phương thức phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, công bố rõ tiêu chí và sử dụng một thang điểm chung. Cơ sở đào tạo có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của chương trình; kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng khi được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố”, ông Thảo nói.