Tham vọng thực sự của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ

Tổng thống Recep Tayyip Erdogan muốn nhiều hơn là chỉ kiểm soát vạt đất rộng lớn ở Syria dọc theo biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Nhà lãnh đạo này nói ông muốn có Bom.

Một tháng trước khi tấn công sang các vùng người Kurd ở miền Bắc Syria, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố "không chấp nhận" các giới hạn của phương Tây ngăn ông có được bom hạt nhân.

{keywords}
 Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan 

Trước khi ra lệnh tiến hành chiến dịch Mùa xuân Hòa bình qua biên giới vào miền bắc Syria để dọn dẹp các khu vực người Kurd, Tổng thống Erdogan không hề giấu diếm tham vọng lớn hơn của mình.

"Một số quốc gia có tên lửa với các đầu đạn hạt nhân", ông nói tại một cuộc họp với đảng cầm quyền hồi tháng 9. Phương Tây khăng khăng "chúng ta không thể có những vũ khí đó. Điều này, tôi không thể chấp nhận".

Với Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang công khai đối đầu với các đồng minh trong NATO, ngoài việc giành thắng lợi thế khi quyết tấn công quân sự vào Syria rồi rút đi, Tổng thống Erdogan còn có một ý đồ khác. Nếu Mỹ không thể ngăn Ankara đánh đuổi các tay súng Kurd vốn là đồng minh của Washington thì làm sao cường quốc số 1 thế giới có thể ngăn ông chế một vũ khí hạt nhân hoặc theo chân Iran thu gom công nghệ để đạt mục tiêu này?

Đây không phải lần đầu tiên ông Erdogan nhắc đến việc thoát khỏi những hạn chế áp lên các nước đã ký Hiệp ước Không phổ biến Hạt nhân, và cũng không ai dám chắc về ý định thực sự của ông. Erdogan vốn là bậc thầy trong việc giữ cho các đồng minh và đối thủ khỏi sự cân bằng, như Tổng thống Trump đã chỉ ra cách đây 2 tuần.

"Người Thổ Nhĩ Kỳ đã nói nhiều năm qua rằng họ sẽ đi theo những gì Iran đang làm", theo John J. Hamre, cựu Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ hiện đang điều hành Trung tâm nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược ở Washington. "Nhưng lần này thì khác. Erdogan vừa tạo điều kiện cho Mỹ rút khỏi khu vực".  

"Có lẽ, cũng như người Iran, ông ấy cần chứng tỏ mình đang ở ranh giới hai sân, rằng ông có thể có được vũ khí vào bất kỳ lúc nào", Hamre nói.

Nhưng các chuyên gia nghi ngờ ông Erdogan có thể cất được một vũ khí trong bí mật. Và bất kỳ động thái công khai nào nhằm đạt được nó đều có thể tạo ra một cuộc khủng hoảng lớn: Nước ông sẽ trở thành thành viên NATO đầu tiên vi phạm hiệp định và tự trang bị cho mình vũ khí tối thượng.

Thực tế, Thổ Nhĩ Kỳ đã có trong tay các thành phần của một chương trình bom hạt nhân: các kho uranium và các lò phản ứng nghiên cứu, cùng các mối quan hệ bí ẩn với thị trường chợ đen. Nước này cũng đang xây lò phản ứng điện lớn nhất để sản xuất điện với sự giúp đỡ của Nga. Tất cả những điều đó đang gây lo ngại, vì Tổng thống Erdogan không nói sẽ xử lý rác thải hạt nhân thế nào. Nga cũng chính là nước đã giúp Iran xây dựng lò phản ứng Bushehr.

Giới chuyên gia cho rằng, Thổ Nhĩ Kỳ phải mất một số năm mới có được một vũ khí hạt nhân, trừ khi ông Erdogan tự mua về. "Erdogan đang dùng những tuyên bố hạt nhân của mình để lấy lòng những người bài Mỹ ở trong nước, nhưng ông khó mà theo đuổi được các vũ khí hạt nhân", Jessica C. Varnum, một chuyên gia về Thổ Nhĩ Kỳ tại Trung tâm Middlebury’s James Martin về các nghiên cứu không phổ biến hạt nhân ở Monterey, California, bình luận.

"Vì vậy sẽ có những cái giá đắt về kinh tế và uy tín đối với Thổ, gây thiệt cho túi tiền của các cử tri của Erdogan".

Những có một yếu tố khác góp phần thúc đẩy tham vọng của Tổng thống Erdogan: Khoảng 50 quả bom hạt nhân Mỹ đang được cất giữ ở Thổ Nhĩ Kỳ. Mỹ chưa bao giờ công khai thừa nhận sự tồn tại của chúng cho đến thứ Tư tuần trước (16/10), khi ông Trump thực sự lên tiếng. Khi được hỏi về sự an toàn của số bom trên, được giữ trong một boongke do Mỹ kiểm soát ở Căn cứ Không quân Incirlik, ông Trump nói: "Chúng tôi tự tin, và chúng tôi có một căn cứ không quân lớn ở đó, một căn cứ không quân rất uy lực".

Nhưng không phải ai cũng tự tin như vậy, bởi vì căn cứ không quân này thuộc về chính phủ Thổ. Nếu các mối quan hệ với Ankara đổ bể thì Washington chưa chắc tiếp cận được căn cứ đó.

Thổ Nhĩ Kỳ vốn là một căn cứ cho vũ khí hạt nhân Mỹ hơn 60 năm qua. Ban đầu, chúng được trù tính để ngăn chặn Liên Xô, và trở thành lá bài mặc cả trong nỗ lực tháo ngòi cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba, khi Tổng thống John F. Kennedy bí mật đồng ý cho di chuyển tên lửa khỏi Thổ Nhĩ Kỳ còn Liên Xô làm điều tương tự ở Cuba.

Các vũ khí chiến thuật đó giờ vẫn còn nguyên. Theo năm tháng, các quan chức người Mỹ bày tỏ lo ngại về số phận của chúng. Chúng không còn tác dụng về chiến lược để đấu với Nga nữa nhưng là một phần chiến lược của NATO trong việc giữ cho các chủ thể của khu vực trong tầm kiểm soát, và khiến cho Thổ Nhĩ Kỳ cảm thấy không cần phải tự sắm bom.

Thanh Hảo

tin nổi bật

Phương Tây khó cô lập Nga tại Liên Hợp Quốc?

Các nỗ lực của phương Tây nhằm cô lập Nga ngay tại Liên Hợp Quốc rõ ràng không đạt được kết quả như họ mong muốn.

FBI đột kích nhà ông Trump, sự khởi đầu của cơn bão chính trị?

Việc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) bất ngờ đột kích, lục soát tư dinh của cựu Tổng thống Donald Trump ở Mar-a-Lago, bang Florida đã làm chấn động dư luận và gây sóng gió trên chính trường nước này.

Vì sao Nga không vô hiệu hóa hoàn toàn GPS ở Ukraine?

Nga thường xuyên gây nhiễu tín hiệu từ hệ thống định vị toàn cầu (GPS) trong chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, nhưng không vô hiệu hóa chúng hoàn toàn.

Ông Trump có bị buộc tội sau khi FBI khám xét nhà riêng?

Các chuyên gia tư pháp cho rằng, ngay cả khi bị FBI khám xét, rất khó có chuyện ông Trump bị buộc tội theo Đạo luật Hồ sơ Tổng thống.

Xung đột Nga - Ukraine làm giảm tăng trưởng toàn cầu đến mức nào?

Khi công ty EIU công bố dự báo kinh tế toàn cầu hôm 15/2, GDP của thế giới được tin sẽ tăng 3,9% trong năm nay. Tuy nhiên, chỉ 9 ngày sau đó, chiến sự Nga - Ukraine bùng phát, kéo tụt mọi dự đoán.

Vì sao khí đốt của Mỹ không cứu nổi khủng hoảng năng lượng châu Âu?

Các biện pháp trừng phạt Moscow cùng việc Nga cắt giảm nguồn cung khí đốt đã khiến châu Âu lâm vào khủng hoảng năng lượng. Mỹ cố gắng lấp đầy khoảng thiếu hụt nhưng "lực bất tòng tâm".

Điểm nổi bật trong học thuyết hải quân mới được ông Putin phê duyệt

Tổng thống Nga Vladimir Putin mới đây đã ký phê duyệt học thuyết hải quân mới, trong đó thể hiện tầm nhìn của Moscow trước bối cảnh địa chính trị và an ninh toàn cầu đang có nhiều thay đổi.

Vì sao châu Âu trở thành 'lò lửa' khiến hàng trăm người tử vong?

Nhiều nước ở châu Âu, đặc biệt tại khu vực Nam Âu, đang trải qua đợt nắng nóng dẫn đến cháy rừng, vượt quá mức chịu đựng của con người và gây ra hàng trăm trường hợp tử vong.

Liệu Mỹ đã cảm thấy 'mệt mỏi' vì chiến sự Ukraine?

Trong bối cảnh tình trạng lạm phát gia tăng, giá nhiên liệu leo thang, chính trị rối ren ở trong nước, sự ủng hộ của Mỹ giành cho Ukraine dường như không còn là ưu tiên hàng đầu.

Thách thức của Thủ tướng Nhật Kishida trước di sản của ông Abe

Sau khi cố Thủ tướng Abe Shinzo qua đời, Thủ tướng Kishida đã tuyên bố kế thừa di sản của người tiền nhiệm, nhưng việc sửa đổi Hiến pháp là một thách thức không hề nhỏ.

Ukraine tố Nga tấn công tên lửa, ông Putin ký sắc lệnh đặc biệt

Ukraine tố cáo Nga bắn tên lửa vào miền trung nước này. Trong khi đó, Tổng thống Nga ký sắc lệnh cho phép chính phủ triển khai biện pháp kinh tế đặc biệt để hỗ trợ quân đội hoạt động ở nước ngoài.

Tổng thống Sri Lanka gửi thư từ chức tới quốc hội

Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa đã gửi thư từ chức qua email tới người phát ngôn của Chủ tịch quốc hội nước này vào ngày 14/7.

Mỹ và Israel cam kết ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Israel Yair Lapid vừa ký tuyên bố chung tại Jerusalem vào ngày 14/7, trong đó cam kết ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Máy bay nghi chở Tổng thống Sri Lanka hạ cánh ở Singapore

Chuyến bay được cho là chở Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa đã hạ cánh xuống sân bay Changi, Singapore.

Cơn ác mộng năng lượng tồi tệ nhất của châu Âu

Khi việc cắt giảm nguồn cung khí đốt của Nga ảnh hưởng đến an ninh năng lượng của châu Âu, châu lục đang phải vật lộn đối phó với một trong các cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất lịch sử và tình trạng vẫn có thể tồi tệ hơn.