Liên quan tới tình hình di cư, ông Mai Văn Thoại, Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Thanh Hóa cho biết, hiện nay số lượng công dân Thanh Hóa đang sinh sống, học tập và làm việc ở nước ngoài khá lớn. Qua rà soát, toàn tỉnh có gần 40.000 công dân đang lao động, học tập tại 63 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, tăng hơn 3.000 người so với năm 2020. Đây vừa là nguồn lực quan trọng đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương, vừa đặt ra nhiều thách thức trong công tác quản lý, bảo hộ công dân và phòng ngừa rủi ro di cư không an toàn.
Theo thống kê, trong giai đoạn 2020 – 2025, toàn tỉnh Thanh Hóa có hơn 25.000 lượt người nhập cảnh qua lại biên giới. Trong số này, có 789 học sinh, sinh viên ra nước ngoài học tập theo diện tự túc hoặc tham gia các chương trình liên kết đào tạo; số còn lại chủ yếu là người dân đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, với bình quân khoảng 3.500 lượt người mỗi năm.
Thực tiễn này cho thấy nhu cầu di cư lao động, học tập của người dân Thanh Hóa ngày càng tăng, kéo theo nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt là xuất cảnh trái phép và mua bán người.
Nhằm nâng cao hiểu biết của người dân về di cư an toàn, đồng thời chủ động phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm liên quan, nhiều năm qua tỉnh Thanh Hóa đã đẩy mạnh công tác truyền thông, tuyên truyền với quy mô lớn, nội dung đa dạng, hình thức phong phú, phù hợp với từng nhóm đối tượng và từng địa bàn.
Theo ông Mai Văn Thoại, trong vòng 5 năm qua, tỉnh Thanh Hóa đã phát sóng, đăng tải 132 tin, bài, phóng sự và 22 video clip tuyên truyền, cung cấp thông tin về Thỏa thuận toàn cầu về di cư hợp pháp, an toàn và trật tự (GCM), cũng như các thỏa thuận hợp tác giữa Việt Nam và các quốc gia có liên quan đến hoạt động di cư.
Các nội dung này được truyền tải rộng rãi trên hệ thống truyền thanh cấp tỉnh và cấp huyện, góp phần giúp người dân tiếp cận thông tin chính thống, đầy đủ và kịp thời. Bên cạnh đó, địa phương cũng thực hiện 34 phóng sự, clip chuyên đề tuyên truyền về phòng, chống xuất, nhập cảnh trái phép.
Công tác nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ các cấp được đặc biệt chú trọng. Trong 5 năm, tỉnh đã tổ chức 5 lớp tập huấn về thực hiện thỏa thuận GCM với tổng số 1.681 lượt học viên là cán bộ các sở, ban, ngành, địa phương; cán bộ, chiến sĩ công an, bộ đội biên phòng và đại diện hộ dân tại các địa phương.

Đồng thời, các cơ quan chức năng đã phối hợp tổ chức 2.484 hội nghị, buổi tập huấn hoặc lồng ghép nội dung tuyên truyền về di cư an toàn, phòng chống mua bán người vào các hội nghị thường xuyên tại xã, phường, thị trấn, thôn, bản, tổ dân phố để quán triệt, tuyên truyền tập trung đến người dân.
Lực lượng công an các cấp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa cũng đóng vai trò nòng cốt trong công tác tuyên truyền và phòng ngừa vi phạm. Theo đó, công an đã tổ chức tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh tại các xã, phường với hơn 250.000 lượt phát sóng; yêu cầu 1.500 công dân từng cư trú, lao động trái phép ở nước ngoài trở về địa phương ký cam kết không tiếp tục xuất cảnh trái phép.
Gần 3.000 lượt chủ xe kinh doanh vận tải hành khách đã ký cam kết không tham gia vận chuyển người xuất cảnh trái phép. Đồng thời, đại diện của 4.351 thôn, bản, tổ dân phố được vận động ký cam kết tham gia phát hiện, tố giác người nhập cảnh trái phép.
Đáng chú ý, 150 cơ sở kinh doanh dịch vụ môi giới xuất khẩu lao động, dịch vụ tư vấn du học trên địa bàn tỉnh cũng đã ký cam kết không sử dụng lao động là người nước ngoài nhập cảnh trái phép, đồng thời phát hiện, tố giác các trường hợp người lao động, du học sinh lợi dụng trốn ở lại nước ngoài cư trú, lao động trái phép.
Song song với tuyên truyền trực tiếp, Thanh Hóa còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông số. Các cơ quan chức năng đã phối hợp với các nhà mạng VinaPhone, MobiFone, Viettel gửi gần 22 triệu tin nhắn tuyên truyền đến khoảng 2,6 triệu thuê bao di động trên địa bàn tỉnh. Trên các nền tảng mạng xã hội, gần 1.000 tin, bài với gần 200.000 lượt bài viết đã được đăng tải, chia sẻ rộng rãi trên các tài khoản cá nhân, fanpage, góp phần lan tỏa thông tin về di cư an toàn tới đông đảo người dân.
Trong lĩnh vực đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, tỉnh đã tổ chức hơn 30 hội nghị tập huấn, tư vấn, giới thiệu việc làm cho hơn 10.000 lao động; tập huấn nâng cao năng lực cho 360 cán bộ cấp huyện, cấp xã làm công tác này; tổ chức 16 hội nghị tư vấn, giới thiệu đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng cho 1.920 người lao động và thân nhân. Ngoài ra, mỗi năm địa phương còn tổ chức 2 hội nghị, mỗi hội nghị thu hút khoảng 200 người tham gia để tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật về hôn nhân, gia đình, đăng ký hộ tịch cho người di cư và các trường hợp kết hôn không giá thú.
Cùng với công tác tuyên truyền, bảo hộ công dân cũng được tỉnh Thanh Hóa quan tâm triển khai hiệu quả. Trong giai đoạn 2020 – 2025, tỉnh đã thực hiện bảo hộ đối với gần 400 trường hợp công dân Thanh Hóa gặp khó khăn tại nước ngoài và hơn 50 trường hợp người nước ngoài trên địa bàn tỉnh.
Những kết quả trên cho thấy nỗ lực lớn của Thanh Hóa trong việc xây dựng môi trường di cư an toàn, lành mạnh, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời phòng ngừa hiệu quả các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến di cư và mua bán người.