Thương cảng đầu tiên của nước Đại Việt nằm ở tỉnh nào?

Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh, Thương cảng Vân Đồn được thành lập năm 1149. Đây là thương cảng đầu tiên của nước Đại Việt, gồm nhiều bến thuyền trên các đảo ở vịnh Bái Tử Long. Trên phạm vi khoảng 200 km² có các bến: Cống Đông, Cống Tây; Cái Làng, Cống Cái; Cái Cổng, Con Quy; Cống Yên, Cống Hẹp thuộc Đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh ngày nay.

Không chỉ là nơi giao thương, Vân Đồn còn giữ vai trò tiền tiêu về quốc phòng, kiểm soát tàu thuyền nước ngoài trước khi vào nội địa.

Năm 1149, sau khi thuyền buôn từ các nước như Trảo Oa, Xiêm La và Lộ Lạc đến vùng Hải Đông xin lưu lại buôn bán, vua Lý Anh Tông đã cho lập trang Vân Đồn, đặt nền móng cho thương cảng đầu tiên của nước Đại Việt. Quyết định này đánh dấu bước phát triển quan trọng của hoạt động ngoại thương trong lịch sử Việt Nam.

Dù được thành lập dưới thời Lý, Vân Đồn phát triển rực rỡ nhất dưới thời Trần. Khi đó, hoạt động ngoại thương phát triển mạnh nhờ tuyến hàng hải xuyên biển từ Trung Quốc đến Ai Cập. Vân Đồn trở thành điểm giao thương nhộn nhịp với nhiều nước, đồng thời được triều đình đặc biệt coi trọng về quốc phòng và ngoại thương.

Triều Trần giao việc trấn giữ và quản lý ngoại thương vùng Vân Đồn cho Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư. Ông tăng cường phòng thủ khu vực, lập hàng rào bảo vệ các bến cảng và tổ chức lực lượng kiểm soát tàu thuyền, góp phần bảo đảm an ninh cho thương cảng cũng như vùng biển Đông Bắc của Đại Việt.

Từ cuối thế kỷ 17, các trung tâm thương mại như Kẻ Chợ (Thăng Long), Phố Hiến (Hưng Yên) và Hội An (Quảng Nam) được phép đón thuyền buôn nước ngoài vào sâu trong nội địa buôn bán. Hoạt động ngoại thương vì thế chuyển dần vào sâu trong nội địa, khiến Vân Đồn không còn giữ vai trò trung tâm thương mại như trước.

Đến đầu thế kỷ 19 dưới thời Nguyễn, thương cảng này chấm dứt hoạt động, chỉ còn dấu tích khảo cổ với hàng triệu mảnh gốm sứ, nền đình, nền chùa và tiền đồng cổ còn lưu lại đến ngày nay.

Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh, di tích lịch sử Quần thể Thương cảng Vân Đồn thuộc Đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt tại Quyết định số 1225/QĐ-TTg ngày 24/10/2023.