Thực hư việc Facebook và TikTok nghe lén qua micro
Vấn đề về việc các ứng dụng như Facebook, TikTok nghe lén người dùng và khả năng "tiên đoán" hành động của điện thoại là những chủ đề gây tranh cãi lớn.
TikTok từng khẳng định không nghe lén người dùng theo nghĩa truyền thống. Họ chỉ truy cập micro khi được người dùng cho phép để phục vụ việc quay video hoặc lồng tiếng.
Không có bằng chứng xác thực nào cho thấy TikTok tự ý bật micro để ghi âm mà người dùng không biết.
Facebook (Meta) thì luôn phủ nhận việc sử dụng micro cho mục đích quảng cáo trong suốt nhiều năm. Họ khẳng định chỉ dùng micro khi có sự cho phép và người dùng đang chủ động sử dụng các tính năng cần đến nó.
Tuy nhiên, một tài liệu rò rỉ từ đối tác tiếp thị của Facebook và Google là Cox Media Group (CMG) tiết lộ sự tồn tại của phần mềm "Active-Listening".
Phần mềm này sử dụng AI để thu thập và phân tích "dữ liệu ý định thời gian thực" bằng cách lắng nghe những gì người dùng nói qua micro thiết bị để nhắm mục tiêu quảng cáo.
Apple thậm chí còn từng phải chi 95 triệu USD để dàn xếp vụ kiện Siri ghi âm các cuộc hội thoại ngay cả khi không được kích hoạt bằng câu lệnh "Hey Siri".
Thực tế, các nền tảng không cần "đọc suy nghĩ" mà họ "đọc hành vi" thông qua các thuật toán tinh vi:
- Nhận diện mô thức (Pattern Recognition): Hệ thống không dự đoán cá nhân bạn một cách cô lập mà dựa trên dữ liệu của hàng triệu người có hành vi tương tự.
Nếu những người giống bạn thường mua một thứ gì đó sau khi xem một nội dung nhất định, hệ thống sẽ đoán bạn cũng sẽ làm vậy.
- Tín hiệu vi mô (Micro-signals): Các ứng dụng theo dõi tốc độ cuộn trang, thời gian bạn dừng lại ở một bài viết (ngay cả khi không nhấn Like), việc bạn xem lại video, hay thậm chí là những gì bạn định nhấn vào nhưng rồi lại thôi.
- Facebook Pixel: Đây là đoạn mã được nhúng vào hầu hết các trang web và ứng dụng trên thế giới, cho phép Facebook theo dõi mọi hoạt động của bạn bên ngoài nền tảng của họ.
- Dữ liệu từ thiết bị lân cận: Thuật toán có thể dự đoán sở thích của bạn dựa trên dữ liệu từ các smartphone ở gần bạn (ví dụ: khi bạn đi ăn cùng bạn bè, điện thoại của họ đã tìm kiếm một chủ đề nào đó).
- Đối tượng tương tự (Lookalike Audiences): Công cụ này giúp nhà quảng cáo tiếp cận những người mới có đặc điểm, hành vi tương đồng với nhóm khách hàng hiện tại của họ.
Việt Nam đã có những quy định pháp lý nghiêm ngặt để bảo vệ dữ liệu cá nhân:
- Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025: Có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, luật này nghiêm cấm các nền tảng mạng xã hội (như TikTok, Messenger...) nghe lén, nghe trộm, ghi âm cuộc gọi hoặc đọc tin nhắn văn bản khi không có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.
- Trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ là phải thông báo rõ ràng về dữ liệu thu thập khi người dùng cài đặt ứng dụng, cung cấp lựa chọn "không theo dõi" hoặc chỉ theo dõi khi có sự đồng ý và phải công khai chính sách bảo mật và cách thức sử dụng dữ liệu.
- Mức xử phạt:
◦ Xử phạt hành chính: Hành vi thu thập tin nhắn, email không được sự đồng ý có thể bị phạt đến 20 triệu đồng đối với cá nhân (tổ chức bị phạt gấp đôi).
◦ Xử lý hình sự: Tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 20 đến 50 triệu đồng, hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Trong các trường hợp nghiêm trọng (có tổ chức, làm nạn nhân tự sát...), mức phạt tù có thể từ 01 đến 03 năm.
.svg){kind=icon}
