Đây là thông tin được ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TPHCM, nhấn mạnh tại tọa đàm “Phân loại rác tại nguồn kết nối để vận hành hiệu quả” diễn ra ngày 26/8.
Phân loại tốt tại nguồn, người dân sẽ phải trả tiền rác ít hơn
Sở NN&MT TPHCM cho biết cơ quan này đang xây dựng lại lộ trình vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt sau khi địa giới hành chính thay đổi, làm cơ sở tổ chức đấu thầu các gói vận chuyển trong năm 2027. Hệ thống cân tự động đã được đưa vào quản lý khối lượng rác; phương tiện vận chuyển được theo dõi bằng GPS theo thời gian thực.
Ông Nguyên cho rằng để lộ trình đến năm 2027 đạt kết quả thực chất, cần đồng thời giải quyết các vấn đề từ phía người dân và chính quyền.
Về phía người dân, cần tăng cường trách nhiệm và hướng dẫn kỹ năng phân loại, giúp người dân thấy rõ hiệu quả và lợi ích kinh tế. Khi phân loại tốt tại nguồn, người dân sẽ phải trả tiền rác ít hơn, vừa thu được giá trị từ chất thải tái chế, đồng thời xây dựng lòng tin khi thấy rác sau phân loại được chính quyền thu gom, xử lý chuẩn mực.
Trong khi đó, chính quyền sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, quy chuẩn kỹ thuật và ban hành hướng dẫn chi tiết, dễ áp dụng cho từng hộ gia đình, cơ sở kinh doanh. Cùng với đó là công tác tuyên truyền đúng đối tượng, làm rõ nghĩa vụ - quyền lợi và đầu tư hạ tầng thu gom, vận chuyển đồng bộ.
“Khi chúng ta làm được những việc này tôi cho rằng chúng ta sẽ chuyển được từ mục tiêu từ 'đổ rác đúng nơi quy định’ sang ‘phân loại rác đúng quy định’, dù việc này cần thời gian dài", ông Nguyên nói.
Đồng quan điểm về tính khả thi của chính sách, bà Nguyễn Thị Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TPHCM, lưu ý, công tác truyền thông cần phân định rõ những nội dung phải thống nhất trên toàn thành phố và những giải pháp có thể linh hoạt theo từng địa bàn.
Theo đó, thành phố cần thống nhất trên toàn hệ thống về mốc thời gian áp dụng, nhóm đối tượng bắt buộc, tiêu chí phân loại và phương thức thu gom tiêu chuẩn. Tuy nhiên, khâu tổ chức thực hiện và huy động nguồn lực cần giao quyền chủ động linh hoạt cho từng địa phương để phù hợp với đặc thù từng khu dân cư, tránh áp dụng máy móc, rập khuôn.
Đặc biệt, chính quyền các cấp phải thiết lập kênh tiếp nhận ý kiến hai chiều nhằm kịp thời lắng nghe, tháo gỡ khó khăn phát sinh từ thực tế đời sống người dân.
Thúc đẩy liên kết 3 bên
Chia sẻ bài toán thực thi tại cơ sở, ông Nguyễn Trường Giang, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Mỹ (TPHCM) cho biết địa phương đã phối hợp với doanh nghiệp triển khai ý tưởng trạm thu hồi và phân loại vật liệu tái chế (MRF). Phường đã bố trí các khu đất phù hợp, trong đó có đất công chưa sử dụng, để lập trạm. Sau hơn 3 tháng triển khai, trạm đã thu hồi hơn 5,5 tấn vật liệu tái chế với hơn 700 lượt người dân tham gia.
Mô hình không chỉ hình thành điểm đến cố định giúp người dân rèn luyện thói quen phân loại mà còn hỗ trợ chính quyền số hóa, minh bạch hóa nguồn nguyên liệu cho chuỗi kinh tế tuần hoàn. Phường cũng kết hợp xây dựng vườn ươm sinh thái ngay tại trạm để giáo dục trực quan cho thế hệ trẻ.
Đại diện Sở NN&MT khẳng định, nếu mô hình MRF tiếp tục phát huy hiệu quả, thành phố sẽ xem xét pháp lý hóa để nhân rộng.
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Bích Vân, Tổng Giám đốc Quốc gia Unilever Việt Nam, nhìn nhận, dù Việt Nam thời gian qua có những tiến bộ trên thị trường tái chế, song vẫn còn một lượng lớn vật liệu sau sử dụng chưa được khai thác hiệu quả để cung ứng ổn định cho ngành tái chế, với chất lượng và quy mô đáp ứng nhu cầu.
Vì thế, rất cần các sáng kiến công nghệ, đổi mới sáng tạo trong việc cải thiện quy trình phân loại thu gom - tái chế. Qua đó góp phần tạo thêm nhu cầu đối với vật liệu tái chế và thúc đẩy thị trường tuần hoàn nhựa phát triển mạnh mẽ, bền vững hơn.
Ông Vũ Đình Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ NN&MT), nhận định để đưa kinh tế tuần hoàn đi sâu vào cuộc sống, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa "ba nhà": Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp. Chỉ khi các nguồn lực được kết nối, những ý tưởng tiềm năng mới có thể vượt khỏi phạm vi thử nghiệm để tạo ra giá trị thực tế cho môi trường và nền kinh tế.
.svg){kind=icon}
