Trẻ em chính là phần tinh khôi nhất của tương lai

Có những ngày khiến người lớn phải chậm lại để nhìn về tương lai. Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 là một ngày như thế.

Giữa nhịp sống hối hả của một đất nước đang hướng tới tăng trưởng cao, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, chúng ta vẫn cần tự hỏi: trẻ em hôm nay đang được sống, học tập, vui chơi, bảo vệ và yêu thương như thế nào?

Bởi mọi chiến lược lớn lao cuối cùng đều phải quy tụ về con người. Và trong con người, trẻ em chính là phần tinh khôi nhất của tương lai. Một quốc gia có thể xây những con đường lớn, những đô thị hiện đại, những trung tâm công nghiệp, công nghệ và văn hóa tầm cỡ, nhưng nếu trẻ em chưa được chăm sóc đúng mức thì sự phát triển ấy vẫn chưa thể trọn vẹn.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người". Câu nói ấy không chỉ là triết lý giáo dục, mà còn là một tầm nhìn phát triển quốc gia.

Trồng người là công việc lâu dài, bền bỉ, không thể nóng vội, càng không thể chỉ giao riêng cho nhà trường hay gia đình. Trồng người là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Trồng người là chuẩn bị nền móng nhân cách, trí tuệ, sức khỏe, bản lĩnh và tâm hồn cho những công dân sẽ gánh vác tương lai dân tộc.

Trong bối cảnh hiện nay, lời dạy ấy càng trở nên sâu sắc. Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu rất cao về chất lượng nguồn nhân lực, về văn hóa con người, về năng lực sáng tạo, về sức khỏe thể chất và tinh thần của mỗi công dân. Trẻ em hôm nay không chỉ cần được nuôi dưỡng để lớn lên, mà cần được chuẩn bị để trở thành thế hệ Việt Nam mới: yêu nước, nhân ái, trung thực, trách nhiệm, sáng tạo, có năng lực hội nhập nhưng vẫn vững vàng bản sắc.

Chính vì vậy, những nghị quyết lớn gần đây về giáo dục, y tế và văn hóa cần được nhìn như một hệ chính sách đồng bộ vì trẻ em, vì con người và vì tương lai dân tộc.

Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt giáo dục mầm non, phổ thông vào vị trí nền tảng trong hình thành nhân cách, phẩm chất và năng lực người học. Mục tiêu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi, giáo dục bắt buộc hết trung học cơ sở, miễn học phí, tiến tới cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh không chỉ là chính sách giáo dục, mà còn là một cam kết nhân văn: mọi đứa trẻ đều phải có cơ hội bước vào đời từ một điểm xuất phát công bằng hơn.

Cùng với đó, Nghị quyết 72-NQ/TW về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân mở ra cách tiếp cận mới, coi sức khỏe là vốn quý nhất của con người và là nền tảng phát triển bền vững của đất nước. Những mục tiêu như khám sức khỏe định kỳ, lập sổ sức khỏe điện tử, nâng cao tầm vóc trẻ em, bảo đảm tiêm chủng, tiến tới miễn viện phí cơ bản theo lộ trình có ý nghĩa trực tiếp đối với thế hệ trẻ.

w khai giang luong the vinh 6 463.jpg
Một đứa trẻ khỏe mạnh hôm nay sẽ là một công dân tự tin, năng động và sáng tạo hơn trong tương lai

Trẻ em cần lớn lên một cách toàn diện

Nhưng trẻ em không chỉ cần học chữ và được chăm sóc y tế. Các em còn cần văn hóa để lớn lên một cách toàn diện. Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam vì thế có ý nghĩa đặc biệt khi nhấn mạnh xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh từ gia đình, nhà trường đến xã hội; bảo đảm quyền thụ hưởng, sáng tạo văn hóa và tiếp cận bình đẳng văn hóa cho mọi người, trong đó có trẻ em.

Trong thời đại số, trẻ em không chỉ lớn lên trong gia đình và nhà trường mà còn trong không gian mạng. Một môi trường số lành mạnh sẽ mở ra thêm cơ hội học tập, sáng tạo và phát triển cho các em.

Từ giáo dục, y tế đến văn hóa, có thể thấy phát triển đất nước không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng mà còn bằng chất lượng con người. Tăng trưởng 2 chữ số chỉ thực sự có ý nghĩa khi trẻ em được học tập tốt hơn, khỏe mạnh hơn, hạnh phúc hơn và có nhiều cơ hội phát triển hơn. Chăm sóc trẻ em hôm nay chính là chuẩn bị nguồn lực quý giá nhất cho tương lai Việt Nam.

Trong buổi gặp mặt 85 đội viên, thiếu niên tiêu biểu nhân kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh hôm 14/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh rằng, ở các cháu đội viên, thiếu niên tiêu biểu có hình ảnh của "một thế hệ Việt Nam mới đầy tươi sáng, tự tin, nhân ái, giàu ước mơ, khát vọng" và đang chuẩn bị hành trang để trở thành chủ nhân tương lai đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị chuẩn bị một thế hệ thiếu nhi Việt Nam phát triển toàn diện hơn, khỏe mạnh về thể chất, trong sáng về tâm hồn, vững vàng về bản lĩnh, giỏi về tri thức, thành thạo kỹ năng, nhân ái trong lối sống và tự tin hội nhập. Những lời nhắn gửi ấy không chỉ dành cho các em thiếu nhi tiêu biểu, mà còn là yêu cầu đối với người lớn, với gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn, Đội và toàn xã hội.

Cũng tại cuộc gặp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu mỗi ngôi trường phải là không gian an toàn, nhân văn, hạnh phúc; không chỉ dạy chữ mà phải bồi đắp nhân cách, kỷ luật, lòng nhân ái, trách nhiệm công dân; kịp thời nâng đỡ những học sinh khó khăn, bị tổn thương, bị cô lập hoặc có nguy cơ bỏ học; không để bạo lực, xúc phạm, kỳ thị, bắt nạt trong trường học.

Đây là một thông điệp rất quan trọng. Bởi một nền giáo dục tốt không chỉ tạo ra điểm số cao, mà phải tạo ra những đứa trẻ không sợ đến trường, không cô đơn trong lớp học, không bị tổn thương bởi bạo lực, không bị bỏ rơi phía sau những bảng thành tích.

Tôi cho rằng, đây là cách tiếp cận nhân văn và hiện đại: lấy trẻ em yếu thế làm thước đo của chính sách. Bởi một chính sách tốt không chỉ phục vụ số đông thuận lợi mà còn phải nâng đỡ những phận đời mong manh nhất. Một xã hội văn minh là nơi mọi trẻ em, dù hoàn cảnh nào, cũng được tôn trọng, bảo vệ và trao cơ hội phát triển.

Vì thế, Ngày Quốc tế Thiếu nhi không nên chỉ dừng lại ở những bó hoa hay phần quà. Điều quan trọng hơn là biến tình yêu thương trẻ em thành những chính sách, nguồn lực và hành động cụ thể.

Mỗi địa phương cần rà soát xem trẻ em đang thiếu gì: thiếu trường lớp, thiếu giáo viên, thiếu sân chơi, thiếu thư viện, thiếu không gian thể thao, thiếu dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần, thiếu môi trường mạng an toàn, hay thiếu những người lớn biết lắng nghe?

Mỗi gia đình cần tự hỏi, mình đã dành đủ thời gian cho con chưa, đã lắng nghe con chưa, đã giúp con hình thành nhân cách, thói quen đọc sách, lòng nhân ái và trách nhiệm chưa? Mỗi nhà trường cần tự hỏi, trường học đã thực sự hạnh phúc chưa, trẻ em có được tôn trọng chưa, có em nào đang bị cô lập, bị bắt nạt, bị tổn thương mà người lớn không biết không?

Đất nước ngày mai có phát triển bền vững hay không, có đủ bản lĩnh hội nhập hay không, có giữ được bản sắc trong dòng chảy toàn cầu hóa hay không, phụ thuộc rất nhiều vào việc hôm nay chúng ta có đặt trẻ em vào trung tâm của giáo dục, y tế, văn hóa và mọi chính sách phát triển hay không.