Theo Bộ KH&CN, trung tâm dữ liệu được xác định là hạ tầng số quốc gia và cần được ưu tiên phát triển. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã xác định rõ nhiệm vụ “tăng cường đầu tư, hoàn thiện hạ tầng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, trong đó nhấn mạnh việc “có cơ chế, chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước đầu tư, xây dựng trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây; thu hút doanh nghiệp nước ngoài đặt trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây tại Việt Nam”. Nghị quyết 57 cũng xác định điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo (AI) là hai trong các công nghệ chiến lược, yêu cầu “từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược, công nghệ số như: Trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây”, “phát triển mạnh mẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo dựa trên dữ liệu lớn đối với các ngành, lĩnh vực quan trọng”.
Theo Kế hoạch số 05 của Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phê duyệt Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị, cũng xác định việc “xây dựng phương án bảo đảm nguồn cung điện phục vụ trung tâm dữ liệu” là một trong những nhiệm vụ quan trọng cần tập trung triển khai
Cho dù Việt Nam đưa ra chủ trương để thúc đẩy mạnh mẽ trung tâm dữ liệu, nhưng thực tế lại đang tồn tại những "điểm nghẽn" đang ảnh hưởng đến hoạt động của các trung tâm này. Theo phản ánh của Viettel và CMC một số điện lực địa phương áp dụng giá điện kinh doanh cho trung tâm dữ liệu khiến chi phí cho các trung tâm dữ liệu này tăng cao. Theo thống kê của các doanh nghiệp, qua ba kỳ hóa đơn đầu tiên sau khi áp giá, chi phí điện, vốn là khoản chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí vận hành trung tâm dữ liệu đã tăng trên 50% so với trước đây. Điều này ảnh hưởng đến việc việc bảo đảm nguồn điện và ổn định hoạt động cho các trung tâm dữ liệu có ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Nếu nhìn vào các quốc gia có chiến lược phát triển trung tâm dữ liệu bài bản thì Trung Quốc được xem là có nhiều điểm mà Việt Nam có thể nghiên cứu để có chính sách phát triển phù hợp. Chiến lược "Dữ liệu phía Đông, Tính toán phía Tây" (EDWC) của Trung Quốc khuyến khích đưa các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều năng lượng về miền Tây, nơi có khí hậu lạnh hơn và nguồn điện tái tạo dồi dào. Tuy nhiên, chính sách này cũng tạo ra cuộc cạnh tranh giữa các địa phương nhằm thu hút đầu tư.
Đua giảm giá điện để hút trung tâm dữ liệu
Lợi thế lớn nhất của các tỉnh miền Tây là chi phí năng lượng. Giá điện từ một số dự án điện mặt trời phân tán tại khu vực này có thể xuống 0,19 NDT/kWh, trong khi một số khu vực miền Đông lên tới 0,43 NDT/kWh.
Điện rẻ khiến các tỉnh như Quý Châu, Cam Túc và Ninh Hạ trở thành điểm đến hấp dẫn cho các dự án trung tâm dữ liệu. Với những địa phương có nền kinh tế kém phát triển, đây cũng là cơ hội thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng.
Không chỉ dựa vào giá điện, chính quyền địa phương còn đưa ra hàng loạt ưu đãi như trợ cấp, giảm tiền thuê, ưu đãi thuế và hỗ trợ nhà ở để kéo doanh nghiệp về địa bàn.
Các tỉnh miền Đông và miền Tây cũng triển khai "phiếu năng lực tính toán" nhằm trợ giá cho doanh nghiệp phát triển AI. Mức hỗ trợ khác nhau giữa các địa phương, tạo thêm cạnh tranh trong việc thu hút các dự án liên quan đến AI và trung tâm dữ liệu.
Thiểm Tây là một ví dụ. Dù không nằm trong các cụm EDWC chính thức, tỉnh này vẫn mở rộng hệ thống trung tâm dữ liệu nhờ lợi thế điện giá rẻ, xây dựng 22 trung tâm dữ liệu quy mô lớn và ba khu công nghiệp dữ liệu, cùng các khoản trợ cấp trị giá hàng triệu NDT.
Cuộc đua này góp phần thúc đẩy đầu tư nhanh nhưng cũng dẫn tới tình trạng xây dựng chồng chéo. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sau đó cảnh báo các địa phương không nên cùng chạy theo những ngành như AI, năng lực tính toán và xe năng lượng mới khi không phải nơi nào cũng có điều kiện phát triển.
Giảm tới 50% tiền điện cho trung tâm dữ liệu dùng chip AI nội
Tháng 11/2025, Financial Times đưa tin Trung Quốc đang tăng hỗ trợ cho các tập đoàn công nghệ phát triển chip AI nội địa, trong đó có việc giảm đáng kể hóa đơn tiền điện cho các trung tâm dữ liệu.
Cụ thể, Bắc Kinh giảm tới 50% chi phí điện cho một số trung tâm dữ liệu lớn nhất nước. Động thái này nằm trong nỗ lực rộng hơn của chính quyền địa phương nhằm tăng ưu đãi cho các tập đoàn công nghệ như ByteDance, Alibaba và Tencent phát triển chip AI.
Chính sách được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc và Mỹ cạnh tranh gay gắt về công nghệ. Washington liên tục áp đặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu nhằm ngăn dòng công nghệ tiên tiến đến Bắc Kinh, trong khi Chủ tịch Tập Cận Bình thúc đẩy mục tiêu tự chủ chuỗi cung ứng công nghệ.
Một tháng trước đó, Trung Quốc được cho là cấm các công ty công nghệ trong nước mua chip AI của Nvidia, với lý do lo ngại an ninh quốc gia. Điều này buộc doanh nghiệp chuyển sang sử dụng các chip nội địa, chẳng hạn sản phẩm của Huawei, vốn có hiệu suất năng lượng thấp hơn và khiến chi phí vận hành trung tâm dữ liệu tăng lên.
Việc trợ giá điện vì vậy vừa giúp giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp, vừa là một phần trong chính sách lớn hơn nhằm hỗ trợ ngành sản xuất chip AI trong nước. Năm 2024, Bắc Kinh thành lập quỹ gần 50 tỷ USD để hỗ trợ và trợ cấp cho ngành AI và bán dẫn.
Điện rẻ chưa giải quyết mọi vấn đề
Tuy nhiên, một số trung tâm dữ liệu miền Tây sau đó không đạt công suất như kỳ vọng. Nguyên nhân chủ yếu là khoảng cách với khách hàng, hạn chế về hạ tầng truyền dẫn và yêu cầu độ trễ thấp của các ứng dụng AI. Tỷ lệ sử dụng tại một số cơ sở chỉ khoảng 20-30%, thấp hơn mục tiêu 60% của chính sách.
Bắc Kinh vì vậy bắt đầu điều chỉnh chiến lược, hạn chế xây mới tại nhữngi đã có trung tâm dữ liệu hoạt động dưới 50% công suất và thúc đẩy hợp nhất các cơ sở phân tán.
Cuộc đua thu hút trung tâm dữ liệu cho thấy điện giá rẻ đang trở thành một công cụ cạnh tranh giữa các địa phương Trung Quốc. Tuy nhiên, chi phí năng lượng chỉ là một phần của bài toán; hạ tầng truyền dẫn, vị trí khách hàng và nhu cầu thực tế vẫn quyết định khả năng khai thác các cơ sở này.
(Theo Aspistrategist, FT)
Ngày 21/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp ông Thomas R. Hardy, Quyền Giám đốc Cơ quan Thương mại và Phát triển Mỹ.
Tổng công ty Điện lực TPHCM đã có văn bản báo cáo Bộ Công Thương và EVN về cơ sở pháp lý việc áp giá điện và việc triển khai biện pháp ngừng cấp điện đối với hai khách hàng trung tâm dữ liệu là Viettel và CMC.
Bộ KH&CN vừa gửi văn bản tới Bộ Công Thương đề nghị chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam thống nhất thực hiện công văn mà Bộ Công Thương đã ban hành trước đó để thống nhất trong việc áp dụng giá bán điện cho trung tâm dữ liệu.
.svg){kind=icon}
