Nếu trước đây AI trong trường học chỉ là hoạt động ngoại khóa, thì từ 2026, Thông tư 54/2026/TT-BGDĐT (hiệu lực 30/6/2026) buộc chuẩn đầu ra đại học phải có năng lực số và nội dung trí tuệ nhân tạo. Các chương trình có 36 tháng để rà soát giáo trình và đội ngũ giảng viên.
Ở phổ thông, Bộ GD&ĐT cũng ban hành Khung nội dung thí điểm giáo dục AI với 4 mạch năng lực: tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, kỹ thuật và ứng dụng AI, thiết kế hệ thống AI - AI đang được định vị như một năng lực nền tảng, tương tự ngoại ngữ và tin học.
FPT Schools và Trường Đại học FPT đã sẵn sàng cho bước chuyển này: hơn 16.000 học sinh FPT Schools học AI từ lớp 1 trong chương trình SMART, còn Trường Đại học FPT theo đuổi định hướng “AI First” với 140 môn tích hợp AI, chiếm 30% tổng số môn - thử nghiệm sớm cho câu hỏi: khi AI trở thành chuẩn đầu ra, ta đào tạo thế hệ làm chủ AI như thế nào?
Chuyển từ đào tạo người dùng AI sang đào tạo người làm chủ AI
Báo cáo Future of Jobs 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới cho biết trung bình 39% kỹ năng cốt lõi của người lao động sẽ thay đổi hoặc lỗi thời giai đoạn 2025 - 2030. Nếu giáo dục chỉ dạy cách dùng công cụ, sinh viên sẽ luôn chạy sau công nghệ.
Thông tư 54 yêu cầu năng lực AI phải “quan sát, đánh giá và đo lường” được. Theo tinh thần đó, năm nhất biết đặt câu hỏi nghiên cứu và kiểm chứng dữ liệu; năm hai biết đưa AI vào giải bài toán chuyên ngành; kỳ thực tập phải tham gia trực tiếp dự án thực tế.
Hiện Trường Đại học FPT tích hợp AI vào từng chuyên ngành thay vì dạy riêng lẻ. Sinh viên Vũ Trung Quân xây dựng AIthenos - hệ thống cá nhân hóa lộ trình học, đạt doanh thu gần 1 tỷ đồng sau 3 quý. Đội OneTeam phát triển hệ thống AI đặt món qua Zalo, WhatsApp, vượt 3.000 thí sinh từ 50 quốc gia để vô địch Agentic AI Build Week 2026.
Cá nhân hóa học tập - bước chuyển mà giáo dục Việt Nam chờ đợi bấy lâu
Nếu ở đại học AI đặt lại bài toán đào tạo nhân lực, thì ở phổ thông AI đặt lại cách chúng ta dạy và học.
Mô hình lớp học 40 học sinh cùng một tốc độ đã bộc lộ giới hạn. AI cho phép cá nhân hóa học tập ở quy mô lớn: nhận diện kiến thức còn thiếu, gợi ý lộ trình riêng, giải phóng giáo viên khỏi soạn bài để tập trung kèm cặp, truyền cảm hứng.
Học sinh FPT học lập trình Python từ lớp 6, làm quen Day of AI của MIT Raise từ tiểu học - không chỉ học công nghệ mà học cách học, để khi vào đại học không bị ngợp trước yêu cầu năng lực AI trong chuẩn đầu ra.
Khi AI được đưa vào chương trình phổ thông toàn quốc, lợi ích này không còn là đặc quyền riêng: học sinh miền núi cũng có trợ giảng AI theo sát, học sinh giỏi được giao thử thách vượt trình độ lớp. Đó là giá trị công bằng và chất lượng mà AI mang lại.
Bản lĩnh và đạo đức trong kỷ nguyên AI
Khung năng lực AI của Bộ GD&ĐT đặt đạo đức AI và tư duy lấy con người làm trung tâm lên trước kỹ thuật: đưa AI vào giáo dục không phải để tạo ra người lệ thuộc AI, mà để tạo ra người kiểm soát được AI, đánh giá kết quả AI đưa ra và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
Khi mọi sinh viên đều có thể dùng AI viết báo cáo, làm đồ án, khác biệt giữa các trường sẽ không nằm ở việc đã đưa AI vào giáo trình hay chưa, mà ở chỗ sau 4 năm sinh viên có đủ bản lĩnh không sao chép, đủ năng lực kiểm chứng thông tin, và đủ sáng tạo để dùng AI giải bài toán thật của đất nước.
Lệ Thanh
.svg){kind=icon}
