TRUNG QUỐC - 3 nhà toán học nữ trẻ tuổi người Trung Quốc gây chú ý khi cùng được vinh danh tại Giải thưởng Breakthrough Prize 2026 - giải thưởng danh giá được ví như “Oscar của khoa học”.
June Huh, 43 tuổi, hiện là giáo sư Toán học tại Đại học Princeton (Mỹ), một trong những trung tâm nghiên cứu toán học hàng đầu thế giới. Trước đó, ông từng giảng dạy tại Đại học Stanford và giữ nhiều vị trí nghiên cứu danh giá tại Viện nghiên cứu cao cấp Princeton.
Ông nhận bằng tiến sĩ Toán học tại Đại học Michigan năm 2014, sau khi hoàn thành chương trình cử nhân và thạc sĩ tại Đại học Quốc gia Seoul. Trong quá trình học tập và nghiên cứu, June Huh từng là nghiên cứu viên của Viện Toán học Clay - một trong những tổ chức uy tín nhất trong lĩnh vực toán học.
Bên cạnh công tác tại Mỹ, ông còn gắn bó với Viện nghiên cứu cao cấp Hàn Quốc với vai trò giáo sư danh dự, góp phần thúc đẩy nghiên cứu toán học tại Hàn Quốc.
June Huh là tác giả của nhiều công trình có ảnh hưởng trong lĩnh vực hình học và tổ hợp, đăng trên các tạp chí toán học hàng đầu thế giới. Những đóng góp này giúp ông trở thành một trong những nhà toán học nổi bật của thế hệ hiện nay.
Ông thường đi bộ hàng giờ mỗi ngày quanh khuôn viên trường hay viện nghiên cứu. June Huh nói đùa mình “rất giỏi tìm kiếm” - khả năng giúp ông nhìn ra những kết nối mới giữa các lĩnh vực toán học.
Chính nhờ cách tiếp cận đó, từ thời là nghiên cứu sinh, ông đã giải được nhiều bài toán lớn trong toán tổ hợp. Mỗi lời giải, theo ông, giống như một “phép màu nhỏ”.
Hành trình vòng vèo đến với toán học
Con đường đến với toán học của June Huh không hề thẳng tắp. Khi còn trẻ, ông không thích môn này, thậm chí ông bỏ học cấp ba để theo đuổi giấc mơ làm nhà thơ.
Sinh năm 1983 tại Mỹ, Huh lớn lên ở Hàn Quốc trong gia đình có bố là giảng viên thống kê, mẹ dạy văn học Nga. Dù yêu thích việc học, ông lại không thể thích nghi với môi trường lớp học truyền thống. Thay vào đó, ông thích tự đọc sách và khám phá thiên nhiên.
Ở tuổi 16, ông quyết định bỏ học để viết thơ. Tuy nhiên, sau một thời gian, ông nhận ra việc viết khiến mình trở nên khép kín và nặng nề.
Năm 2002, khi vào Đại học Quốc gia Seoul, ông vẫn cảm thấy lạc hướng. Ông chọn học thiên văn và vật lý nhưng thường xuyên bỏ lớp và phải học lại nhiều môn. “Tôi hoàn toàn không biết mình muốn làm gì hay giỏi ở đâu”, ông nhớ lại.
Bước ngoặt đến vào năm thứ sáu đại học, khi ông tham gia lớp học của Heisuke Hironaka - người từng giành Giải thưởng Fields năm 1970.
Khác với các lớp học thông thường, Hironaka giảng dạy những vấn đề chưa hoàn thiện, thậm chí còn đang trong quá trình nghiên cứu. Lớp học ban đầu có 200 sinh viên, nhưng nhanh chóng chỉ còn lại vài người, trong đó có Huh.
Lần đầu tiên, ông cảm nhận toán học như một lĩnh vực đang vận động, chưa hoàn chỉnh và đầy bất ngờ. Huh nhận ra toán học mang lại cho ông điều mà thơ ca không thể: Cơ hội tìm kiếm vẻ đẹp bên ngoài bản thân, một thứ khách quan và chân thực hơn, không còn chỗ cho bản ngã.
Tài năng bùng nổ
Sau khi tốt nghiệp, Huh theo học cao học rồi nộp hồ sơ tiến sĩ tại Mỹ. Do thành tích đại học không nổi bật, ông bị từ chối ở gần như mọi nơi, chỉ được nhận vào một chương trình.
Tuy nhiên, ông nhanh chóng gây chú ý. Ngay khi mới là nghiên cứu sinh, ông đã giải được một giả thuyết tồn tại suốt 40 năm trong lý thuyết đồ thị, liên quan đến các đa thức màu sắc.
Điểm đặc biệt là cách ông giải bài toán: Thay vì tiếp cận trực tiếp, ông sử dụng công cụ của hình học đại số - một hướng đi hoàn toàn khác. Thành công này khiến cộng đồng toán học bất ngờ và đánh dấu tên tuổi của ông.
Không chỉ giải được bài toán khó, ông còn chỉ ra mối liên hệ sâu sắc giữa các lĩnh vực toán học tưởng chừng không liên quan.
Các đồng nghiệp nhận xét June Huh làm việc rất chậm, nhưng sâu. Ông không chạy theo tốc độ mà luôn tìm cách hiểu vấn đề đến tận cùng. Có lần, sau khi hoàn thành một chứng minh dài 50 trang, ông đề nghị làm lại từ đầu để tìm cách giải “đẹp hơn”. Phải mất thêm hai năm, nhưng kết quả cuối cùng được đánh giá là sâu sắc và tinh gọn hơn nhiều.
Phong cách này cũng thể hiện trong cuộc sống thường ngày. Ông làm việc tập trung khoảng 3 giờ mỗi ngày, sau đó nghỉ ngơi vì “cạn năng lượng”. Ông không tin vào ý chí hay kế hoạch cứng nhắc, mà để trực giác dẫn dắt.
June Huh có lối sống đơn giản, gần như lặp lại mỗi ngày: Dậy sớm, tập thể dục, làm việc, đi bộ, rồi dành thời gian cho gia đình.
Trước đây, ông từng sống rất khép kín, chỉ tập trung vào toán học. Sau khi kết hôn và có con, ông dần thay đổi, học cách sống cân bằng hơn.
Vẻ đẹp của toán học
Trong nghiên cứu, Huh tiếp tục khám phá các mối liên hệ sâu sắc giữa những cấu trúc toán học tưởng chừng không liên quan.
Ông cho rằng quá trình tìm ra lời giải không phải là khoảnh khắc “lóe sáng”, mà giống như việc các mảnh ghép tự nhiên khớp lại trong tiềm thức. “Đến một lúc nào đó, bạn tự nhiên nhận ra mình đã hiểu”, ông nói.
Nhiều người cho rằng xuất phát điểm là một người yêu thơ đã giúp Huh có cách nhìn đặc biệt trong toán học. Ông cũng thừa nhận giữa toán học và nghệ thuật có điểm chung: Cảm giác đang khám phá điều vốn đã tồn tại, thay vì tạo ra nó từ đầu.
TRUNG QUỐC - Sau nhiều năm làm việc tại Mỹ, nhà toán học Vạn Đại Khánh quyết định trở về Trung Quốc và gia nhập Đại học Trùng Khánh, nơi ông cho rằng mình có thể đóng góp nhiều hơn cho nghiên cứu và đào tạo.
NGA - Nhà toán học Ivan Remizov đã xây dựng một công thức mang tính phổ quát để giải các bài toán trong lĩnh vực phương trình vi phân - nhóm bài toán từng được coi là không thể giải bằng phương pháp giải tích trong hơn 190 năm qua.
.svg){kind=icon}
